qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae)

DOCX 1.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1671116523.docx qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae) referat qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae) reja: · urug’li qirqquloqsimonlar ajdodi · bennittitsimonlar ajdod · sagovniksimonlar ajdodi · gnetumsimonlar ajdodi · velvichiyanamolar qabilasi. velvichiyadoshlar oilasi · gnetumnamolar qabilasi. gnetumdoshlar oilasi · ginkgosimonlar ajdodi · qarag’aysimonlar ajdodi · qarag’aynamolar qabilasi · sarvnamolar qabilasi. sarvdoshlar oilasi ochiq urug’li o’simliklar ham yuksak o’simliklar singari juda qadimiydir. ular paleozoy erasining oxiri, mezozoy erasining boshlarida taxminan bundan 350-400 million yil oldin devon davrida paydo bo’lgan. ayniqsa, paleozoy va mezozoy eralarida tog’ ko’tarilishi jarayonlari natijasida quruqlik kengayib borgan. namli muhit biroz bo’lsa ham qurg’oqchilikka aylangan. bunday muhitning o’zgarishi paporotniklarni siqib chiqarib, ularning o’rnini ochiq, urug’li o’simliklar egallashiga sabab bo’lgan. ochiq, urug’li o’simliklar ba’zi olimlarning fikricha, eng qadimiy har xil sporali qirqquloqlardan kelib chiqqan. ochiq urug’lilar ham boshqa urug’li o’simliklar singari har xil sporalidir. mikrosporangiylardan mikrospora, megosporangiylardan megospora voyaga yetadi. bu ikkala spora shakli, katta kichikligi va tuzilishi jihatidan bir-biridan farq …

ga kiradi. ochiq urug’lilar yer yuzida keng tarqalgan bo’lib, shimoliy yarim sharda tayga o’rmonlarini hosil qiladi. ochiq urug’li o’simliklarning chiqib kelishi asosan devon davri bilan bog’liq bo’lib, ularning bundan 350-400 mln. yil ilgari o’sgan har xil sporali shakllarining qoldiqlari topilgan. ochiq urug’lilar evolyutsiyasida kambiyning paydo bo’lishi, ikkilamchi ksilemaning vujudga kelishi katta rol o’ynagan, natijada ularning daraxtsimon shakllari taraqqiy yetib borgan. qarag’aytoifa o’simliklar hayotiy shakli jihatdan daraxt, buta va ayrim lianalardan iborat. monopodial tipda shoxlangan bu o’simliklarning ildiz sistemasi yaxshi taraqqiy yetgan. qarag’aytoifalarga xos xususiyatlardan yana biri ularda qubbalarning bo’lishidir. qubbalar o’q poya, qoplag’ich va tangacha barglardan tashkil topgan. tangacha barglar qo’ltig’ida urug’kurtak yoki changdonlar joylashgan, shunga ko’ra ular changchi (erkaklik) va urugchi (urg’ochi) qubbalarga ajraladi. hozirgi klassifikatsiyalar bo’yicha qarag’aytoifalar quyidagi 6 ta ajdodga bo’linadi: 1. urug’li qirquloqsimonlar– lyginopteridopsida yoki pteridospermae 2. sagoniksimonlar - cycadopsida 3. bennettitsimonlar - bennetittopsida 4. gnetumsimonlar - gnetopsida 5. ginkgosimonlar - ginkgoopsida 6. qarag’aysimonlar - pinopsida …

hga ega bo’lib, urug’ murtagi bo’lmagan. shuning uchun ayrim olimlar ularni urug’li o’simliklar emas, balki urug’kurtakli o’simliklar deb atashgan. mikrosporangiyalari tuzilishi jihatdan hozirgi qirqquloqlarnikiga o’xshash bo’lgan. urug’li qirqquloqlarning mikrosporalari kattaligi va tuzilishi jihatdan har xil bo’lgan. urug’li qirqquloqlarning poyasi datslab protostel tipda bo’lib, keyinchalik sifonostel tipga o’tgan. poyasining o’zak qismi atrofida bir qancha o’tkazuvchi bog’lamlari va ikkilamchi ksilemasi bo’lgan. bu ajdod 4 ta qabiladan iborat: lignopterisnamolar - lyginopteridales, medullosnamolar - medullosales, keytoniyanamolar - caytoniales, glossopterisnamolar - glossopteridales. bennettitsimonlar ajdodi - bennettitopsida bennettitsimonlar asosan perm davriga oid qazilma o’simliklardir. bo’r davrining oxirlarida, ya’ni 70 mln. yil ilgari ular batamom qirilib ketgan (14-rasm). bennetgitlarning qoldiqdari o’zbekistan (hisor tizmasi) dan ham topilgan. ular tashqi ko’rinishdan hozirgi sagovniklarga o’xshash bo’lgan. bennettitlarning poyasi yo’g’on bo’lib, tik o’sgan. barglari ko’pchilik turlarida murakkab patsimon, ayrimlarida esa oddiy va butun bo’lgan. poyasida o’zak va po’stloq qavatlari rivojlangan, yog’ochlik qismi esa kam taraqqiy etgan. shuningdek kambiy qavati va kollateral …

jratiladi. 14-rasm. qirilib ketgan bennittitlar (rekonstruksiya qilingan ko’rinishi). syuorda vilyamsoniya, sekadeoideya vilyamsoniya oilasining gigant vilyamsoniya (williamsonia gigas) nomli turining balandligi 2 metrgacha yetadigan, barglari murakkab patsimon, qubbalari asosan ikki jinsli bo’lgan. vilyamsoniyalar deyarli hamma qit’alardan topilgan. bennettitdoshlar (bennettitaceae) oilasi vakillari asosan quruq, issiq iqlimli joylarda o’sgan. poyasi yo’g’on va kichik (1 m gacha) shoxlanmagan bo’lib, patsimon murakkab barglari poyasining uchida rivojlangan. qubbalar poyasining yonlarida o’rnashgan. bennettitlarning qoldiqlari shimoliy amerika, g’arbiy yevropa, mongoliya, hindiston, yaponiya va o’rta osiyo, toshga aylangan poyasi esa italiyadan topilgan. xx asrning boshlarida amerika olimi d. uiland uning strobilini rekonstruksiya qilib, qadimgi gulli o’simliklarning guliga o’xshashligini ko’rsatgan. shunday qilib, bennettitlar qubbasining tuzilishiga asoslanib, angliyalik paleobotaniklar arber va parkinlar bennettitlar gulining kelib chiqishi haqidagi o’zlarining strobilyar (chingul) nazariyasini yaratganlar. shunga asosan aytish mumkinki, bennettitlar gulli o’simliklarning eng yaqin ajdodlaridan hisoblanadi. sagovniksimonlar ajdodi - cycadopsida bu sinfga bitta qabila va bitta sagovnikdoshlar (cycadaceae) oilasi 9 ta turkum, 120 ga …

a subtropik hududlarda tarqalgan turlari ularning eng qadimgi turlari sanaladi va ular mezozoy erasida keng tarqalgan bo’lib, bizning davrimizgacha yetib kelgan. keyingi ma’lumotlar bo’yicha sagovniklar quyi karbonda paydo bo’lib, ular kelib chiqishi jihatdan urug’li qirqquloqlar bilan borliq deb qaraladi. sagovniklar hayotiy shakliga ko’ra asosan daraxt va butalardan iborat, lekin poyasi to’liq yer ostida yoki tanasining bir qismigina yer ustida joylashgan turlari ham bor. yer ustida esa asosan barglari joylashgan. ba’zi birlarida yer usti poyalari tugunaksimon shaklda bo’ladi. sagovniklarning poyasining uchida joylashgan patsimon barglari urug’li qirqquloqlarning barglariga o’xshab ketadi. ularning barglari ham har xil. masalan, pakana (karlik) zamiyalarning barglari 56 sm uzunlikda bo’lsa, sagovnik turkumi va serotozamiya turkumlarining vakillarida 3 metrgacha, ensefalyartos turkumining ayrim vakillarida esa barglarining uzunligi 5-6 m gacha etadi. sagovniklarning barglari kseromorf tuzilishga ega. ular qalin, qattiq kutikula bilan qoplangan. sagovniklarning poyasi sekin o’sadi. ko’pincha poyasining uchida mikro-va megostrobil hosil bo’lgandan so’ng, o’sishdan to’xtaydi. chunki, tepa kurtak strobilla …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae)"

1671116523.docx qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae) referat qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae) reja: · urug’li qirqquloqsimonlar ajdodi · bennittitsimonlar ajdod · sagovniksimonlar ajdodi · gnetumsimonlar ajdodi · velvichiyanamolar qabilasi. velvichiyadoshlar oilasi · gnetumnamolar qabilasi. gnetumdoshlar oilasi · ginkgosimonlar ajdodi · qarag’aysimonlar ajdodi · qarag’aynamolar qabilasi · sarvnamolar qabilasi. sarvdoshlar oilasi ochiq urug’li o’simliklar ham yuksak o’simliklar singari juda qadimiydir. ular paleozoy erasining oxiri, mezozoy erasining boshlarida taxminan bundan 350-400 million yil oldin devon davrida paydo bo’lgan. ayniqsa, paleozoy va mezozoy eralarida tog’ ko’tarilishi jarayonlari natijasida quruqlik kengayib borgan. namli muhit biroz bo’l...

DOCX format, 1.1 MB. To download "qarag’aytoifalar bo’limi – pinophyta (gymnospermae)", click the Telegram button on the left.

Tags: qarag’aytoifalar bo’limi – pino… DOCX Free download Telegram