parazitizm bo’limi

DOCX 26 pages 76.2 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 76.2 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

tibbiy biologiya fanining parazitizm bo’limidan yakuniy nazorat savollari 1. sodda hayvonlar – protozoa 2. kovakichaklilar (kovakichlilar) – coelenterate 3. yassi chuvalchanglar –plathelminthes 4. yumaloq chuvalchanglar – nemathelminthes 5. halqali chuvalchanglar – annelides 6. bo’g’imoyoqlilar – arthropoda 7. mollyuskalar, yumshoq tanlilar – mollusca 8. ignaterililar – echinodermata 9. xordalilar – chordata. 1-savolning javobi:protozoa-sodda hayvonlarning quyidagi sinflarga kiruvchi vakillari tibbiy ahamiyatga ega hisoblanadi: 1.sarkodalilar- sarcodina 2.xivchinlilar- flagellata 3.sporalilar- sporozoa 4.infuzoriyalar- infusoria (ciliata). sodda hayvonlar orasida parazitizm ko’rinishlari nisbatan keng tarqalgan. bu parazit turlarining umumiy soni bir necha mingdan ortiq bo’lib, turli a’zolarni (ichak, tana bo’shliqlari, qon tomirlari, jinsiy a’zolar) zararlashi mumkin. ularning ko’pchiligi hujayra ichida parazitlik qilib, ayrim turlari juda og’ir, hatto o’limga olib boradigan kasalliklarning chaqiradi. protozoa parazit turlari bir tekisda tarqalmagan. sporalilar butunlay parazit bo’lib, sarcodinalar orasida faqat ba’zi amyobalargina parazit holda uchraydi. sodda parazitlarda hayot bosqichining borishi va morfologik moslashuvchanlikning har xil bo’lishi, turli darajadagi parazitlik ko’rinishidati o’zgarishlarning shakllanish …

2 / 26

raydi, ammo issiq iqlim mamlakatlarida ko‘proq tarqalgan. hayot sikli juda murakkab. parazitning quyidagi shakllari tafovut etiladi: sista, kichik vegetativ shakli (forma minuta), yirik vegetativ shakli (forma magna) va to’qima shakli. invazion stadiyasi-4 yadroli sistalar hisoblanadi. odamlarga alimentar usulda yuqadi. ichakda sistalar qobig’i parchalanib, bitta sistadan to‘rtta kichik vegetativ shakllar ( vegetativ 10-15 mkm) hosil bo‘ladi, ular ichakdagi ovqat qoldiqlari bilan ovqatlanadi va hech qanday zarar keltirmaydi (parazit bilan xo’jayin organizmi orasidagi bunday munosabat kommensalizm deyiladi). yo‘g‘on ichakning pastki qismlarida yana sistalarga aylanadi va axlat orqali tashqariga chiqaziladi. organizm rezistentligi (chidamliligi) kamayganda (sovuqqa oldirish, avitaminoz, issiq harorat ta’sirida bo‘lish) forma minuta kattalashadi (30-50 mkm gacha), ichakning devoriga kiradi va to’qima shakliga aylanadi. natijada, qon tomirlari jarohatlanadi, qon oqishi kuzatiladi, yaralar paydo bo’ladi (yarali kolit). ichak bo‘shlig‘ida qolgan kichik vegetativ shakllar esa eritrotsitlar bilan ovqatlanuvchi (eritrofaglar) –yirik vegetativ shakllarga aylanadi. to’qima shakllari ham ichak bo‘shlig‘iga chiqishi mumkin, lekin ular eritrotsitlar bilan ovqatlanmaydilar. …

3 / 26

kasallarda qon va shilliq aralash tez-tez ich ketish kuzatiladi. amyobalar qon tomirlari orqali jigar, miya, o‘pka va boshqa a’zolarga borib, o‘sha a’zolar yiringlashiga (abtses) sabab bo’lishi mumkin. laboratoriya tashhisi. kasalning axlatidan eritrotsitlarni yutgan katta vegetativ shakllar (kasallik zo’raygan davrda) yoki to’rt yadroli sistalar (surunkali shaklida) topilishi asosida tashhis qo’yiladi. profilaktikasi. shaxsiy va jamoat gigiyenasi qoidalariga amal qilish. 2.ichak amyobasi (entamoeba soli). yo‘g‘on ichak bo‘shlig‘ida yashaydi. morfologiyasi dizenteriya amyobasiga o'xshaydi. vegetativ va sista shakllari mavjud. nopatogen hisoblanadi, bakteriyalar, zamburug'lar, ovqat qoldiqlari bilan ovqatlanadi. o‘ziga xosligi sakkiz yadroli sistalar mavjudligidir. 3.leishmaniyoz- ichki leyshmanioz qo‘zg‘atuvchisi. avval teri osti yog‘ kletchatkasining retikuloendotelial hujayralarida joylashib, keyin jigar, taloq, suyak ko‘migi hujayralariga o‘tadi. o‘rta yer dengizi, kavkaz orti, markaziy osiyo mamlakatlarida tarqalgan. morfologiyasi. odam va hayvon organizmida xivchinsiz (leyshmanial, hujayra ichi) shakllari, tashuvchi (iskabtopar) organizmida va sun’iy o‘stirilganda esa xivchinli (leptomonad) shakllar kuzatiladi. hayot sikli. yuqish manbai odam va sutemizuvchilar (itlar, chiyabo‘rilar, kemiruvchilar) hisoblanadi. leyshmaniyalarning maxsus, …

4 / 26

n’iy ozuqa muhitlarida o‘stirish mumkin. profilaktika. shaxsiy choralar iskabtoparlar chaqishidan himoyalanish. jamoat choralari:iskabtoparlar ko‘payishiga qarshi choralarini amalga oshirish, kemiruvchilarni va daydi itlarni yo‘qotish. 4.leishmania tropika teri leyshmaniozi (borovskiy kasalligi) ning qo‘zg‘atuvchisi. ikkita asosiy shakli: l. tropica major va l. tropica minor mavjud. teri leyshmaniozi qo'zg'atuvchisi toshkentlik olim p.f. borovskiy tomonidan kashf etilgan. xivchinsiz shakllari odam va hayvonlar terisidagi fagotsitar hujayralar sitoplazmasida yashaydi. xivchinli shakllari esa iskabtopar organizmida yashaydi. yevropa, osiyo, amerika, markaziy osiyo va kavkaz orti mamlakatlarida uchraydi. morfologiyasi. ichki leyshmanioz qo'zg'atuvchisidan deyarli farqlanmaydi. hayot sikli. yuqish manbai odamlar, qumsichqonlar, yumronqoziqlar, olmaxon va boshqa sahro, yarim sahro kemiruvchilari hisoblanadi. ichki leyshmaniyaga qaraganda teri leyshmaniozi tarqalishida odam ishtiroki ancha kamdir. odamga iskabtopar chaqishi natijasida yuqadi. patogen ta’siri. tananing ochiq joylarida juda qiyin tuzaluvchi yaralar kuzatiladi. yaralar bitganidan keyin o'rnida chandiqlar qoladi. laboratoriya tashhisi. yaralardan surtmalar olib, bo‘yab, mikroskop ostida tekshirish orqali tashhis qo‘yiladi. profilaktikasi. shaxsiy choralar-iskabtopar chaqishidan saqlanish. jamoat choralari-odamlarni emlash, …

5 / 26

qa miya to‘qimalarida parazitlik qiladi. ekvatorial afrikada uchraydi. tripanosomoz antropozoonoz, tabiiy-manbali, transmissiv kasallikdir. (qon so‘ruvchi, tashuvchilar orqali yuqtiriladigan kasalliklarni transmissiv kasalliklar deyiladi). morfologiyasi. parazitning xarakterli belgisi pellikula (hujayra qobig‘i) va xivchin orasida to'lqinlanuvchi membrana mavjudligidir. hayot sikli. yuqish manbai odamlar, echkilar, bug‘ular, cho‘chqalar, qo‘ylar, itlar hisoblanadi. uning maxsus tashuvchisi se-se pashshasi (glossina palpalis) dir. xo‘jayinlar almashtirib, murakkab rivojlanish siklini o‘tadi, jinssiz ko‘payadi. patogen ta’siri. kasallarda seruyqulik, mushaklar holsizligi alomatlari kuzatilib, kasallik 7-10 yilgacha davom etadi va ko‘pincha o'limga olib keladi. profilaktikasi. shaxsiy choralar - dorilarni ichish, umumiuy choralar- se-se pashshalarini yo‘qotish, ular ko‘payadigan joylar, chakalakzorlarni tozalash. 6.trixomonadalar avlodi (trichomonas) trixomonodoz degan kasalliklarning chaqiruvchilari bo’lib, uch turni o’z ichiga oladi: 1.ichak trixomonadasi – trichomonas intestinalis. 2.qin trixomonadasi–trichomonas vaginalis.3.og’iz trixomonadasi – trichomonas tenax. ichak trixomonadasi yo’g’on ichakda parazitlik qiladi, qin trixomonadasi esa ayol va erkaklarning siydik hamda jinsiy yo’llarida hayot kechiradi. morfologik tuzilishi. trixomonodalarning tanasi oval shaklda bo’lib, orqa qismi ingichkalashib ketgan. …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parazitizm bo’limi"

tibbiy biologiya fanining parazitizm bo’limidan yakuniy nazorat savollari 1. sodda hayvonlar – protozoa 2. kovakichaklilar (kovakichlilar) – coelenterate 3. yassi chuvalchanglar –plathelminthes 4. yumaloq chuvalchanglar – nemathelminthes 5. halqali chuvalchanglar – annelides 6. bo’g’imoyoqlilar – arthropoda 7. mollyuskalar, yumshoq tanlilar – mollusca 8. ignaterililar – echinodermata 9. xordalilar – chordata. 1-savolning javobi:protozoa-sodda hayvonlarning quyidagi sinflarga kiruvchi vakillari tibbiy ahamiyatga ega hisoblanadi: 1.sarkodalilar- sarcodina 2.xivchinlilar- flagellata 3.sporalilar- sporozoa 4.infuzoriyalar- infusoria (ciliata). sodda hayvonlar orasida parazitizm ko’rinishlari nisbatan keng tarqalgan. bu parazit turlarining umumiy soni bir necha mingdan ortiq bo’lib, turli a’zol...

This file contains 26 pages in DOCX format (76.2 KB). To download "parazitizm bo’limi", click the Telegram button on the left.

Tags: parazitizm bo’limi DOCX 26 pages Free download Telegram