magnoliyatoifalar bo’limi

DOCX 427,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1671116458.docx magnoliyatoifalar bo’limi reja: · gulli o’simliklarning kelib chiqishi · gulli o’simliklarning asosiy evolyusion yo’nalishlari · magnoliyatoifalarning klassifikatsiyasi magnoliyatoifa (yopiq urug’li) o’simliklar bo’limi – magnoliophyta (angyospermae) ba’zi ilmiy adabiyot va darsliklarda bu bo’lim urug’chili yoki ginetseyli o’simliklar deb ham yuritiladi. magnoliyatoifalar deb atalishi esa so’nggi yillarda (a.l. taxtadjan, 1966, 1980, 1987, 1997) qabul qilingan, gulli o’simliklarning kelib chiqishi va klassifikatsiyasi sohasidagi yangi ilmiy dalillarga asoslangan. magnoliyatoifalar urug’li o’simliklarning ikkinchi bo’limi bo’lib, tanasining murakkab tuzilganligi, jinsiy ko’payishining o’ziga xosligi (gulning bo’lishi), turlar sonining va turlicha muhit sharoitiga moslanuvchanlik imkoniyatlari juda katta bo’lganligi tufayli yer sharida keng tarqalganligi bilan yuksak sporalilar va ochiq urug’li o’simliklardan keskin farq qiladi. ular barcha yuksak o’simliklar orasida filogenetik jihatdan eng yoshi hisoblanib, barq urib rivojlanishi mezozoy erasi bo’r davrining ikkinchi yarmiga to’g’ri keladi. xx asrning boshida gulli o’simliklarning turlar soni 160 mingtagacha deb hisoblangan, asr o’rtalarida 200 mingdan ko’proq va hozirgi kunda esa 533 oila, 13000 …

shida ikki xil fikr mavjud. 1. monofilitik yo’l bilan gulli o’simliklar bitga qadimgi ajdoddan kelib chiqqan deyiladi. (a.l. taxtadjyan). 2. polifilitik yo’l bilan esa gulli o’simliklar bitta o’simlikdan emas balki, bir nechta qadimiy ajdodlardan kelib chiqqan. ingliz botanigi r. melvilla fikricha, gulli usimliklar devon davrida riniofitlardan kelib chikkan. bu jarayon urug’li qirqquloqlargacha permning oxiri va triasning boshlarigacha davom etgan. unga gondvan hududidagi afrika, antarktida, janubiy amerika va avstraliya materiklari kirgan. mashhur rus botanigi a.l. taxtadjyan dastlabki gulli o’simliklar janubi-sharqiy osiyoda paydo bo’lgan deb qaraydi, chunki eng qadimiy oddiy tuzilishga ega bo’lgan gulli o’simliklar shu mintaqada uchraydi. amerikalik olim dj. stebbins fikricha, dastlabki gulli o’simliklar quruq hududlarda tez o’sishga moslashgan ikki urug’pallalilarni o’z ichiga olgan, bir urug’pallalilar esa suv havzalarida va soy bo’ylarida o’sgan. gulli o’simliklar ko’pchilik olimlarning fikriga qaraganda eng sodda tuzilishga ega bo’lgan butasimon ochiq urug’li o’simliklardan kelib chiqqan. gulli o’simliklarning qoldiqlari bo’r davri yotqiziqlaridan topilgan. lekin paleozoy va …

lma holda topilgan urug’li o’simliklar asos qilib olingan va ularning bir-biri bilan bog’liqligi o’rganila boshlangan. natijada ularning filogeniyasini yanada yaxshiroq o’rganish imkoni yaratildi. ta’kidlash joizki, ayniqsa qirqquloqlar, sagovniklar va qarag’aylarda gulli o’simliklarga xos ba’zi bir belgilarni ko’rish mumkin. gulli o’simliklarning filogeniyasini o’rganishda urug’li qirqquloqlar, bennettitlar va boshqa nina bargli o’simliklarning roli ham benihoya katta. sagovniklar bilan qarag’aylar ikkilamchi yo’g’onlashishga ega va urug’lari orqali ko’payadi. demak, yog’ochlik esa 350 mln. yil oldin vujudga kelgan. sagovniklar bilan qarag’aylarning qubbalari tashqi ko’rinishidan o’xshash bo’lsada, kelib chiqish jihatidan bir-biridan farq qiladi. masalan: sagovniklarning qubbasi shakli o’zgargan barg bo’lsa, qarag’aylarning qubbasi juda murakkab tuzilishga ega. shu sababdan bularni analogik organlar deb atash mumkin. 1859 yilda ch. darvinning «tabiiy tanlanish yo’li bilan turlarning paydo bo’lishi» nomli asari vujudga kelishi bilan, olimlar evolyutsion tizim (sistema) tuzishga bel bog’ladilar. bu borada yirik nemis botanigi a. engler katta ish qiladi. engler morfologik belgilar evolyusiyasiga alohida e’tibor beradi. uning fikricha, …

r yo’q bo’lib ketgan yanada soddaroq o’simliklardan kelib chiqqan, magnoliyalar esa ulardan keyin paydo bo’lgan deb tushuntiradi. lekin, hozirgacha gulli o’simliklarning kelib chiqishi masalasi uzil kesil hal qilinmagan. shu sababdan gulli o’simliklar haqida tuzilgan tizimlar (sistema) 20 dan ortib ketdi. gulli o’simliklarning kelib chiqishi to’g’risida asosan 3 ta nazariya mavjud: 1. psevdant (soxta) gul nazariyasi. bu nazariyaning asoschilari r. vettshteyn va a. karstenlarning (1900) fikricha, eng qadimiy sodda tuzilishga ega bo’lgan o’simliklarning gullari bir jinsli, gulqo’rg’oni oddiy yoki gulqo’rg’onsiz bo’lgan. ular shamol vositasida changlangan. bunday o’simliklarga misol qilib, qizilcha (efedra) va kazuarinlarni keltirishadi. 2. strobilyar nazariya 1905 yilda yaratilgan. ochiq urug’lilarning vakili bennetgitlarning qoldiqlari topilgandan keyin bu nazariya paydo bo’lgan. unga ko’ra bennettitlarning strobillaridan gul paydo bo’lgan degan xulosaga kelingan. bu nazariyasi bo’yicha, strobillardan hosil bo’lgan gul ikki jinsli, gulqo’rg’onli bo’lib, hasharotlar vositasida changlangan. unga misol qilib, magnoliyalar olingan. nemis botanigi x. gallir (1912), ingliz olimlari, a. arber, d. parkinlar …

llel tomirlangan barglar. 6. oddiy butun barglar – oddiy bo’lingan barglar – murakkab barglar. murakkab barglar – ikkilamchi oddiy barglar. 7. ketma – ket joylashgan barglar – qarama – qarshi joylashgan barglar. 8. to’g’ri (aktinomorf) gullar – qiyshiq (zigomorf) gullar. 9. oddiy, yakka gullar – to’pgullar (ko’p gullar). 10. gul bo’laklari noaniq (ko’p) gullar – gul bo’laklari kam va aniq sonli gullar. 11. qo’sh gulqo’rg’onli gullar – oddiy gulqo’rg’onli yoki gulqo’rg’onsiz gullar. 12. gul bo’laklari birlashmagan (erkin) – gul bo’laklari qo’shilgan (birlashgan). 13. hasharotlar bilan changlanish-shamol yordamida changlanish. 14. ikki urupallali urug’ – bir urutallali urug’. 15. apokarp (tutashmagan) meva – senokarp (tutashgan) meva. 16. ko’p sonli changlar – kam sonli changlar. 17. ikki jinsli gul – bir jinsli gul. 18. ko’p urug’kurtak – bir urug’kurtak. magnoliyatoifalarning klassifikatsiyasi magnoliyatoifalarni klassifikatsiyalashning turli taksonlar orasidagi filogenetik qimmatini olimlar turlicha talqin etishadi va o’z sistemalarini qabila va oilalargacha yetkazishadi, xolos. faqat a. engleming …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "magnoliyatoifalar bo’limi"

1671116458.docx magnoliyatoifalar bo’limi reja: · gulli o’simliklarning kelib chiqishi · gulli o’simliklarning asosiy evolyusion yo’nalishlari · magnoliyatoifalarning klassifikatsiyasi magnoliyatoifa (yopiq urug’li) o’simliklar bo’limi – magnoliophyta (angyospermae) ba’zi ilmiy adabiyot va darsliklarda bu bo’lim urug’chili yoki ginetseyli o’simliklar deb ham yuritiladi. magnoliyatoifalar deb atalishi esa so’nggi yillarda (a.l. taxtadjan, 1966, 1980, 1987, 1997) qabul qilingan, gulli o’simliklarning kelib chiqishi va klassifikatsiyasi sohasidagi yangi ilmiy dalillarga asoslangan. magnoliyatoifalar urug’li o’simliklarning ikkinchi bo’limi bo’lib, tanasining murakkab tuzilganligi, jinsiy ko’payishining o’ziga xosligi (gulning bo’lishi), turlar sonining va turlicha muhit sharoitiga moslanuvcha...

Формат DOCX, 427,1 КБ. Чтобы скачать "magnoliyatoifalar bo’limi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: magnoliyatoifalar bo’limi DOCX Бесплатная загрузка Telegram