ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар

PPT 245,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1675848681.ppt ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар slayd ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар режа: 1. ўсимликлар экологияси ҳақида тушунча. экологик омиллар классификацияси. 2. экологиянинг қонунлари. ўсимликларнинг чидамлилик даражаси. 3. қишлоқ хўжалик экинларини етиштиришда чегараловчи омилларни ҳисобга олишнинг зарурлиги. 4. ёруғлик омили ва унинг ўсимликлар ҳаётидаги аҳамияти. 5. ҳарорат, унинг ўсимликларга таъсири. 6. намлик. ўсимликларнинг намликка бўлган талабига кўра гуруҳлари. инсоният жуда қадимдан ўсимликларга ташқи муҳит таъсир кўрсатишини билганлар ва аста-секин унинг моҳиятини тушуниб етишга интилган. натижада бу борада қатор билимлар ва маълумотлар тўпланган. лекин маълумотларни илмий жиҳатдан умумлаштириш ва таҳлил этишга қаратилган уринишлар xvii асрнинг охирларидан бошланган. масалан, жан батист ламарк 1809 йилда ўсимлик ва ҳайвонлар ҳаёти, тури ва ирсиятига ташқи шароитнинг таъсир этишини кўрсатиб берди. дастлабки экологик билимлар ботаниканинг отаси теофраст эрозийский (280-371 й э.а.) томонидан келтирилган бўлиб, у турли жойда ўсувчи ўсимликлар тупроқ ва иқлим шароити билан боғлиқлигини кўрсатади. 1868 йилда рус олими н.ф.левановский “ташқи шароитнинг ўсимликларнинг ривожланишига таъсири …

ар экологияси 2 та бўлимга бўлинади. 1. аутэкология. 2. синэкология. аутэкология битта ўсимликка бўладиган экологик омилларнинг таъсирини ўрганади. синэкологик эса барча ўсимликларга экологик омилларнинг таъсирини ўрганади. ҳозирги шароитда экология табиатдаги бойликлардан онгли равишда фойдаланиш, уни муҳофаза қилиш ва кўпайтириш тўғрисидаги назарий тушунчаларини бериб қолмасдан балки келажакда табиат билан инсон орасидаги муносабат масаласини келажагини кўрсатиб беради. ўсимлик ўсиши ва ривожланиши учун зарур бўлган ташқи муҳит элементлари экологик омиллар деб номланади. уларни 3 гуруҳга бўлиш мумкин. 1.абиотик- табиатнинг тирикмас омиллари. иқлим омиллари: ёруғлик, ҳарорат, сув, ҳаво, тупроқ ва орографик омиллар. 2.биотик омиллар. тирик организмларнинг ўзаро таъсири: ҳайвонларнинг, ҳашоратларнинг, микроорганизмларнинг ўсимликларга таъсири. 3.антропоген омиллар инсонларнинг табиатга таъсири. экологик омиллар ўсимликка бевосита ва билвосита таъсир қилади. бевосита таъсир қилувчи омилларга намлик, ёруғлик, иссиқлик, инсон ва ҳайвонлар таъсири мисол бўла олади. билвосита таъсир этувчи омилларга рельеф, тоғ жинслари, иқлимни ўзгариши ва тупроқ шароитининг ўзгариши мисол бўла олади. баъзан айрим экологик омиллар бевосита ва билвосита таъсир …

уларни таъсир этиш миқдорига қараб 3 гуруҳга бўлинади. 1. омилнинг минимал миқдори яъни бундан кам бўлса организмни ҳалокатга олиб келади. 2. омилнинг оптимал миқдори яъни ўсимликнинг ўсиши ва ривожланиши учун қулай шароит. 3. омилнинг максимал миқдори яъни бундан ортиқ бўлса ҳалокатга олиб келади. кўпчилик ўсимликларнинг ўсиш ва ривожланиши 20-250 t0да меъёрида кечади, ҳаво t0си 35-400га кўтарилиши ўсиш жараёнини сусайтирса, 00дан пастга тушиши ўсимликни ҳалокатга олиб келади. температура омилларининг ўсимликка таъсирини марказий осиёда ўсадиган саксовул ва ғўза мисолида кузатсак, саксовул -300дан паст температурага чидаса, ғўза -2-30да ҳалок бўлади. қишлоқ хўжалиги амалиётида барча агрономлар, ўрмон ходимлари экологик билимларга эга бўлиши зарур. чунки барча агротехник тадбирлар (тупроққа ишлов бериш, ўғит солиш, ҳосилни йиғиб олиш, суғориш ишлари) маълум экологик омилларга боғлиқдир. барча яшил ўсимликлар ривожланиши учун ёруғлик зарурдир. ёруғлик аввало фотосинтез жараёни учун зарурдир. бу жараённи жадаллиги сув буғлатиш, озиқланиш, нафас олиш жараёнини мунтазам амалга ошишини таъминлайди. ёруғлик ўсимликнинг ички ва ташқи тузилишига таъсир …

инг пастки қаватида ўсувчи турлар (мохлар, папаротиклар, тоғ бинафша ва бошқалар), ёнғоқзор ўрмонларда учровчи ёввойи хна кабиларни кўрсатиш мумкин. юқоридаги икки гуруҳ ўсимликлардан ташқари турлар ҳам учрайдики, уларнинг кўпчилиги ёруғсевар ҳисобланиб, унча ёруғлик етишмаса ҳам ёки ортиқча ёруғликда ҳам ўсиб ривожланаверадилар. уларга ўртача иқлимли зоналардаги ўрмон ва ўтлоқлардаги ўт ўсимликлар- қўнғирбош, оқсўхта, ертут ва бошқалар, дарахтлардан арғувон, шумурт, қорақарағай кабилар мисол бўлади. ҳар хил жуграфик зоналарда куннинг узунлиги турлича бўлганлиги учун ўсимликларни ҳам узун ёки қисқа кунга (фотопериодга) мосланишга олиб келган. узун кун одатда, биздаги шимолий ўсимликларнинг нормал ривожланишига ёрдам беради ва шунинг учун уларни узун кун ўсимликлар дейилади. уларга жавдар, буғдой, кўпчилик ўтлоқларни ҳосил қилувчи қўнғирбошардан себарга, сачратқи, гулисапсар ва бошқалар киради. жануб ўсимликлари ривожланиши қисқа кунда яхши борувчи ўсимликлар ҳисобланиб, уларни қисқа кун ўсимликлар дейилади. қисқа кун ўсимликларга ғўза, маккажўхори, тариқ, бодринг, қовун, гречиха, кунгабоқар, маврак ва бошқалар мисол бўлади. ҳарорат омиллари. ер шарининг қуёш радиациясини турли миқдорда …

ди. ҳарорат 00 дан пасайса ёки 1000с дан кўтарилиб кетса ўсимлик ҳалокатга учрайди. сув ўтларининг арктикада яшайдиган айрим вакиллари -450 га баъзи замбуруғларнинг спораси +900 сга, айрим ўсимликларнинг уруғи -800с совуқ ва +1200с иссиқликка бардош беради. қарағай ўсимлигини -200t да ассимиляция жараёнини амалга ошириши аниқланган. сув ўтларининг айрим вакиллари юқори температурали иссиқ булоқларда кўп ўсиши кузатилган. масалан: камчаткадаги гейзерларда 28 тур кўк-яшил, 17 тур диатом, 7 тур яшил сув ўтлари, хужа обигарам иссиқ булоқларида ҳам юқоридагидек сув ўтлари борлиги аниқланган. юқори температурага бўлган муносабатига қараб ўсимликларни қуйидаги турларга бўлиш мумкин. 1.мўтадил иқлимда ўсувчи ўсимликлар қ300. буларга тундра, ўрмон тундра ва ўрмон зонаси ўсимликлари киради. 2.иссиқ шароитда ўсувчи ўсимликлар қ50 қ600. чўл ва чала чўл ўсимликлари. 3. иссиққа чидамли ўсимликлар қ80 қ850с (сув ўтлари ва бактериялар). иссиқсевар ўсимликларга ҳароратнинг пасайиши ҳалокати таъсир кўрсатади. масалан: ғўза -2-30да, апельсин-5-60да ҳалок бўлади. карамнинг айрим навлари -120га бардош беради. ўсимликлар ҳаёти учун йиллик ҳароратнинг ўртача …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар"

1675848681.ppt ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар slayd ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар режа: 1. ўсимликлар экологияси ҳақида тушунча. экологик омиллар классификацияси. 2. экологиянинг қонунлари. ўсимликларнинг чидамлилик даражаси. 3. қишлоқ хўжалик экинларини етиштиришда чегараловчи омилларни ҳисобга олишнинг зарурлиги. 4. ёруғлик омили ва унинг ўсимликлар ҳаётидаги аҳамияти. 5. ҳарорат, унинг ўсимликларга таъсири. 6. намлик. ўсимликларнинг намликка бўлган талабига кўра гуруҳлари. инсоният жуда қадимдан ўсимликларга ташқи муҳит таъсир кўрсатишини билганлар ва аста-секин унинг моҳиятини тушуниб етишга интилган. натижада бу борада қатор билимлар ва маълумотлар тўпланган. лекин маълумотларни илмий жиҳатдан умумлаштириш ва таҳлил этишга қаратилган уринишлар xvii аср...

Формат PPT, 245,5 КБ. Чтобы скачать "ўсимликлар экологиясига кириш. абиотик омиллар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўсимликлар экологиясига кириш. … PPT Бесплатная загрузка Telegram