badiiy asar mazmuni

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662756339.doc αζαρ reja: 1. badiiy mazmun obyektiv va subyektiv ibtido birligi sifatida. 2. badiiy mazmunning yuzaga chiqishi va mazmun uzvlari haqida. 3. badiiy asar mazmunining aktual va tub estetik qatlamlari xususida. 4. ijodkor dunyoqarashi va badiiy mazmun. 5. badiiy mazmunning o`ziga xos xususiyatlari avvalo, badiiy asarda tasvirlanayotgan va badiiy idrok etilayotgan narsani farqlash zarur. chunki ko`pincha asarda boshqa narsa tasvirlangani holda butunlay boshqa narsa idrok etilayotgan bo`ladi ("o`g`ri", "na`matak", "soxta neron"). shunga ko`ra, badiiy asar mazmuni unda tasvirlanayotgan hamda idrok etilayotgan narsalar nuqtai nazaridan tushuniladi. ko`rinadiki, badiiy asar mazmuni deyilganda ko`proq g`oyaviy mazmun tushunilsa-da, badiiy mazmun g`oyaviy mazmundan kengroq tushunchadir. bu esa badiiy asar mazmunining obyektiv va subyektiv birlik ekanligi bilan bog`liq hodisadir. agar asarda tasvirlanayotgan voqea-hodisalarni, badiiy reallikni obyektiv ibtido desak, ijodkorning tasvirlanayotgan voqea-hodisalarga munosabati subyektiv ibtidodir. shunga ko`ra badiiy asar mazmunini so`zlab berish mumkin emas. buni hatto muallifning o`zi ham uddalay olmaydi, chunki "bitta daryoga ikki marta sho`mg`ish …

ida ijodkorni muayyan muammolar o`ylatadi, tashvishga soladi. ijodkor o`sha muammoni idrok etishga intilishi ichki ehtiyojga aylangani uchun ham asarga qo`l uradi. shu ma`noda badiiy asar — "ehtiyoj farzandidir". demak, paydo bo`lishi va ijodga turtki berishi jihatidan problema birlamchi, o`sha problemani badiiy idrok etish uchun ijodkor bunga keng imkon beruvchi hayot materialini ajratib oladiki, bu badiiy asar temasi(mavzu)dir. ya`ni, ijodkorni o`ylatgan, tashvishga solgan muammo(lar) asar temasini belgilaydi. asarda tasvirlanayotgan badiiy reallik muallif tomonidan ko`rilgan, ideal asosida g`oyaviy-hissiy baholangan va ijodiy qayta ishlangan voqelikning aksidir. ya`ni, badiiy asarda voqelik quruqqina "aks ettiril"maydi, unga muallifning g`oyaviy-hissiy bahosi ham qo`shiladi(hatto muallif o`ta "obyektiv" bo`lishga intilganida ham, uning nuqtai nazaridan ko`rilgan badiiy voqelikda ijodkor subyekti akslanaveradi). tasvirlanayotgan voqea-hodisalarga muallifning g`oyaviy-hissiy munosabati, obrazlar sistemasi vositasida ifodalangan problematikaning badiiy idrok etilishi va baholanishi tendensiya(lat., "intilmoq", "yo`naltirmoq") deyiladi. demak, tendensiya asar problematikasidan kelib chiqib tanlangan hayot materialini umumlashtirgan("yo`naltirgan") holda badiiy g`oyaga aylantiruvchi vosita ekan. ya`ni, asarda qo`yilgan problemaning …

tibor zarur: badiiy asardagi shakl komponentlarining har biri mazmun komponentlaridan konkert bittasi bilan bevosita bog`lanadiki, bu badiiy asarda shakl va mazmunning birligini namoyish etadi. mavzuni badiiy tadqiq uchun olingan hayot materiali desak, u holda ayni shu materialni uyushtirish syujet zimmasiga tushadi. muallifni o`ylatgan problema asar konfliktida o`z aksini topsa, uning g`oyaviy-hissiy bahosi ko`proq kompozitsiyaning muhim unsuri bo`lmish obrazlar tizimida bo`rtib ko`zga tashlanadi. nihoyat, muallifning badiiy hukmi — badiiy konsepsiyaning tashkillanishi va ifodalanishida kompozitsiya hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. ma`lumki, badiiy asar mazmuni ko`p qatlamli hodisa bo`lib, ulardan ikkitasi — aktual va tub estetik qatlamlar universal xarakterga ega. aktual qatlam deyilganda asarning ijtimoiy-siyosiy mohiyati tushuniladiki, u bevosita asar yaratilgan davrning ijtimoiy-siyosiy maqsadlariga qaratiladi. ijodkor muayyan bir davr kishisi, u zamonasining muammolaridan forig` bo`lolmaydi, atrofida yuz berayotgan hodisalarga o`zining g`oyaviy-hissiy munosabatini bildiradi, baski, asarida ijtimoiy, siyosiy, ma`naviy-ma`rifiy g`oyalarni oldinga suradi, asari bilan o`z zamonasiga muayyan ta`sir o`tkazish maqsadini ko`zlaydi. biroq aktual mazmun …

aktuallashuviga olib keldi. tub estetik qatlam esa asar yaratilgan davrgagina qaratilgan emas — u davr kontekstidan ayro holda ham tushunilaveradi. buning omili, ilgari aytilganidek, badiiy ijod onlarida san`atkor o`z davridagina emas, katta vaqt qo`ynida yashashi bilan izohlanadi. shu bois ham unda mangu muammolar, mangu qadriyatlar o`z aksini, ifodasini topadi. asarning umrboqiyligini ta`minlovchi jihat ham aslida shudir. hali zamonlar o`tar, lekin qodiriy romani kelgusi avlodlarni ham hayratga solaveradi, zero, unda mangu muammolar("otalar va bolalar" muammosi, "ma`rifat va jaholat", "ezgulik va yovuzlik" va b.) o`lmas umuminsoniy qadriyatlar nuqtai nazaridan badiiy tadqiq qilingan va baholangan. odatda aktual qatlam yuzada bo`ladi, shu bois ham ba`zan asar yaratilgan davrda o`quvchilarning tub estetik qatlamni ilg`ab olishlariga, uni munosib baholay olishlariga halal berishi ham ("lolazor" romani) mumkin. konkret badiiy asar mazmuniga ta`sir etuvchi muhim omillardan biri ijodkor dunyoqarashidir. inson voqelikni, unda yuz berayotgan hodisalarni o`zining dunyoqarashi bilan bog`liq holda ko`radi. shunga ko`ra, biz "real voqelik" deb atayotgan …

ek o`tmishni atayin rasmiy nuqtai nazarga mos yaratgan, degan fikrdan mutlaqo yiroqmiz. aksincha, adib o`z ideali asosida ko`rilgan voqelikni "qutlug` qon" badiiy voqeligida haqqoniy aks ettirgan, uning vositasida yurtining taraqqiyot yo`lini badiiy tadqiq etgan va shu asosda o`zining konsepsiyasini butlab olgan. ya`ni, yaqin o`tmishning badiiy tadqiqi asosida oybek oktabrda tanlangan yo`l to`g`ri edi, degan xulosaga kelganki, natijada ruhiyatidagi ziddiyatu chigalliklar barham topgan. yurtining o`tmishiga yigirma yil yuksakligidan nazar solgan cho`lpon esa "kecha" romanida oktabr inqilobining amalga oshishi ijtimoiy-tarixiy zaruriyat emas, balki davr taloto`plarining hosilasi ekanligini, xalqini chinakam saodatga eltishi mumkin bo`lgan yo`l boshqa bo`lganligini o`zi uchun yana bir karra tasdiqlab oldi-da, o`zi anglagan haqiqatni yo`li bilan o`quvchisiga yetkazishga intildi. bundan anglashiladiki, chinakam ijtimoiy-shaxsiy ehtiyoj mahsuli sifatida dunyoga kelgan roman badiiy voqeligini real voqelikka zid, deyishlik maqbul emas. zero, bunday da`vo bilan chiqqan holda ijodkor yaratgan badiiy voqelikni real voqelikka emas, ko`proq o`zimiz o`z nuqtai nazarimizdan va o`zga ma`no asosida ko`rgan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asar mazmuni"

1662756339.doc αζαρ reja: 1. badiiy mazmun obyektiv va subyektiv ibtido birligi sifatida. 2. badiiy mazmunning yuzaga chiqishi va mazmun uzvlari haqida. 3. badiiy asar mazmunining aktual va tub estetik qatlamlari xususida. 4. ijodkor dunyoqarashi va badiiy mazmun. 5. badiiy mazmunning o`ziga xos xususiyatlari avvalo, badiiy asarda tasvirlanayotgan va badiiy idrok etilayotgan narsani farqlash zarur. chunki ko`pincha asarda boshqa narsa tasvirlangani holda butunlay boshqa narsa idrok etilayotgan bo`ladi ("o`g`ri", "na`matak", "soxta neron"). shunga ko`ra, badiiy asar mazmuni unda tasvirlanayotgan hamda idrok etilayotgan narsalar nuqtai nazaridan tushuniladi. ko`rinadiki, badiiy asar mazmuni deyilganda ko`proq g`oyaviy mazmun tushunilsa-da, badiiy mazmun g`oyaviy mazmundan kengroq tushunchadi...

DOC format, 2.1 MB. To download "badiiy asar mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asar mazmuni DOC Free download Telegram