badiiy asarning tarkibiy qismlari

PDF 10 pages 424.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 424.8 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

microsoft word - 7-8-mavzu 7-8-mavzu: badiiy asarning tarkibiy qismlari reja: 1. muallif, asar nomi. badiiy asar matni. soʻz boshi, kirish son`gsoʻz, epilog: sarlavha, boʻlim, bob. birinchi soʻz. dastlabki gap, ilk xatboshi: asar yakuni. 2.asarda shakl va mazmun birligi. asar mavzusi: adabiy mavzular (muhabbat, oila, otalar va bolalar…) davriy mavzular (yangi yerlar oʻzlashtirish, kolxozlashtirish, paranji tashlash singari ijtimoiy – siyosiy voqealar bilan bogʻliq muammolar). 3. xalq tili. adabiy til. badiiy asar tili. dialog va monolog. badiiy asar hayot voqeligining obrazlar vositasidagi ifodasidir, badiiy asarda hayotning muayyan qirrasi ma’lum bir yaxlitlik kasb etib, akslanadi. uning bu manzarasida biror bir voqelik, undagi odamlar fe’l - atvori, dunyoqarashi, intilishi, turmush tarzi, kiyinishi, bir-biri bilan muomala-munosabati kabilar namoyon boʻladi. shuning uchun har bir barkamol badiiy asar oʻz davrining ma’lum darajadagi oynasi hisoblanadi. adabiyotning bosh mavzusi inson boʻlgani uchun insoning xilma - xil holat, harakat, intilishlari badiiy asarning materiali boʻladi. adabiyotning botn maqsadi inson, soʻz san’atining …

2 / 10

y til singari vositalari mutanosibligi yordamida erishiladi. har qanday badiiy asar shakl va mazmun, mavzu va gʻoya, sujet va kompozitsiya singari unsurlardan tarkib topgan boʻladi. biroq har qanday badiiy asar mavjudligining bosh asosi uning tilidir. til badiiy asarning joni, qoni, urib turgan yuragidir. ana shu tayanch asos qanchalik baquvvat boʻlsa, badiiy asar shunchalik barkamol boʻladi. badiiy asar shakl va mazmunidagi rasolik ham, undagi mavzu va gʻoyaning yorqinligi ham, sujet va kompozitsiyaning qiziqarli, oʻzaro muvofiqlik darajasi ham, avvalo, ijodkorning soʻz qoʻllash, oʻni tanlash, ishlatish mahoratiga bogʻliq. badiiy asar muvaffaqiyatining bu darajada tilga bogʻlab qoʻyilishining boisi uning soʻz san’ati ekanligidadir. badiiy asar hayotning oʻziga xos yaxlit, mustaqil bir parchasi sanaladi. har bir yaxlit, mustaqil narsa - hodisa esa oʻz shakl va mazmuniga ega boʻladi. shakl va mazmun narsa - hodisa mavjudligining namoyon boʻlish tarzidir. ular bir-biri bilan mustahkam bogʻliqair. shaklsiz mazmun va mazmunsiz shakl boʻlmaydi. shakl mazmunning oʻzini koʻrsatishidir. shuning uchun ularni …

3 / 10

shakli deyilganda obrazlarning oʻzaro munosabatlari, ular bilan bogʻliq voqea - hodisalardan kelib chiqadigan sujet, voqealarning joylashish tartibi nazarda tutiladi. ana shu obrazlar harakat, faoliyati, asar sujeti va kompozitsiyasining ma’lum maqsadga yoʻnaltirilgani esa oʻsha asarning mazmuni hisoblanadi. mazmunning ta’sirchan, shaklning yorqin boʻlishiga asos boʻluvchi omillar orasida obraz alohida ajralib turadi. chunki obrazda, ya’ni asardagi inson qlyofasida ijodkorning maqsad, niyati mujassamlashgan boʻladi. obrazda aniq bir shaxs qlyofasi gavdalantirilishi ham yoki oʻnda davr kishilariga xos xususiyatlar umumlashtirilgan boʻlishi ham mumkin. obraz oʻzining mana shu xususiyatiga koʻra asar mazmunini namoyon etishning oʻziga xos poydevori sanaladi. asarning asosiy qahramonlari uning sujetidagi voqealarni harakatlantirib turadi. ular mana shu jihatiga koʻra asarning shaklini belgilab beradi. aruz, barmoq she’r tizimlari, adabiy asarlarning barchasi ma’lum ma’noda shakl koʻrinishlaridir. gʻazal, ruboiy, tuyuq, muxammas, tarji’band singari sharq mumtoz adabiyotiga xos janrlar bir-birlaridan oʻz koʻrinish tarzi, hajmiga koʻra farq qiladi. binobarin, ular oʻz mazmun koʻlami, fikrni qay darajada keng-tor ifoda etishiga koʻra …

4 / 10

him ahamiyat kasb etadi. mavzu, ya’ni tema yunoncha soʻz boʻlib, «narsa - buyum» degan ma’noni bildiradi. biroq badiiy asar mavzusi oʻnda qalamga olingan voqea yoki narsa - buyumlar emas. badiiy asar mavzusi ijodkor tanlagan hayotiy voqealar, u yoritgan asosiy muammolarning umumlashmasidir. adabiy asar uchun asos qilib olingan fikr va maqsad uning mavzusidir. adabiy asar mavzusi tanlangan biror bir moddiy narsa-buyum emas, balki fikr, qarashdir. ya’ni, hayotning muayyan muammosi xususida fikr yuritish badiiy asarning mavzusidir. albatta, mavzuga ham borliqdagi narsa-hodisalar asos boʻladi. badiiy asar uchun eng asosiy narsa - hodisa esa insondir. inson hayoti, uning turli vaziyat - holatdagi kayfiyati, kechinmalari, maqsad, intilishlari, borliqqa qarashlari, kishilar bilan muomala va munosabatlari badiiy asarning vujudi va jonidir. hayot koʻpdan - koʻp muammolardan iboratligi, kishilar bir - biri bilan koʻzga koʻrinmas rishtalar orqali bogʻlangan muammolar girdobida yashashga mahkum boʻlgani uchun badiiy asarda ham bir qator mavzular qalamga olingan boʻladi. biroq ijodkorlar oʻz asarlarvda ulardan …

5 / 10

rinchisi - abadiy mavzular, ikkinchisi - davriy mavzular. insonning ma’naviy - axloqly turmush tarzi, sevgi - muhabbati, kishilarga, yurtiga munosabati, kishilararo muomala - munosabatlari, odamlarning baxt, baxtsizligi, quvonch, qaygʻusi, mehr, qahri, saxiyligi, baxilligi va boshqalar adabiyotning abadiy - mavzularidir. ayni choqda, har bir zamonning oʻz muammolari boʻladiki, ular davriy mavzular doirasiga kiradi. masalan, 30 - yillarda kolxoz qurilishi, yangi yerlarning oʻzlashtirilishi oʻzbekistonda jiddiy muammo boʻlgan. bu muammoni mavzu qilib, koʻplab she’riy, nasriy asarlar yozilgan. badiiy adabiyot va san'at badiiy asar shaklida yashaydi, shunga ko`ra, badiiy asar adabiyot va san`atning yashash shakli hisoblanadi. avvalo, «badiiy asar» degan birikma keng va tor ma`noda qo`llanishini e'tiborga olish zarur. keng ma'noda badiiy asar deyilganda san'atga (musiqa, rassomlik, haykaltaroshlik, kino, teatr va h.k.) aloqador, insonning go`zallik qonuniyatlari asosidagi ijodiy-ruhiy faoliyati mahsuli bo`lmish yangi mavjudlikni tushunamiz. bu ma`noda musiqa asari ham, haykal yoki rangtasvir ham, film yoki spektakl ham—bari badiiy asar sanaladi, ularning bariga nisbatan «badiiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asarning tarkibiy qismlari"

microsoft word - 7-8-mavzu 7-8-mavzu: badiiy asarning tarkibiy qismlari reja: 1. muallif, asar nomi. badiiy asar matni. soʻz boshi, kirish son`gsoʻz, epilog: sarlavha, boʻlim, bob. birinchi soʻz. dastlabki gap, ilk xatboshi: asar yakuni. 2.asarda shakl va mazmun birligi. asar mavzusi: adabiy mavzular (muhabbat, oila, otalar va bolalar…) davriy mavzular (yangi yerlar oʻzlashtirish, kolxozlashtirish, paranji tashlash singari ijtimoiy – siyosiy voqealar bilan bogʻliq muammolar). 3. xalq tili. adabiy til. badiiy asar tili. dialog va monolog. badiiy asar hayot voqeligining obrazlar vositasidagi ifodasidir, badiiy asarda hayotning muayyan qirrasi ma’lum bir yaxlitlik kasb etib, akslanadi. uning bu manzarasida biror bir voqelik, undagi odamlar fe’l - atvori, dunyoqarashi, intilishi, turmush tarzi...

This file contains 10 pages in PDF format (424.8 KB). To download "badiiy asarning tarkibiy qismlari", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asarning tarkibiy qismla… PDF 10 pages Free download Telegram