qo‘sh urug‘lanish

DOC 3,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1682924148.doc qo‘sh urug‘lanish reja: 1. spermiylarni murtak xaltaga kirishi 2. gametalarning qo‘shilishi yopiq urug‘li o‘simliklarda ro‘y beradigan qo‘sh urug‘lanish jarayoni 1898 yili s.g.navashin tomonidan kashf etilgan. bunda otalik va onalik gametofitlarining tuzilishi hamda urug‘lanish jarayonini o‘rganishga bag‘ishlangan bir qator tadqiqotlar sabab bo‘lgan. birinchi marta ochiq urug‘li o‘simliklarda sodir bo‘ladigan urug‘lanish jarayoni e.strasburger (strasburger, 1886) tomonidan tavsiflangan. u spermiy chang nayidan onalik gametofitiga o‘tayotganda erib ketadi, shundan so‘ng ulardan bittasi tuxum hujayraning yadrosi bilan qo‘shiladi degan xulosaga keladi. e.strasburgerga qarshi i.n.garojankin (1880) spermiylar chang nayida erimaydi, aksincha uning uchki qismidagi tirqishidan chiqib ularning bittasi tuxum hujayraga kiradi va uning yadrosi bilan qo‘shiladi degan fikrni ilgari suradi. i.n.garojankindan keyin e.strasburger ham huddi shunday jarayonni yopiq urug‘li o‘simliklarda kuzatadi. monotrapa hypopitis o‘simligida hosil bo‘layotgan ikkita spermiydan bittasi tuxum hujayraning yadrosi bilan qo‘shilayotganini kuzatib, bu hodisani urug‘lanish deb tavsiflaydi, lekin ikkinchi spermiyning vazifasi noma’lumligicha qoladi. l.ginyar (guignard, 1886) ham cereus va lilium o‘simliklarida spermiylardan …

miy tuxum hujayraning yadrosi bilan, ikkinchi spermiy markaziy yadro bilan qo‘shilishi qo‘shurug‘lanish nomini oldi. s.g.navashin keyinchalik delphinium, helianthus, rudbekia turkumlariga mansub ranunslaceae va asteracea oilalarining o‘simliklarida qo‘sh urug‘lanish jarayonlarini o‘rgandi. olib borilgan ilmiy tadqiqotlariga asoslanib, s.g.navashin “qo‘sh urug‘lanish barcha yopiq urug‘li o‘simliklar uchun xos bo‘lgan jarayon bo‘lib, me’yordagi holat” deb baholadi. hozirgi kunga kelib s.g.navashin kashf etgan qo‘sh urug‘lanish hodisasi 400 ga yaqin tur o‘simliklarda o‘rganilgan. qo‘sh urug‘lanish jarayonini o‘rganish borasida o‘zbekistonimizning olimlari ham uning ayrim jabhalarini o‘rganishda muhim hissa qo‘shdilar. bir necha turkum va turlarga oid o‘simliklarda qo‘sh urug‘lanish morfologiyasi bo‘yicha i.d.romanov m.a.mirkomilov 1977; z.m.pashenko 1973; d.y.tursunov, t.ye.matyunina 1983; j.y.tursunov 1988; m.a.davidov, x.k.karshibayev 2001: o.a.ashurmetov, x.k.karshibayev 2002; o.a.ashurmetov, x.ch.buriyev 2002; v.p.petsenitsin 2008 mumtoz darajadagi ilmiy tadqiqotlar olib bordilar. qo‘sh urug‘lanishni o‘rganish bo‘yicha erishilgan yutuqlarga, muvaffaqiyatlarga qaramay o‘simliklarning embriologiyasini o‘rganayotgan tadqiqotchi olimlar oldida yana bir qator vazifalar yakunini topish zarurligi turibdi. spermiylarni murtak xaltaga kirishi spermiylarni murtak xaltaga kirishi haqida …

yinroq turli o‘simliklardagi urug‘lanish jarayonlarini yorug‘lik mikroskopi shuningdek elektron mikroskop yordamida o‘rganish bo‘yicha olib borilgan keyingi tadqiqotlar natijasi bu fikr to‘g‘ri ekanligini tasdiqlagan. sinergidlarni murtak xaltaning tuzilmasidagi holati shundaki, chang nayi mikropiledan o‘tganidan keyin sinergidlarning bittasi bilan bevosita ta’sirda bo‘lib, unga kiradi. bu paytda chang nayi bo‘kishi kuzatiladi. sinergidlar suv shimishi, ipli apparatning shilimshiqli g‘ovak massaga aylanishi natijasida chang nayini o‘zi orqali o‘tishiga imkon yaratadi. sinergidlar bilan bevosita ta’sirda bo‘lgan chang nayi mahsulotlarini sinergidlarga to‘kadi. sinergidning apikal qismini yupqa po‘sti shikastlanishi natijasida chang nayining bir qismi, sitoplazmali spermiy tuxum hujayra va markaziy hujayraning oralig‘iga o‘tadi. bu ma’lumotlarga asoslanib s.n.navashin sinergidlar haqiqatdan ham spermiylarni tuxum hujayra va markaziy hujayra orasidagi “yoriq” joydan olib o‘tish vazifani bajaradi degan xulosaga kelgan. “yoriq” bu – tuxum hujayraning apikal qismi bilan markaziy hujayra orasidagi joy hisoblanib, yetuk darajaga yetgan tuxum hujayrada odatda ko‘rinmaydi. chang nayining sitoplazmasi hujayralararo bo‘shliqqa qo‘yilganda uni kengaytiradi u yerda spermiylar ma’lum …

niqsa changlanish me’yoridan ortiq darajada ro‘y berganida murtak xaltaga bir nechta chang nayini kirishi kuzatiladi. ular o‘z mahsulotlarini ikkinchi sinergidga qo‘yadi. odatda qo‘shimcha chang naylarining spermiylari urug‘lanishda ishtirok etmaydi, ular tushgan joyida asta-sekin yo‘q bo‘lib ketadi. ko‘p tadqiqotchilar urug‘chi ustuncha to‘qimasi va murtak xaltaga ko‘p sondagi chang nayining kirishini muhim omil ekanligini e’tirof etib, urug‘lanish jarayonini bir me’yorda ro‘y berishini va murtak hamda urug‘ning rivojlanish jarayoniga katta ijobiy ta’sir ko‘rsatadi deb hisoblaydi. urug‘lanishda ishtirok etadigan spermiylarning xususiy sitoplazmasini mavjudligi, murtak xaltaga tushganda urug‘lanishda ishtirok etishi yoki ishtirok etmasligi haqida hozirgi kunga qadar munozarali mulohazalar mavjud. spermiy murtak xaltaga kirayotganda sitoplazmasini yo‘qotadi, urug‘lanishda sitoplazmasiz yadroni o‘zi ishtirok etadi, degan fikr tadqiqotchilarning orasida keng tarqalgan. ayrim olimlar yopiq urug‘lilardagi urug‘lanishda faqat “sof” yadroni o‘zi emas, hujayra yaxlit holda ishtirok etadi, degan xulosaga kelgan. spermiy hujayralarini urg‘ochi hujayraga kirishi myosurus, juglans, plumbagella, asclepias, lilium, arachis, vallisneria, impatens turkumlariga mansub o‘simliklarning turlarida va arxideyadoshlarning …

hi to‘liq yechimini topmaganligi uchun yana tadqiqotlar olib borishni talab etadi. lekin ayrim tur o‘simliklarda spermiy tuxum hujayra va markaziy hujayraga yaxlit hujayra holida kiradi, degan xulosa qilinadi. urug‘lanish jarayonidagi muhim vaziyatlardan biri spermiylar va urg‘ochi hujayralar (tuxum hujayra markaziy hujayra) ning bir-biridan uzoqlashishi hisoblanadi. ma’lum maqsad yo‘nalishidagi spermiylarning joylarini o‘zgartirishi va bunga sabab bo‘ladigan omillar haqida ham mutaxassis tadqiqotchilarning orasida yakdil fikr mavjud emas. tadqiqotchilarning bir guruhi spermiylar harakati sekin ro‘y beradi, faqat sitoplazmaning oqimiga qo‘shilib ketadi, degan fikr bildirsa, boshqa guruh olimlar spermiylarning tashqi ko‘rinishi chuvalchangga o‘xshashligini inobatga olib, spermiylar mustaqil holda harakatlanadi degan fikrga tayanadilar. bu o‘rinda s.g.navashin liliyadoshlarga mansub turkum o‘simliklaridagi urug‘lanish jarayonini o‘rganganda chuvalchang ko‘rinishdagi spermiylarni ko‘rgan. bu bilan spermiy mustaqil harakatlanadi degan xulosaga kelgan. keyinroq phelipaea ramosa o‘simligida urug‘lanish jarayonini o‘rganganda yumaloq shakldagi spermiyni ko‘rib bunday holdagi spermiy mustaqil harakatlanmaydi degan xulosaga kelgan. o‘sha paytda spermiyni harakatini izohlab berishda s.g.navashin (1926) “enantiomorfizm” g‘oyasini ilgari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo‘sh urug‘lanish"

1682924148.doc qo‘sh urug‘lanish reja: 1. spermiylarni murtak xaltaga kirishi 2. gametalarning qo‘shilishi yopiq urug‘li o‘simliklarda ro‘y beradigan qo‘sh urug‘lanish jarayoni 1898 yili s.g.navashin tomonidan kashf etilgan. bunda otalik va onalik gametofitlarining tuzilishi hamda urug‘lanish jarayonini o‘rganishga bag‘ishlangan bir qator tadqiqotlar sabab bo‘lgan. birinchi marta ochiq urug‘li o‘simliklarda sodir bo‘ladigan urug‘lanish jarayoni e.strasburger (strasburger, 1886) tomonidan tavsiflangan. u spermiy chang nayidan onalik gametofitiga o‘tayotganda erib ketadi, shundan so‘ng ulardan bittasi tuxum hujayraning yadrosi bilan qo‘shiladi degan xulosaga keladi. e.strasburgerga qarshi i.n.garojankin (1880) spermiylar chang nayida erimaydi, aksincha uning uchki qismidagi tirqishidan chiqi...

Формат DOC, 3,2 МБ. Чтобы скачать "qo‘sh urug‘lanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo‘sh urug‘lanish DOC Бесплатная загрузка Telegram