усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар

DOC 473,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1697538693.doc усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар режа: 1. усимликлардаги номувофиклик. 2. уз чангини кабул килолмаслик ходисаси (автостериллик). 3. уз чангини кабул кила олиш ходисаси (автофертиллик). усимлимлардаги номувофикликлар. усимликлар гулларида учрайдиган номувофиклик генетик омиллар назоратида булиб, чатишишнинг турли хил вариантларида чанг найчаларининг устунча каналига усиб киролмаслиги ва уругланиш жараёнини содир этолмаслиги тушунилади. усимликлардаги номувофиклик икки хил булади. 1. четдан чангланишдаги номувофиклик тумшукчага тушган бошка тур усимликнинг чангини кабул килолмасликдир. 2. узидан чангланишдаги номувофикликда эса шу гулнинг ёки шу усимликнинг бошка гулининг чангини кабул килолмаслик тушунилади. уругчи уз тумшукчасига тушган уша гулнинг ёки бир тупдаги усимлик чангини кабул килмайди ва чангнинг усишига тускинлик килади. бу ходиса номувофиклик ходисаси дейилади. четдан чангланувчи усимликлардаги номувофиклик уз чангини кабул килолмаслик дебаталади. номувофиклик системасининг асосий вазифаси узидан чангланишни чеклаш ва четдан чангланишни амалга оширишдир. номувофиклик асосан гулли усимликларда кенг таркалган булиб, 80 оилага мансуб 10 000 тур гулли усимликларда аникланган. номувофиклик холати замбуругларда, сувутларда, папоротниклар ва …
2
ишига устунчадаги мухит тускинлик килади. 3. уз чангини кабул кила олиш ходисаси (автофертиллик) четдан чангланувчи усимликлар билан бир каторда, узидан чангланадиган ва шунга карамасдан яхши тараккий этаётган усимликлар хам мавжуд. бу усимликларда генетик узгарувчанликни чеклашга булган мойиллик, уларнинг аник, бир ташки мухит шароитларига кучли мослашганлиги билан изохланади. мухитнинг нокулай шароитларида усадиган усимликлар устунчалари уз чангини кабул килиш хусусиятига эга булади. масалан, купгина (айникса, бир йиллик) бегона утлар бунга типик мисол була олади. четдан чангланиш у ёки бу сабабларга кура амалга ошмай колган шароитда узидан чангланиш амалга ошади. гетеростилия (уругчи устунчаларининг хар-хил узунликда булиши). шундай усимликлар борки, уларнинг икки еки уч хил типдаги индивидлари булиб, уларнинг гуллари устунчалари ва чангчи ипларининг улчамларининг узунлиги билан бир-биридан фарк киладиган булади. уларнинг баъзи бир тупларининг гуллари узун устунчали булса, бошка тупларида эса калта устунчали булади, айримларида эса уртача узунликда булади. чангдонлар хам узун устунчали гулларда гулнинг пастки кисмида жойлашса, калта устунчали гулларда, тескариси, гул …
3
чангланишга мослашган. асаларилар калта устунчали гулларнинг нектардонларига интилганда, улар бу гулдаги юкорида жойлашган чангларни узининг шундай кисмларига ёпиштириб оладики, улар бошка усимлик гулларида жойлашган узун устунчали тумшукчаларнинг узунлигига тугрикеладиватескариси. тристил усимликлардан бири кармокчучл (lythrum salicaria) да 3 хил: киска, уртача ва узун устунчали гуллари мавжуд булиб, бу гуллар усимликнинг бошка-бошка тупларида хосил булади (расм). расмда куриниб тургани каби, гуллардаги тумшукчалар ва чангдонларнинг уч хил масофада жойланиши чангловчи хашаротлар танасининг маълум бир кисмларига тугри келади, яъни бир индивид гулларидаги устунчаларнинг узунлиги колган икки хил усимлик гулларидаги чангчиларнинг узунлигига тугри келади. хашаротлар бир усимлик гулидаги чангдонларда етилган чанглар билан иккинчи бир усимлик гулидаги шундай узунликда жойлашган тумшукчаларнигина чанглатади. калта чангдонларда етилган чанглар билан калта устунчали, уртача узунликдаги чангдонлардаги чанглар билан уртача устунчали, узунлари билан эса факат узун устунчали тумшукчапарни чанглантира олади (расм). гетеростилиянинг ёпик уругли усимликларда, хусусан, бир паллали усимликларда кам учрашлиги аникланган. бу мосланиш икки паллали усимликлардан 31 оила ва 165 …
4
атан камрок хосил килса хам, уларнинг гулчанги иккинчисиникига караганда йирикрок булади (расм). узун устунчали гулларнинг тумшукчалари юзасидаги сургичлар калта устунчали тумшукчаларнинг юзасидаги сургичларга нисбатан узунрок булади. бу эса хдшаротлар олиб келган калта устунчали гулларнинг нисбатан йирикрок булган гулчангларини осонгина ёпиштириб олишга хизмат килади. ч. дарвин (1877 й.) фикрича, калта устунчали гулларнинг гулчангларининг йирикрок ва чанг найчаларининг узунрок булиши узун устунчаларнинг узун чанг йулига усиб бора олиши билан богликдир. хулоса килиб айтиш мумкинки, гетеростил (дистил ва тристил) усимликларда шундай бир морфологик, физиологик ва генетик механизм яратилганки, бу механизм усимликларнинг хашаротлар ёрдамида четдан чангланишига кумаклашади. адабиётлар: 1. ашурметов о а., каршибоев х.к. репродуктивная биология солодки и раздельнолодочника. ташкент. фан. 1995. 212 с. 2. батыгина т.б. эмбриология цветковых растений. санкт-петербург. мир и семья. 2000. т.3. с.258. 3. бейдемен и.н. методика изучения фенологии растений и растительных сообществ. новосибирск. наука.1974.153 с. 4. борисов и.в. сезонная динамика растительного сообществлолевая геоботаника. л.наука. 1972. т.4. с.5-94. 5. пономарев …
5
усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар" haqida

1697538693.doc усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар режа: 1. усимликлардаги номувофиклик. 2. уз чангини кабул килолмаслик ходисаси (автостериллик). 3. уз чангини кабул кила олиш ходисаси (автофертиллик). усимлимлардаги номувофикликлар. усимликлар гулларида учрайдиган номувофиклик генетик омиллар назоратида булиб, чатишишнинг турли хил вариантларида чанг найчаларининг устунча каналига усиб киролмаслиги ва уругланиш жараёнини содир этолмаслиги тушунилади. усимликлардаги номувофиклик икки хил булади. 1. четдан чангланишдаги номувофиклик тумшукчага тушган бошка тур усимликнинг чангини кабул килолмасликдир. 2. узидан чангланишдаги номувофикликда эса шу гулнинг ёки шу усимликнинг бошка гулининг чангини кабул килолмаслик тушунилади. уругчи уз тумшукчасига тушган уша гулнинг ёки...

DOC format, 473,0 KB. "усимликларнинг узидан чангланишини чекловчи мосланишлар"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.