фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли

DOCX 47 pages 169.7 KB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 169.7 KB

File type DOCX

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли. маъруза режаси: 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафа тушунчасининг келиб чиқиши ва шаклланишининг асосий босқичлари. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фалсафанинг предмети, тузилиши, янги соҳалари. фалсафанинг функциялари, жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 4. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. 5. шарқ ва ғарб фалсафаси тарихий тараққиётининг асосий босқичлари, умумий ва ўзига хос жиҳатлари. мавзуга оид таянч тушунча ва атамалар: дунёни англаш, фалсафа, дунёқараш, олам-одам, миф, дин, фан, умуминсоний маънавий қадрият, фалсафа – фан, тадқиқот объекти, предмети, баҳс мавзуси, муаммолари, умумназарий фалсафий фанлар, онтология, гносеология, методология, ижтимоий фалсафа, махсус фалсафий фанлар, фалсафанинг умумбашарий моҳияти, фалсафа фани функциялари, фалсафа ва фан, фанлар таснифи. 1-савол баёни: фалсафа дунёни англаш усули сифатида. бугунги кунда нафақат айрим халқлар, балки бутун жаҳон ҳамжамияти фалсафага ва ўзини, ўзининг …

2 / 47

мини топган масалаларни яна кун тартибига қўймоқдалар. бу ҳақда кўп ва атрофлича сўз юритилган жаҳон конгресслари дунёда фалсафа предметига, шунингдек у ижтимоий ривожланишга изчил таъсир кўрсатишга қодир ёки қодир эмаслигига, агар қодир бўлса, буни у қай тарзда амалга ошириши мумкинлигига нисбатан ягона ёндашув аввалгидек мавжуд эмаслигини тасдиқлайди. фикрларнинг бундай ранг-баранглиги, юқорида қайд этиб ўтилганидек, фалсафанинг ўзига хос хусусияти, яъни у фикрлар плюрализми, ҳар хил фикрлаш имконияти бор жойдагина мавжуд бўлиши мумкинлиги билан белгиланади. қуйидагилар ҳозирги вақтда инсоният учун энг муҳим фанлараро комплекс муаммолар ҳисобланади: барқарор ижтимоий-иқтисодий ривожланишни таъминлаш; экология муаммолари; жамият ҳаёти барча жабҳаларининг глобаллашуви. бу муаммоларни фалсафий нуқтаи назардан англаб етиш алоҳида аҳамият касб этади. илмий ёндашувлардан фарқли ўлароқ, муаммога нисбатан фалсафий ёндашиш далилларни талқин қилишда кўпроқ эркинлик берилиши, илгари сурилаётган қоидаларни исботлашга нисбатан енгилроқ талаблар қўйилиши, мушоҳадага асосланган таърифлар бериш, субъектив баҳолаш ҳуқуқи ва шу кабилар билан тавсифланади. бундай тадқиқотлар бир қарашда унча катта аҳамиятга эга эмасдек бўлиб …

3 / 47

из ўзининг бетакрорлигини йўқотади. ҳамонки плюрализм фалсафада меъёр ҳисобланар, ҳар бир алоҳида мияда эса монизмга, яъни қарашларнинг тартибга солинган, яхлит ва нисбатан зиддиятлардан холи тизимига келиш лозим экан, фалсафани қандай ўзлаштириш, ундан қандай сабоқ бериш мумкин? бутун дунёда аксарият файласуфларни биринчи навбатда айни шу масала қизиқтиради. хусусан суқрот, сенека ва ўтмишнинг бошқа мутафаккирлари тажрибасига таянган ҳолда, ҳозирги вақтда ўқув жараёнида камдан-кам ҳолда ҳисобга олинадиган бир қарашда шак-шубҳасиз ва аниқ-равшан бўлиб туюлувчи фикрнинг моҳияти шундай: фалсафа фактларни эслаб қолишни ўргатмаслиги, балки мулоҳаза юритиш ва саволларга жавоб бериш қобилиятини ривожлантириши лозим. фалсафадан сабоқлар инсон ҳар бир масала юзасидан мутафаккирлар фикрига мурожаат этмасдан, ўзи мустақил ўйлашни ва ўз ақлига қулоқ солишни ўрганишини назарда тутмоғи даркор. айни шу сабабли фалсафанинг вазифаси инсонга мулоқот қилишни ўргатиш, у ўз шахсиятининг аҳамиятини кўрсатишга эмас, балки ҳақиқатнинг тагига етишга ҳаракат қилишига эришишдан иборат. бу, ўз навбатида, барча одамлар ўзига атрофдагилар қулоқ солишига лойиқ эканлигини назарда тутади. бу жуда …

4 / 47

ртский (эрамиз ii асри охири - iii аср бошлари) сўзларига қараганда, ўзини биринчи марта файласуф деб атаган киши – юнон мутафаккири ва олими пифагордир. файласуфларнинг қандай эканликларига таъриф бериб, у шундай деган: «ҳаёт ўйинга ўхшайди: баъзилар унга мусобақалашгани келса, айримлар савдолашгани, энг бахтлилари эса томоша қилгани келадилар; ҳаётда ҳам худди шундай, баъзилар қуллар каби шуҳрат ва бойликка ўч бўлиб дунёга келади, ваҳоланки файласуфлар - фақат ҳақиқат учун келади»[footnoteref:1]. фалсафа сўзини пифагор милоддан аввалги vi асрда тайёр ҳолда (афсоналар, ривоятлар, анъаналар орқали) авлоддан авлодга ўтувчи билим ва инсон ўз ақлига таяниб, мушоҳада юритиш ва борлиқни танқидий тушуниш йўли билан олиши мумкин бўлган билимни фарқлаш мақсадида ишлатган. [1: диоген лаэртский. о жизни, учениях и изречениях знаменитых философов. м., 1979. 334-б.] фалсафанинг предмети баъзи фалсафий тизимларда олий бош ибтидо ёки биринчи сабаб тўғрисидаги фан деб таърифланади. масалан, қадимги юнон файласуфи арасту таълимотида, у «барча мавжудотнинг ибтидоси ва сабаблари тўғрисидаги фан» дейилган бўлса, ўрта …

5 / 47

фалсафа барча фанлар ривожланишига асос бўладиган ва улардан озиқланадиган, айни пайтда уларнинг ривожланиш йўлларини белгилаб берадиган умуминсоний ва универсал илм соҳасидир. у қадим замонлардаёқ «барча илмларнинг отаси» деб таърифланган. унинг ҳаётийлиги халқ табиатига, турмуш ва тафаккур тарзига нечоқлиқ мос экани, жамият манфаатлари ва эзгу интилишларини қай даражада акс эттира олишига боғлиқ. “фалсафа” атамаси «философия» сўзининг шарқ ижтимоий тафаккуридаги шаклидир. шарқнинг атоқли файласуфи, машҳур мутафаккир абу наср фаробий философия сўзини «ҳикматни қадрлаш» деб талқин этган. фалсафа шарқ халқлари ижтимоий тафаккурида «донишмандликни севиш» деган мазмун билан бирга, олам сирларини билиш, ҳаёт ва инсонни қадрлаш, умр мазмуни хақидаги қараш ва хикматларни эъзозлаш маъносида ишлатилган. 2-савол баёни: фалсафанинг моҳиятини, шунингдек унинг пайдо бўлиш сабаблари ва шароитларини тушуниш учун гапни инсон дунёқарашидан бошлаш лозим. нима учун? шунинг учунки, фалсафа дунёқарашнинг асосий тарихий шаклларидан бири ҳисобланади. фалсафа ҳақида гапириш – инсон дунёқараши, унинг оқилона фикрлаш қобилияти ҳақида, бинобарин, унинг моҳияти ва ерда пайдо бўлиш тарихи ҳақида …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли"

фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли. маъруза режаси: 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафа тушунчасининг келиб чиқиши ва шаклланишининг асосий босқичлари. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фалсафанинг предмети, тузилиши, янги соҳалари. фалсафанинг функциялари, жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 4. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. 5. шарқ ва ғарб фалсафаси тарихий тараққиётининг асосий босқичлари, умумий ва ўзига хос жиҳатлари. мавзуга оид таянч тушунча ва атамалар: дунёни англаш, фалсафа, дунёқараш, олам-одам, миф, дин, фан, умуминсоний маънавий қадрият, фалсафа – фан, тад...

This file contains 47 pages in DOCX format (169.7 KB). To download "фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафа фанининг предмети, мазм… DOCX 47 pages Free download Telegram