фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли

DOCX 21 sahifa 52,8 KB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 52,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

1-мавзу: фалсафанинг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли 1. фалсафа фанининг моҳияти. 2. фалсафа дунёқараш сифатида. 3. фалсафанинг асосий йўналишлари ва вазифалари 4. ўзбекистонла фалсафа фанининг ривожи. башарият милодий xx аср билан хайрлашиб, учинчи минг йилликка қадам қўймоқда. eнсоният бугунги кунга келиб, ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида улкан ютуқларга эришди. фан ва техника, маданият ва маориф беқиёс ривожланди. одамзод ўзининг ақл-заковати ва меҳнати билан жуда кўп янгиликлар яратди. дунёнинг кўплаб сир-асрори кашф этилди, буюк ихтиролар қилинди. маънавий бойликлар орасида фалсафа илмида тўпланган ҳикматлар хазинаси энг муҳим ўрин тутади. ҳар бир даврнинг буюк донишмандлари бўлади. улар ўз юрти ва халқининг тафаккури, руҳияти ҳамда орзу-интилишларини фалсафий таълимотларида, муайян даражада, ифода этганлар, жамият фаровонлиги ва миллат равнақи учун хизмат қиладиган юксак ғояларни ўртага ташлаганлар. oалқни буюк мақсадлар сари етакловчи байроқ сифатида намоён бўладиган бу ғояларнинг муайян давр мафкурасига айланишида фалсафий билимлар катта аҳамият касб этади. аввало, фалсафа ўзи нима, деган масалага тўхталиб ўтайлик. у инсоният …

2 / 21

юнонистон ва римда эрамиздан аввалги vii-iii асрларда юз берган буюк юксалиш натижаси сифатида юзага келган эди. ўша даврда эндигина шаклланиб келаётган назарий фикрнинг ифодаси фалсафий тафаккур оламни яхлит ва бир бутун ҳолда тушуниш мужассамига айланган эди. қадимги юнонистонда «философия» атамасини дастлаб, математика фани орқали барчамизга яхши маълум бўлган, буюк аллома пифагор ишлатган. европа маданиятига эса, у буюк юнон файласуфи афлотун асарлари орқали кириб келган. шу тариқа, у аввало, қадимги юнонистонда алоҳида билим соҳасига, тўғрироғи, «фанларнинг отаси», яъни асосий фанга айланган. қадимги дунёда фанларнинг барчасини, улар қандай илмий масалалар билан шуғулланишидан қатъи назар, философия деб атаганлар. у ҳам ижтимоий борлиқ, ҳам табиат тўғрисидаги илм ҳисобланар эди. шу маънода, дастлабки философия олам ва унда инсоннинг тутган ўрни ҳақидаги қарашлар тизими бўлиб, дунёни илмий билиш заруратидан вужудга келган эди. бундан ташқари, қадимги юнонистонда юз берган буюк уйғониш даври ўзига хос фалсафий мафкурани ҳам яратганлиги шубҳасиз. унинг энг асосий қадрияти эркинлик тушунчаси эканини, ана …

3 / 21

дим замонларда файласуф деганда, кўпдан-кўп илм соҳаларини эгаллаган, устоз ва муаллим сифатида шуҳрат қозонган аллома ва мутафаккир кишилар тушунилган. хiх аср немис қадриятшуноси и. риккерт ҳам шунга ўхшаш фикрни қуйидагича баён қилган: «одамзод олам ва одам ҳамда ҳаётнинг қадрини англаб, улар омонат бир нарса эканини тушуна бошлаган даврлардан фалсафий фикрлашга киришган. бинобарин, биринчи файласуф, ким бўлганидан қатъи назар, ҳаётни қадрлайдиган киши бўлгани шубҳасиз». фалсафа, аввало, муайян илмий билимлар тизимидир. у, бир томондан, инсоннинг воқеликни ақл воситасида идрок этиши, иккинчи томондан, онгнинг афсона ва ривоятлар асосидаги шакллардан узил-кесил ажралиш жараёни натижасидир. бу икки жиҳат бир-бири билан узвий боғлиқ. чунки беҳуда хаёлпарастлик, ҳавойи ва афсонавий фикрлаш тарзидан халос бўлиш илмий билимларни эгаллаш орқали рўй беради. энг муҳими, фалсафа кундалик турмушда учраб турадиган эскилик асоратлари, бидъат ва чекланишларга мухолиф бўлган ҳурфикрликдир. фалсафа айнан ана шундай янги дунёқарашнинг шаклланиши учун асос бўлди. «фалсафа» атамаси «философия»нинг шарқ ижтимоий тафаккуридаги шаклидир. одатда у тушунча сифатида тор …

4 / 21

тология, гносеология, натурфилософия, антропология каби фан соҳалари нуқтаи назаридан қаралса, ушбу таърифда умуминсонийлик ва универсаллик фалсафанинг асосий хусусияти эканини таъкидлаш лозим бўлади. 2. ҳақиқий фалсафа тафаккур маҳсули бўлган нарсаларни олий даражадаги ҳақиқат сифатида мутлақлаштирмайди. бу борада суқротнинг «мен ҳеч нарсани билмаслигимни биламан» деган эътирофи ҳақиқат мезонидир. ҳолбуки, суқрот қадимги юнонистоннинг энг билимли файласуфи бўлган. у билимдон, баҳс-мунозара чоғида ҳар қандай суҳбатдошни ҳам мот қилиб қўя олгани ҳақида тарихда мисоллар кўп. фалсафий билимлар ривожи узлуксиз жараён бўлиб, у инсониятнинг тафаккур бобида илгари эришган ютуқларни танқидий баҳолашни тақозо этади. бироқ бу — уларни тамоман рад этиш, кўр-кўрона танқид қилиш лозим дегани эмас, балки уларга хос барча хато ва камчиликларни англаб, яхши ва ижобий жиҳатларидан фойдаланиш демакдир. ана шундай танқидий ёндашув ва ворислик фалсафанинг муҳим хусусиятларидан биридир. бу фаннинг олдига қўйилган вазифаларга ва унинг ҳаётдаги ўрнига қараб, ижтимоий тараққиётнинг турли даврларида унга бўлган муносабат ҳам ўзгариб борган. бу муносабатлар дастлабки фанлар пайдо бўлиб …

5 / 21

қилган. ҳар бир фалсафий ғоя, мафкура, билимлар тизими асосан ўз даври хусусиятларини акс эттирган. улар замон руҳи ва маънавиятини ўзида мужассамлаштирган, давр муаммоларини ҳал этишда қўл келган. шунинг учун афлотун, форобий ва беруний, навоий ва хегелнинг асар ва таълимотларида улар яшаб ўтган давр ғоялари акс этган. кишилик жамияти ҳеч қачон бир текис ва силлиқ ривожланмаган. тараққиёт ортидан инқирозлар, ютуқлар кетидан мағлубиятлар, фаровонликлар изидан заволга юз тутишлар таъқиб этган. муайян жамият иқтисодий-сиёсий, ахлоқий-диний, бадиий-эстетик тараққиёт борасида инқирозга дуч келар экан, ундан чиқиб кетиш учун илғор фалсафий таълимотларга эҳтиёж сезади. шунинг учун ҳам буюк фалсафий таълимотларни, бир томондан, маданий-интеллектуал ривожланиш самараси, иккинчи томондан, туб ижтимоий ўзгаришлар тақозоси дейиш мумкин. муайян тарихий бурилиш даврида «фалсафа нима ўзиғ» деган масала долзарб аҳамият касб этиши ҳам шундан. ана шундай даврларда кишилар фалсафанинг моҳияти, унинг мақсад ва вазифаларини янгича идрок этганлар. қадимги юнонистон ва рим давридан буён ўтган икки минг йилдан зиёдроқ вақт мобайнида «фалсафа энди …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли" haqida

1-мавзу: фалсафанинг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли 1. фалсафа фанининг моҳияти. 2. фалсафа дунёқараш сифатида. 3. фалсафанинг асосий йўналишлари ва вазифалари 4. ўзбекистонла фалсафа фанининг ривожи. башарият милодий xx аср билан хайрлашиб, учинчи минг йилликка қадам қўймоқда. eнсоният бугунги кунга келиб, ижтимоий ҳаётнинг барча соҳаларида улкан ютуқларга эришди. фан ва техника, маданият ва маориф беқиёс ривожланди. одамзод ўзининг ақл-заковати ва меҳнати билан жуда кўп янгиликлар яратди. дунёнинг кўплаб сир-асрори кашф этилди, буюк ихтиролар қилинди. маънавий бойликлар орасида фалсафа илмида тўпланган ҳикматлар хазинаси энг муҳим ўрин тутади. ҳар бир даврнинг буюк донишмандлари бўлади. улар ўз юрти ва халқининг тафаккури, руҳияти ҳамда орзу-интилишларини фалсафий таълимотларида, м...

Bu fayl DOCX formatida 21 sahifadan iborat (52,8 KB). "фалсафа фанининг предмети, мазмуни ва жамиятдаги роли"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: фалсафа фанининг предмети, мазм… DOCX 21 sahifa Bepul yuklash Telegram