fotosintezda uglerod o‘zlashtirilishi yo‘llari. fotosintezning fiziologik va ekologik aspektlari

DOCX 13 pages 22.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

1661367560.docx fotosintezda uglerod o‘zlashtirilishi yo‘llari. fotosintezning fiziologik va ekologik aspektlari reja: 1. fotosintezda karbonat angidridning o‘zlashtirilishi. 2. fotosintezning s3 , s4 va sam yo‘llari. 3. fotosintez ekologiyasi. 4. fotosintezga ta'sir etuvchi omillar. 5. fotosintezning kunlik va mavsumiy jadalligi. 6. fotosintez va hosildorlik. 1. fotosintezda karbonat angidridning o‘zlashtirilishi. fotosintezning ikkinchi bosqichi- qorong‘ulik bosqichi deyiladi. chunki bu bosqichda boradigan reaksiyalar yorug‘lik talab qilmaydi va so2 ning o‘zlashtirilishi bilan harakterlanadi. yorug‘lik bosqichining asosiy maxsuloti bo‘lgan atf va nadf n2 lar karbonat angidridning o‘zlashtirilib uglevodlar hosil bo‘lishida ishtirok etadi. karbonat angidridning o‘zlashtirilishi ham oddiy jarayon emas. u juda ko‘p bioximik reaksiyalarni o‘z ichiga oladi. bu reaksiyalarning harakterlari to‘grisida batafsil ma'lumotlar bioximiyaning yangi usullarini qo‘llash natijasidagina olinadi. xozirgi paytda so2 ni o‘zlashtirishning bir necha yo‘li aniqlangan: 1) s3-yo‘li (kalvin sikli); s4-yo‘li (xetch va slek sikli); sam-yo‘li. 2. fotosintezning s3, s4 va sam yo‘llari. fotosintez jarayonida so2 ning o‘zlashtirish yo‘lini 1946-1956 yillarda koliforniya dorilfununida, amerikalik bioximik …

2 / 13

lorella nishonlangan 14so2 bo‘lgan sharoitda har xil muddatlarda saqlanadi va fiksatsiyalanadi. fiksatsiyalangan suv o‘tlarida hosil bo‘lgan organik moddalar xromotografiya usuli bilan bir-biridan ajratiladi va radioavtografiya usulini qo‘llash bilan har bir organik modda tarkibidagi 14s miqdori aniqlandi. natijada 5 sekundda 14s ning 87 fosfoglitserat kislotasida qolganlari esa boshqa moddalar tarkibida topildi. bir minutdan keyin esa nishonlangan 14s bir qancha organik va aminokislotalar tarkibida qayd etildi. shunday kilib, karbonat angidridning o‘zlashtirilishi natijasida hosil bo‘ladigan dastlabki modda fosfoglitserat kislota ekanligi ma'lum bo‘ldi.11 m.kalvin nishonlangan r32 va s14 dan foydalanish natijasida fosfoglitserat kislotasining hosil bo‘lishi yo‘lini ham aniqlandi. uning nazariyasi bo‘yicha so2 ning dastlabki o‘zlashtirilishi uchun akseptorlik vazifasini ribuloza 1,5-difosfat bajaradi: ribuloza 1,5-difosfatenol shakli karbonat angidridni biriktirish natijasida olti uglerodli beqaror oraliq modda hosil bo‘ladi va u darxol suv yordamida parchalanadi va 3- fosfoglitserat kislotasi hosil bo‘ladi: bu reaksiya ribulozadifosfatkarboksiloza fermentining ishtirokida sodir bo‘ladi. dastlabki organik modda - 3-fosfoglitserat kislotasidan iborat bo‘lganligi uchun bu …

3 / 13

lar asosida tasdiqladilar. shuning uchun ham fotosintezning bu yo‘li xetch va slek sikli deyiladi. fotosintezning s4 yo‘li asosan bir pallali o‘simliklarda (makkajuxori, ok juxori, shakarkamish, tarik va boshkalar) sodir bo‘ladi. bu o‘simliklarda fotosintezning dastlabki maxsuloti sifatida oksaloatsetat va malat hosil bo‘ladi. chunki nishonlangan s14 dastlab bu kislotalarning turtinchi uglerodida to‘planadi va faqat keyinchalik fosfoglitserin kislotasining birinchi uglerodida paydo bo‘ladi. m.xetch, k.slek va boshka olimlarning ko‘rsatishicha bu siklda so2 ning akseptorlik vazifasini fosfoenolpiruvat kislotasi bajaradi: ko‘pchilik bir pallali va ayrim ikki pallali o‘simliklar bargidagi nay va tola boylamlari atrofida bir kator xloroplastlarga ega hujayralar bo‘lib (ular obkladka hujayralari deb yuritiladi), ularda fotosintez s3- yo‘li bilan (kalvin sikli) sodir bo‘ladi. bargning mezofill qatlamini hosil qilgan hujayralarda esa fotosintez s4- yo‘li (xetch va slek sikli) sodir bo‘ladi. bu o‘simliklarning obkladka hujayralarida joylashgan xloroplastlar yirikrok bo‘ladi va ular lamelyar to‘zilishga ega bo‘lib, granalari bo‘lmaydi. mezofill hujayralardagi xloroplastlar asosan granulyar to‘zilish harakteriga ega. makkajuxori bargidagi …

4 / 13

ay tizim orqali fotosintez sodir bo‘ladigan o‘simliklarga s4 o‘simliklar deyiladi. bunday o‘simliklarda ogizchalar yopik bo‘lsa ham fotosintez jarayoni davom etadi. chunki obkladka hujayralaridagi xloroplastlar avval hosil bo‘lgan malat (asparat) dan foydalanadi. bundan tashkari fotodo‘xanie (yoruglik ta'sirida nafas olish) jarayonida ajralib chiqqan so2 dan ham foydalanadi. shuning uchun ham s4 o‘simliklari qurgokchilikka, sho‘rlikka nisbatan chidamli bo‘ladi. bunday o‘simliklar oddatda yoruglikni sezuvchi bo‘ladilar va sutka davomida qancha uzaytirilgan kun bilan ta'sir ettirilsa, shuncha organik moddalar ham ko‘p hosil bo‘ladi. fotosintezning sam—yuli. ontogenezning ko‘pchilik davri juda qurgokchilik sharoitida o‘tadigan o‘simliklarga fotosintez s4-yo‘li bilan borib, ular asosan kechasi (ogizchalar ochik vaktda) malatlarni to‘playdi. chunki kunduz kunlari ogizchalari to‘la yopik bo‘ladi. ogizchalarning yopik bo‘lishi ularni tanasidagi suvning transpiratsiya uchun sarflanishidan saqlaydi. kechasi ogizchalar ochiq bo‘lganda qabul qilingan so2 va nafas olish jarayonida ham ajralib chiqqan so2 lar fermentlar yordamida oksaloatsetat (osk) hosil bo‘ladi. oksaloatsetat kislotasi esa nadf yordamida malatga aylanadi va hujayra vakuolalarida to‘planadi. kundo‘zi …

5 / 13

ning ta'siri va o‘simliklarning bu ta'surotlarga moslashuv o‘simlikshunoslikda katta ahamiyatga ega. chunki fotosintez jadalligi va maxsuldorligi shu munosabatga bog‘liq. fotosintez jadalligi deb bir metr kvadrat yoki bir detsimetr kvadrat barg yuzasi hisobiga bir soat davomida o‘zlashtirilgan so2 yoki hosil bo‘lgan organik modda miqdoriga aytiladi. fotosintezning sof maxsuldorligi deb bir sutka davomida o‘simlik quruq massasining barglari yuzasi hisobiga ortish nisbatiga aytiladi. ko‘pchilik o‘simliklar uchun bu 5-12 g/m ga teng. fotosintez eng muxim fiziologik jarayonlaridan biri bo‘lib, u o‘simliklar tomonidan boshkariladi va o‘simliklarning boshqa funksiyalariga ham ta'sir etadi. shuning uchun bu jarayonga tashqi va ichki omillarning ta'sirini o‘rganish katta ahamiyatga ega. yorug‘lik. yorug‘lik fotosintezning asosiy harakatlantiruvchi kuchi bo‘lib, uning jadalligi va spektral tarkibi katta ahamiyatga ega.yorug‘lik spektiridagi foal (400-700nm) nurlarning 80-85%ni barglar yutadi. lekin shundan faqat bir yarim ikki foiz fotosintez uchun sarflanadi. ya'ni kimyoviy energiyaga aylanib organik moddalar ta'rkibida (mikroergik bog‘larda) to‘planadi. qolgan energiyaning 45% transpiratsiya uchun va 35% issiqlik energiyasiga …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fotosintezda uglerod o‘zlashtirilishi yo‘llari. fotosintezning fiziologik va ekologik aspektlari"

1661367560.docx fotosintezda uglerod o‘zlashtirilishi yo‘llari. fotosintezning fiziologik va ekologik aspektlari reja: 1. fotosintezda karbonat angidridning o‘zlashtirilishi. 2. fotosintezning s3 , s4 va sam yo‘llari. 3. fotosintez ekologiyasi. 4. fotosintezga ta'sir etuvchi omillar. 5. fotosintezning kunlik va mavsumiy jadalligi. 6. fotosintez va hosildorlik. 1. fotosintezda karbonat angidridning o‘zlashtirilishi. fotosintezning ikkinchi bosqichi- qorong‘ulik bosqichi deyiladi. chunki bu bosqichda boradigan reaksiyalar yorug‘lik talab qilmaydi va so2 ning o‘zlashtirilishi bilan harakterlanadi. yorug‘lik bosqichining asosiy maxsuloti bo‘lgan atf va nadf n2 lar karbonat angidridning o‘zlashtirilib uglevodlar hosil bo‘lishida ishtirok etadi. karbonat angidridning o‘zlashtirilishi ham oddiy j...

This file contains 13 pages in DOCX format (22.9 KB). To download "fotosintezda uglerod o‘zlashtirilishi yo‘llari. fotosintezning fiziologik va ekologik aspektlari", click the Telegram button on the left.

Tags: fotosintezda uglerod o‘zlashtir… DOCX 13 pages Free download Telegram