gaz lazerlari va ularning qo’llanilishi

DOCX 20 стр. 435,3 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 435,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ gaz lazerlari va ularning qo’llanilishini o’rganish reja: kirish………………………………………………………….. 3 1.lazerlarning turlari va ular haqida umumiy tushunchalar…………….………………...5 2.gazli lazerlar, ularning tuzilishi va ishlash prinsiplari...………9 3. lazerlarning qо‘llanilish sohalari………13 xulosa...........................................................................................18 foydalanilgan asosiy adabiyotlar…………………………………….19 kirish lazer so’zi inglizcha “laser” so’zidan olingan. “laser” so’zi esa “light amplification by stimulated emission of ratiation” iborasining bosh harflaridan olingan bo’lib, “majburiy nurlanish tufayli yorug’likning kuchayishi” ma‟nosini anglatadi. lazer nurlanishi ultrabinasha, infraqizil va ko’zga ko’rinadiga diapazondagi elektromagnit to’lqinlardir. bu to’lqinlar atom va molekulalarning majburiy (stimullangan) nurlanishiga asoslanib hosil qilinadi. bunday nurlanish hosil qiluvchi qurilmani lazer yoki optik kvant generator (okg) deyiladi. sovet fizigi v.a. fabrikant 1940-1941 yillarda gaz razryadi spektrini o’rganish ishlari davomida “majburiy nurlanish hisobiga” yorug’lik intensivligini kuchaytirish mumkinligini isbotladi. 1955 yilda …

2 / 20

i materiallarni lazer materiallar deyiladi yoki ularni faol (aktiv) moddalar deb ataladi. faol muhit sifatida yoqut kristali (rubin) ishlatiladigan lazer 1960 yil yaratildi. keyingi kashfiyotlarda neon ne va geliy he gazlari arlashmasi qo’llaniladigan lazer (1960 y), neodim nd^+3 ionlari qo’shilgan silikat shisha qo’llanilgan lazer (1961y), yarimo’tkazgich birikma kalsiy-mishyakli caas kristallari qo’llanilgan lazer (1962 y), anorganik suyuqlikdagi neodim eritmasi selenoksixlorid seocl2 va organik bo’yoq eritmalari ishlatiladigan lazerlar (1966 y) yaratildi. 1974 yilga kelib faol moddalar (lazer materiallar) soni 200 ga yetgan edi[1]. o’ta stabil lazerlar chastotalar optik satandartining asosidir, lazer seysmografi, gravimetrlar, aniq fizik priborlar asosi hisoblanadilar. chastotasini o’zgartirib sozlanadigan lazerlar (bo’yoq moddali lazerlar) spektroskopiyada inqilobiy o’zgarishga olib keldi. ular spektroskopiyada ajrata olish qobilyatini kuchaytirishga, usullar sezgirligini orttirishga asos bo’lib, xatto alohida atom spektrini olishga imkon yaratdilar (lazer spektroskopiyasi, nochiziqli spektroskopiya va boshqalar) . lazer lokatorlar atmosfera turli qatlamlarida ifloslanishni aniqlash va ularni bartaraf etish va boshqarishga yordam beradi, ta’sir tezligini …

3 / 20

hirildi. lazer nurlanishi qishloq xo’jaligi zarakunandalariga qarshi kurashishida, geologik izlanishlarda, avtomatik boshqaruv ishlarida, sanoatda avtomatik nazorat ishlarida (detallarni sanash), jismlar sirtinishikastsiz nazorat qilishda keng qo’llanilmoqda. shuningdek,lazerlar tibbiyotda qo’llanila boshlandi. kvant generatorlarini odamlarni davolashda qo'llash haqida gap ketganda, leon goldmanni eslamaslik mumkin emas. u lazer tibbiyotining "otasi" sifatida tanilgan.birgalikda radiatsiya manbai ixtiro qilinganidan bir yil o'tgach, goldman uni teri kasalliklarini davolashda qo'llagan birinchi tadqiqotchi bo'ldi. olim tomonidan qo'llanilgan usul lazer dermatologiyasining keyingi rivojlanishiga yo'l ochdi.uning 60-yillarning o'rtalarida olib borgan tadqiqotlari retinali jarrohlikda yoqut kvant generatorini ishlatishga va kogerent nurlanishning terini bir vaqtning o'zida kesib tashlash va qon tomirlarini muhrlash, qon ketishini cheklash kabi kashfiyotlarga olib keldi.faoliyatining katta qismini cincinnati universitetida dermatolog sifatida o'tkazgan goldman amerika tibbiyot va jarrohlik sohasida lazerlar jamiyatiga asos soldi va lazer xavfsizligi uchun asos yaratishga yordam berdi[2] kurs ishining maqsadi: lazer fizikasi fani bo’yicha nazariy bilimni oshirish va amaliy ko’nikmalar hosil qilish. kurs ishining dolzarbligi: bo’lаjаk fizikа …

4 / 20

nlardan iborat bo’ladi.yarimo’tkazgichli lazer materiallar birikmali kristallardan iborat bo’ladi. ularda ishchi elementi qalinligi 0,1 mkm bo’lgan p-n o’tish bo’lib, o’lchamlari 1x1x0,2 mm li plastinka ko’rinishda tayyorlanadi (1, 2 – rasm). demak, faol muhitga bog’liq holda lazerlarning qattiq jismli, suyuqlikli (kimyoviy), gazli, yarimo’tkazgichli va bo’yoq moddali turlarga ajratish mumkin. 1-rasm 2-rasm lazerlarning ishlash prinsipida faol moddaning atom tuzili-shi juda muhimdir. muhit atomlarining qo’zg’algan (g’alayonlangan) holatida, metastabil holatida yoki g’alayonlangan holatda “uzoq vaqt turish” hususiyati bo’lishi zarur. atomlar o’z tuzilishiga qarab biror “turtki”siz sekund metastabil holatda bo’ladilar. oddiy muhitdan yorug’lik o’tsa u yutiladi va intensivligi kamayadi. faol muhitda esa yorug’lik tarqalishida u kuchayishi va intensivligini ortishi kuzatiladi. bunday muhitlarfaol yoki zarralarning energetik sathlar bo’yicha inversli (teskari) muhit deyiladi. optik kvant generatori (okg) yoki lazer faol muhit, qo’zg’atuvchi (tebrantiruvchi) qurilma va rezonatordan iborat bo’ladi. faol muhit turiga qarab lazer qurilmalari qattiq jismli, suyuqlikli, gazli, yarimo’tkazgichli va bo‟yoq moddali lazerlar ko‟rinishida bo’ladi. muhitni g’alayonlangan …

5 / 20

h jarayonini 3 yoki 4 sathli modelda ko’rsatish mumkin. uch sathli generatorlarda “lazer nurlanish” elektronlarning invers joylashishi asosida sath bilan “uyg’ongan” sathlarning birortasi orasida, to’rt sathli generatorlarda esa ikkita “uyg’ongan” sathlar orasida ro’y beradi. uch sathli sxema bilan ishlaydigan lazerlarga yoqut (rubin) lazeri misol bo‟la oladi. bu guruhga kirgan xrom 3 cr, samariy, uran u , neodim 3 nd va boshqa elementlardan tuzilgan lazerlar kiradi. rubin (yoqut) lazerda 0,05% gacha xrom 3 cr ionlari qo‟shilgan alyuminiy oksid al2o3 dan tayyorlangan kristall ishlatiladi (1-rasm). lazerlarda asoslari parallel bo’lgan silindrik sterjen ishlatiladi. impulsli lampadan chiquvchi yorug‟lik faol muhitda tebranish hosil qiladi. lazer nurlanishini hosil qilishda bir nechaming joulgacha energiyali zaryadlangan kondensatorlar batareyasi lampa orqali razryadlanadi. lampa qisqa muddatlar yorug’lik oqimi bilan yoqut o‟qini yoritadi. impulsli lampaning kuchli yorug’lik oqimi yoqutga tushganda, xrom ionlari lampadan chiqayotgan nuolanish spektrining yashil va sariq qismlarini yutib, “uyg’ongan” holatga, ya’ni uchinchi energetik sathga o’tadi. xrom ionlari qisqa …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gaz lazerlari va ularning qo’llanilishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ gaz lazerlari va ularning qo’llanilishini o’rganish reja: kirish………………………………………………………….. 3 1.lazerlarning turlari va ular haqida umumiy tushunchalar…………….………………...5 2.gazli lazerlar, ularning tuzilishi va ishlash prinsiplari...………9 3. lazerlarning qо‘llanilish sohalari………13 xulosa...........................................................................................18 foydalan...

Этот файл содержит 20 стр. в формате DOCX (435,3 КБ). Чтобы скачать "gaz lazerlari va ularning qo’llanilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gaz lazerlari va ularning qo’ll… DOCX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram