zarralarning bir energetik sathdan ikkinchi energetik sathga nurlanishsiz o‘tishlari

DOCX 19 pages 1.1 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

zarralarning bir energetik sathdan ikkinchi energetik sathga nurlanishsiz o‘tishlari mundarija: kirish…………...……………………………………………….………………3 1.energetik sathlar va ularni hosil qilish……………...…..…… …………....5 2. energetik sathlarda kvant o’tishlar…………... ……….…..……..……….9 3.zarralarning bir energetik sathdan ikkinchisiga nurlanishsiz o’tishi….………………..……………………………………………………...14 xulosa…………………………………….…..……..…………………………16 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati………………...…….………………….17 kirish. muhtaram prezidentimiz shavkat mirziyoyev o’zining oliy majlisga murojaatomasida shunday degan edilar: “agar tarixga nazar tashlaydigan bo‘lsak, dunyodagi deyarli barcha kashfiyot va texnologiyalarni yaratishda fizika fani fundamental asos bo‘lganini ko‘ramiz. haqiqatan ham, fizika qonuniyatlarini chuqur egallamasdan turib, mashinasozlik, elektrotexnika, it, suv va energiyani tejaydigan texnologiyalar kabi bugun zamon talab qilayotgan sohalarda natijaga erishib bo‘lmaydi. bunday o‘tkir talabga amal qilib, kelgusi yilda fizika va chet tillarini o‘rganishni ustuvor yo‘nalish etib belgilashni taklif etaman. shu maqsadda kelgusi yilda ta’limning barcha bo‘g‘inlarida ushbu fanlarni o‘qitish sifatini tubdan oshirish, ixtisoslashgan maktablar ochish, malakali pedagoglarni jalb etish kabi tizimli ishlar amalga oshiriladi. fizika bo‘yicha ahmad farg‘oniy nomidagi xalqaro fan olimpiadasi tashkil etiladi. shuningdek, fizika yo‘nalishida ilmiy izlanishlar ko‘lami va sifatini …

2 / 19

yanada rivojlanishini talab etmoqda. hozirgi zamonning ajoyib belgidan biri bu mikrozarralarning majburiy nurlanish berish jarayoni asosidagi lazerlarni yaratish va ularning kogerentligi nurlanishi asosida sanoatda turli maqsadlarga mo’ljallangan lazerli qurilmalarning va texnologik komplekslarning kelishiga olib keldi. ushbu kunda xalq ho’jaligining turli tarmoqlarida lazerlar va lazerli texnologiyalari ishlatilmoqda. xususan, sanoatda turli-tuman materiallarni kesishda, payvandlashda va mexanizmlarning mustaxkamligini oshirishda, tibbiyotda lazer nuridan tashxis qo’yishda, davolash va jarrohlik jarayonida aloqa tizimida ma'lomot eltuvchi sifatida, fan va texnika sohasida o’lchash va tashxis qo’yish vositalari kabi hamda o’quv jarayonida kogerent nurlanishning to’lqіn va zarracha xususiyatlarni namoyon qilishda keng foydalanilmoqda. bu lazerlarni, ular asosidagi qurilmalarni tushunadigan va effektiv ishlata oladigan, uni takomillashtira oladigan hamda xalq xo’jaligining turli sohalariga tadbiq eta oladigan oliy toifali mutaxassislarga talab ortib bormoqda. respublikamiz xalq xo’jaligining va bozor iqtisodiyot talablarini e’tiborga olib oliy toifali kadrlarni tayyorlash uchun fizika fakultetida davlat ta'lim standartlariga javob beradigan bakalavriat yo'nalishi "lazer fizika" fanlari o’qitiladi. kurs ishining dolzarbligi: …

3 / 19

ozirgi vaqtda fan va texnikadagi ba’zi sohalami lazersiz tasavvur etib ham bo‘lmaydi. o‘z navbatida lazerlarni ilmiy asoslarini yanada rivojlanishini talab etmoqda. ishlab chiqarishning samarali rivoji borgan sari sodda hamda ishonchli asboblami yaratmoqda. bunday 3 talablarga lazer texnologiyasi javob beradi.ular optik aloqa, qishloq xo‘jaligida, jarayonlarni nazorat qilish, radikallar kimyosi, golografiya, tibbiyot, izotoplarni ajratish, integral sxemalami tayyorlashda keng qo’llaniladi. 1.energetik sathlar va ularni hosil qilish. atom va molekula statsionar energetik holatlarda bo‘lishi mumkin. bunday holatlarda ular energiyani nurlantirmaydi va yutmaydi. energiyaning eng quyi sathi asosiy sath hisoblanadi, u asosiy holatga mos keladi. kvant o‘tishlarda atomlar va molekulalar bir statsionar holatdan ikkinchisiga, bir energetik sathdan ikkinchisiga sakrashsimon tarzda o'tadilar. atomlar holatining o‘zgarishi elektronlarning energetik o‘tishlari bilan bog’liqdir. molekulalarda energiya elektron o‘tishlar natijasida o‘zgarmay, balki atomlar tebranishlarining o‘zgarishi natijasida va aylanma sathlar orasidagi o‘tishlarda ham o‘zgarishi mumkin. atom yoki molekula yuqoriroq energetik sathlardan pastroqdagi sathlarga o‘tishlarda energiya beradi, teskari o'tishlarda esa energiya yutiladi.[2] asosiy …

4 / 19

atlari energiyalarining farqiga teng. (1.1) bu formula energiyani saqlanish qonunini ifodalaydi. fotonni chiqaruvchi kvant o‘tishlarni vujudga keltiruvchi sabablarga ko‘ra nurlanish ikki turga bo’linadi. agar bu sabab, ichki sabab bo‘lsa va zarracha o‘z - o‘zidan pastki energetik sathga o‘tsa, u holda bunday nurlanish spontan nurlanish deyiladi(1.1-arasm). 1.1-rasm u vaqt, chastota (har xil kichik sathlar orasida ham o‘tishlar bo’lishi mumkin), tarqalish yo‘nalishi va qutblanishlari bo‘yicha tasodifiy va xaotikdir. nurlanishning boshqa bir turi majburiy yoki induksiyalangan nurlanish deyiladi (1.1 b -rasm ). u fotonning uyg‘ongan zarrachalar bilan o‘zaro ta’sirlanishida (agarda foton energiyasi sathlar farqiga teng bo’lsa) vujudga keiadi. majburiy kvant o‘tishlar natijasida zarrachalardan bitta yo‘nalishda ikkita bir xil foton ajralibchiqadi. atom yoki molekulalardan nurlanayotgan energiya chiqish spektrini, yutilgani esa yutilish spektrini ifodalaydi. spektr - atomlaming nurlanish intensivligini chastota yoki to‘lqin uzunligiga bog‘liqligini ifodalab, ikki turga bo’linadi. birinchisi, chiziqli (uzlukli) spektr bo‘lib, elektromagnit to'lqin nurlunishi ta’sirida atomlarning nurlanish qonuniyutlarini xarakterlab, monoxromatik ko‘rinishga ega bo'ladi. …

5 / 19

ibini va kerakli element miqdorlarini optika sohasining sifat va miqdoriy tahlili qilish usuli yordamida aniqlash mumkin. bunday tadqiqotlar geologiya sohasida katta ahamiyatga egadir. spektrlarning tahlili asosida atomlaming yoki molekulalarning tuzilishi, ularning energetik sathlarining strukturasi hamda molekulalaming harakatchanligi haqida mulohaza yuritish mumkin. spektrlarning atom yoki molekulalarga ta’sir etuvchi maydonlarga bog‘liqligini bilgan holda zarrachalaming o‘zaro joylashishlari haqida ma’lumotlar olinadi, chunki qo‘shni atomlar o‘z elektromagnit maydonlari vositasida ta’sirlashadilar[2]. energetik sathlar va ularni hosil qilishda invers bandlik hosil qilish usullarini ko‘rib chiqaylik. invers bandlik - yuqori energetik sathda elektronlarni soni pastdagiga nisbatan ko‘p bo‘lishi () ga aytiladi. ikki sathli tizimda turg‘un invers bandlikni hosil qilib bo’lmaydi. haqiqatan ham, yuqori sathga rezonans nurlanish yordamida zarralar chiqarilayotgan bo‘lsa: ( 1.2) bo’ladi va nurlanish jarayonlarining ehtimolliklari o'zaro tenglashadi hamda invers bandlik olish mumkin bo‘lmay qoladi. bu yerda va atom sistemasining bir xil energiya sathlariga ega bo'lgun karrali sonini ifodalovchi kattaliklar. rezonans nurlanish - birinchi uyg‘ongan asosiy sathlar …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zarralarning bir energetik sathdan ikkinchi energetik sathga nurlanishsiz o‘tishlari"

zarralarning bir energetik sathdan ikkinchi energetik sathga nurlanishsiz o‘tishlari mundarija: kirish…………...……………………………………………….………………3 1.energetik sathlar va ularni hosil qilish……………...…..…… …………....5 2. energetik sathlarda kvant o’tishlar…………... ……….…..……..……….9 3.zarralarning bir energetik sathdan ikkinchisiga nurlanishsiz o’tishi….………………..……………………………………………………...14 xulosa…………………………………….…..……..…………………………16 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati………………...…….………………….17 kirish. muhtaram prezidentimiz shavkat mirziyoyev o’zining oliy majlisga murojaatomasida shunday degan edilar: “agar tarixga nazar tashlaydigan bo‘lsak, dunyodagi deyarli barcha kashfiyot va texnologiyalarni yaratishda fizika fani fundamental asos bo‘lganini ko‘ramiz. haqiqatan ham, fizika qonuniyatlarini chuqur egallamasdan turi...

This file contains 19 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "zarralarning bir energetik sathdan ikkinchi energetik sathga nurlanishsiz o‘tishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: zarralarning bir energetik sath… DOCX 19 pages Free download Telegram