tog’ jinslari va minerallar

PPTX 21 pages 1.3 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

tog’ jinslari va minerallar tog’ jinslari va minerallar mineral degan termin qadimiy ("menera" ya’ni rudali tosh, rudaning parchasi) degan so’zdan kelib chiqqan. minerallar tabiatda: 1) qattiq, 2) suyuq, 3) gassimon minerallarning paydo bo’lishi, asosan suyuqliklar ichidan mineral moddalarni xosil qiluvchi zarrachalarning ajralib chikishidan boshlanadi. bu jarayonlarning yuzaga kelishi uchun esa albatta suyuqliklar tarkibidagi mineral moddalar kontsentratsiyasining ko’payishi, kimyoviy muxit, xarorat va bosim kabi asosiy omillar sababchi bo’ladi 1-3-tiriklin singoniya; 4-5-monoklin singoniya; 6-9-rombik singoniya; 10-13-trigonal singoniya; 14-16-geksogonal singoniya; 17-20-tetragonal singoniya; 21-25-kub singoniya kristallar ko’rinishi magma quyindilarining xarorati pasayishi munosabati tufayli kristallanish jarayoni yuz beradi, natijada magmatik va pegmatik konlarni xosil qiluvchi minerallar paydo bo’la boshlaydilar. yer shari asosan minerallardan tashkil topgan. fizikaviy xossalari va ximiyaviy tarkibi bir xil bo’lib, ma’lum bir fizikaviy, ximiyaviy jarayonlar natijasida xosil bo’lgan modda mineral deb ataladi. xozirgi vaqtda 5 mingtadan ortiq mineral ma’lum, ammo bularning fakat 20 - 30 tasi tog’ jinslarni xosil qiluvchi minerallar xisoblanadi. …

2 / 21

u xususiyatga qarab uni doimo boshqa minerallardan ajratish mumkin minerallarning tuzilishi, fizik xossalari minerallarni bir-biridan ajratishda nomini aniqlashda minerallarning fizik xususiyatlaridan, ximik analiz qilish yo’lidan va rentgen analiz qilish yo’llaridan foydalaniladi. bu usullardan ximik analiz qilish va rentgen analiz qilish juda ko’p mablax talab qiladi. bo’lardan minerallarni osonroq, bir qarashda aniqlash - fizik xususiyatlarini bilishdan iboratdir. minerallarning fizik xususiyatlari quyidagilardan iborat: 1) shaffofligi, a) shaffof, b) shaffof emas, v) yarim shaffof. 2) rangi 3) chizigining rangi 4) yaltirashi: a) shishadek, b) olmosdek, v) metalsimon, g) ipaksimon, d) matosimon mexanik xususiyatlari: 1)qattiqligi 2) ulanish tekisligi va sinish yuzalari 3)mo’rtligi 4)qayishqoqligi mo’rtligi, pachoqlanuvchanligi, quyishqoqligi (ikkinchi darajali). 1) solishtirma og’irligi. 2) magnit tortishi 3) radio faolligi morfologik xususiyatlari: 1) kristallarining qiyofasi 2) qo’shaloq kristallari 3) kristal yonlaridagi chiziqlari. 1.minerallarning rangi: tabiatda minerallar juda xilma–xildir.minerallarni qo’lga olar ekanmiz, ularning rangi bir qarashdayoq beixtiyor diqqatimizni o’ziga tortadi. shuning uchun xam minerallarning rangi eng muxim diagnostika …

3 / 21

rangiga bog’liq bo’lmasdan, mineralning yuzasidan kaytgan nurning miqdoriga bog’liqdir. mineralning yuzasi kanchalik sillik va o’zidan qanchalik ko’p nurni qaytarsa, shunchalik kuchli yaltiraydi. minerallarning yaltirokligi xar xil bo’lib, ba’zilariniki masalan, kvarts, kal’tsit, angidrit, rogovaya obmanka, dala shpati va slyudaniki shishaning yaltirokligiga o’xshaydi. shaffoflik miqdori aniqlash to’shgan nurning chiqqan nurga nisbati. a) shaffof, v) shaffof emas, s) yarim shaffof solishtirma og’irligi - minerallar solishtirma og’irligiga qarab og’ir va yengil minerallarga bulinadi. solishtirma og’irligi 2,9 g/sm3 dan ortiq bo’lganlari og’ir minerallar bundan kam bo’lganlari yengil minerallarga kiradi. ko’pchilik bo’shoq cho’kindi tog’ jinslari yengil minerallardan tashkil topgan. og’ir minerallar magmatik tog’ jinslarida uchraydi qattiqligi – minerallarning qattiqligi ularni bir biridan ajratishda va fizikaviy xossalarini aniqlashda eng muxim belgilaridan biridir. minerallarning qattiqligi ularning qanday sharoitda xosil bo’lganligiga va ximiyaviy tarkibiga bog’liq. qattiqlik ikki mineralni bir-biriga ishqalab aniklanadi. minerallarning shu xususiyatiga qarab fredrix moos (1773-1839 y) tomonidan qattiqlik shkalasi tuzilgan. qattiqlik shkalasi bo’yicha minerallar: - 1. …

4 / 21

sinish yuzalari - kristall dokalarining xakikiy yoki bo’lishi mo’mkin bo’lgan yonlariga paralel tekisliklari bo’yicha ajralishi yoki sinishi natijasida xosil bo’lgan tekis yuzalarga ulanish tekisligi deyiladi. bu xususiyat minerallarning ichki tuzilishiga bog’liq bo’lib tashki tuzilishiga bog’liq emas. ulanish tekisligi bo’yicha minerallarni quyidagi 5 ta shakllarga bulish mumkin: a) o’ta mukammal (slyuda va xloridlar), b) mukammal (kal’tsid, glenid, tosh tuzi) v) o’rtacha (dala shpati, magniy kaltsiy slikat) g) nomukammal (apatit, kassidrit, oltingugurt), d) o’ta mukammal bo’lmagan (karund, oltin, platina) minerallar ximik tarkibi va fizik xususiyatlariga qarab quyidagi guruxlarga bo’linadi: sof tug’ma elementlar sul’fidlar oksidlar va gidroksidlar. galloidli minerallar kislorodli kislotalarning tuzlari karbonatlar. sul’fatlar fosfatlar. silikatlar organik birikmalar image1.jpeg image2.jpg image3.png image4.jpg image5.jpeg image6.jpg image7.jpg image8.jpg image9.jpeg image10.jpg image11.jpg image12.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 21

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tog’ jinslari va minerallar"

tog’ jinslari va minerallar tog’ jinslari va minerallar mineral degan termin qadimiy ("menera" ya’ni rudali tosh, rudaning parchasi) degan so’zdan kelib chiqqan. minerallar tabiatda: 1) qattiq, 2) suyuq, 3) gassimon minerallarning paydo bo’lishi, asosan suyuqliklar ichidan mineral moddalarni xosil qiluvchi zarrachalarning ajralib chikishidan boshlanadi. bu jarayonlarning yuzaga kelishi uchun esa albatta suyuqliklar tarkibidagi mineral moddalar kontsentratsiyasining ko’payishi, kimyoviy muxit, xarorat va bosim kabi asosiy omillar sababchi bo’ladi 1-3-tiriklin singoniya; 4-5-monoklin singoniya; 6-9-rombik singoniya; 10-13-trigonal singoniya; 14-16-geksogonal singoniya; 17-20-tetragonal singoniya; 21-25-kub singoniya kristallar ko’rinishi magma quyindilarining xarorati pasayishi munosabati tu...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "tog’ jinslari va minerallar", click the Telegram button on the left.

Tags: tog’ jinslari va minerallar PPTX 21 pages Free download Telegram