jins hosil qiluvchi minerallarning fizik xossalarini o`rganish

DOCX 5 pages 73.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.1 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1-amaliy ishi jins hosil qiluvchi minerallarning fizik xossalarini o`rganish ishning maqsadi: talabalar minerallar tog` jinslari haqida ma`ruzada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash uchun, jinsni hosil qiluvchi asosiy minerallarning, hamda tog` jinslarining qo`yidagi tavsiflarini o`rganadilar: 1. minerallarning fizik xossasi va xususiyatini; 1. minerallarining kimyoviy tarkibini va kimyoviy klassifikatsiyasi bo`yicha qaysi guruhga ta`luqli ekanligini; 1. asosan qaysi tog` jinslarida ko`p uchrashishini; 1. tog` jinslarining mineralogik tarkibini 1. tog` jinslarining strukturasi va teksturasini. nazariy qism yer qobigining ichida va uning sirtida bolib turadigan xilma-xil fizik-ximiyaviy jarayonlar natijasida vujudga kelgan tabiiy ximiyaviy birikmalar yoki sof tugma elementlarni minerallar deb yuritiladi. ya`ni ular yer qobigidagi mavjud bolgan ma`lum fizik-ximiyaviy va termodinamik (temperatura, bosim, komponentlar tarkibi) sharoit mahsulotidirlar. hozirgi vaqtda ma`lum bolgan va mineralogiya kursida tekshiriladigan 3000 ga yaqin minerallarni juda oz qismi tabiatda keng tarqalgan bolib, ular asosan tog jinslarining tarkibida uchraydilar. shuning uchun ham ularni jins hosil qiluvchi minerallar deb yuritiladi. minerallarning muhim fizik xossalari …

2 / 5

ossalariga ularning rangi, yaltiroqligi, shaffofligi, sinishi, qattiqligi, solishtirma og`irligi va boshqa xossalari kiradi. minerallarning fizik xossalarini talabalar yaxshi o`zlashtirishlari uchun qo`yida ulardan ba`zi birlarining qisqa ta`rifini keltiramiz. minerallarning qattiqligi – minerallarning tashqi mexanik kuchga (tirnashga yoki boshqa) qarshilik korsatish darajasidir. qattiqligini mineralning yangi yuzasida aniqlash kerak. nuragan minerallar, mayin va tuproqsimon minerallar agregati notogri va kam qattiqlikni korsatadi. quyida moos shkalasidagi 10 ta etalon minerallarni jadvalini keltiramiz. 1-jadval minerallarning qattiqlik shkalasi etelon minerallar № moos shkalasi bo`yicha qattiqligi qattiqligini moos shkalasida aniqlash talk mg2 [oh]2[si4o10] 1 qo`lga yogdek o`nnaydi gips caso4 2h2o 2 qogozga chizadi, tirnoq bilan chizsa boladi kaltsit caco3 3 miss simni chizadi fluorit caf2 4 miss sim va oynada chizmaydi apatit cas[ro4]3 (cl,f,oh) 5 oynani bilinmas chizadi ortoklaz k[alsi3o3] 6 oynani chizadi kvarts sio2 7 oynani oson chizadi topaz al2[sio4]f,oh]2 8 oynani deyarli kesadi korund al2o3 9 oynani kesadi olmos c 10 oynani osongina kesadi 1 - …

3 / 5

ar bo`ylab ajraladi kalsit, galit, dala shpatlari o`rtacha mineral kamdan-kam ulanish yuzasi bo`ylab parchalanadi avgit, rogovaya obmanka nomukkal kvarts, nefelin, apatit yaltiroqligi- mineralga tushgan yorug`lik oqimini orqaga qaytarish xususiyati. mineralning yaltiroqligi uning sindirish korsatikichga (p) bogliqdir u qo`yidagicha bolinadi: metaldek - pirit, galenit; yarim metaldek - magnetik, il`menit; metaldek yaltiramaydigan; a) olmosdek – kassiterit, sfalerit; b) sadafdek – talk, slyuda; v) shishadek – dala shpatlari, kaltsit; g) yog`dek – nefelin, kvarts (sinishida). mineral donalaridan tashkil topgan agregatlarning yaltiroqligi donalarning joylanish formasiga va uning katta – kichikligiga bog`liqdir va u qo`yidagicha bo`ladi: ipakdek-gips, selenit, asbest; mumdek-serpentin, xaltsedan; xira tuproqdek-kaolin, limonit. minerallarning tiniqligi – plastinkalardan nurni o`tkazishga qarab tiniq tog` xrustali, gips, osh tuzi, va tiniqmas bo`ladi. sinishi - mineralni sindirganda yoki bo`lganda hosil bo`ladigan yuza bo`lib, u qo`yidagicha bo`ladi: chig`anaqsimon-kvarts; zirapchasimon - tolali gips, asbest; tuproqsimon - kaolin, limonit. rangi – doimiy gidroxromotik vao`zgaruvchan galloxromotik bo`ladi. birinchisi minerallarning ichki tuzilishiga va …

4 / 5

irit, bornit. minerallarning solishtirma og`irligigaqarab og`ir va yengil minerallarga bo`linadi. solishtirma og`irligi 2,9 g/sm3dan ortiq bo`lganlari og`ir minerallar, kam bo`lgani yengil minerallarga kiradi. chizig`ining rangi – mayin kukun xolidagi mineralning rangi ko`pincha mineral donasini rangi bilan to`g`ri kelmaydi. piritning rangi somonsimon sariq bo`lib, chizig`i esa qoradir. flyuoritning rangi yashil, binafsha bo`lib, chizig`i esa oqdir. gematitning rangi qora, chizig`i olachasimon qizil bo`ladi. mineralning chizig`ini aniqlash uchun glazur bilan qoplanmagan farfor plastinkasiga chizamiz. 0. minerallarning kimyoviy tarkibi va klassifikatsiyasi mineral tabiatda turli-tuman fizik va kimyoviy termodinamik sharoitlarda ma`lum temperatura va bosim ostida paydo bo`ladi. minerallarni hosil bo`lish sharoitlariga qarab ikkiga-birlamchi va ikkilamchi minerallarga bo`linadi. magmaning sovib kristallanishidan hosil bo`lgan (kvarts, dala shpati, amfibollar va boshqa) minerallar birlamchi hisoblanadi. tog` jinsi hosil bo`lgandan keyin sodir bo`ladigan turli jarayonlar (kimyoviy reaksiya, nurash, issiqlik ta`siri va hakazo) tufayli hosil bo`lgan appatit, xlorit, kaolin va boshqa minerallar ikkilamchi minerallar deyiladi. minerallar kimyoviy tarkibi va kristall strukturasiga …

5 / 5

lardan foydalanish lozim. amaliy mashg`ulotlarini bajarish tartibi: 1. sizga berilgan mineralning ko`zga yaqqol ko`rinib turadigan ikki-uch belgisini toping. 2. moos qattiqlik shkalasidan foydalanib, minerallning nisbiy qattiqligini aniqlang. 3. mineralning qanday kimyoviy birikma turiga mansub ekanligini aniqlang va kimyoviy formulasini yozing. 4. mineralning genezisi va xususiyatlarini uning xolatiga yoki nuraganligiga qarab aniqlash. 5. o`rganilayotgan mineral qanday tog` jinslari tarkibida uchrashini belgilang. tekshirish natijalarini laboratoriya ishlari daftariga yozing. nazorat savollari 1. mineral deb nimaga aytiladi? 2. minerallar tabiatda necha turi aniqlangan? 3. minerallarning qattiiqlik shkalasini yaratgan olim? 4. minerallarlarning qattiqlik shkalasida necha xil mineral mavjud? image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.png image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jins hosil qiluvchi minerallarning fizik xossalarini o`rganish"

1-amaliy ishi jins hosil qiluvchi minerallarning fizik xossalarini o`rganish ishning maqsadi: talabalar minerallar tog` jinslari haqida ma`ruzada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash uchun, jinsni hosil qiluvchi asosiy minerallarning, hamda tog` jinslarining qo`yidagi tavsiflarini o`rganadilar: 1. minerallarning fizik xossasi va xususiyatini; 1. minerallarining kimyoviy tarkibini va kimyoviy klassifikatsiyasi bo`yicha qaysi guruhga ta`luqli ekanligini; 1. asosan qaysi tog` jinslarida ko`p uchrashishini; 1. tog` jinslarining mineralogik tarkibini 1. tog` jinslarining strukturasi va teksturasini. nazariy qism yer qobigining ichida va uning sirtida bolib turadigan xilma-xil fizik-ximiyaviy jarayonlar natijasida vujudga kelgan tabiiy ximiyaviy birikmalar yoki sof tugma elementlarni minerall...

This file contains 5 pages in DOCX format (73.1 KB). To download "jins hosil qiluvchi minerallarning fizik xossalarini o`rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: jins hosil qiluvchi minerallarn… DOCX 5 pages Free download Telegram