uchib ketuvchi qushlar

DOCX 44 pages 2.1 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOCX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ uchib ketuvchi qushlar mundarija kirish.......................................................................................................... asosiy qism............................................................................................ i.bob. qushlarning yashash sharoiti va ekalogik guruhlari..................... ii.bob.uchib ketuvchi qushlar asosiy turlari. iii.bobqishloq xo’jaligidagi ahamiyati. xulosa ilova foydalanilgan adabiyotlar. 2 kirish. qushlar — umurtqali hayvonlar sinfi. qushlar havo muhitga moslashgan issiqqonli hayvonlar. tanasi pat bilan qoplangan. suyagi yengil naysimon shaklda bo`ladi. suyaklarning bo`shlig`iga havo to`lgan. oldingi oyoqlari qanotga aylangan. nafas olishda o`pka bilan birga havo xaltachalari ham ishtirok etadi. yuragi to`rt kamerali, issiqqonli hayvonlar, tuxum qo`yib ko`payadi. tashqi tuzilishi. qushlarning tashqi tuzilishi ularning uchishi bilan bog’liq. ularning tanasi suyriga o’xshash ixcham bo’lib, uchayotganda havoga kam qarshilik ko’rsatishga moslashgan. ko’pchilik qushlarning bo’yni ingichka, juda egiluvchan. jag’lari muguz tumshuqqa aylangan, tishlari bo’lmaydi. oldingi oyo’qlari o’zgarib, qanotni hosil qiladi. tanasi pat …

2 / 44

a, hatto ikkita bo’ladi (afrika tuyaqushi). tana qoplami. qushlar tеrisi yupqa va quruq bo’lib, tеri bеzlari bo’lmaydi. faqat suvda yashovchi qushlarning dumi asosida maxsus quymich bеzi bor. bu bеzning yog’simon suyuqligini qushlar patlariga surib turadi. suyuqlik patlarga suv yuqtirmaydi. patlar-tеri epidеrmisidan kеlib chiqqan muguz modda - kеratindan iborat. alohida pat qalam uchi (patning tеriga botib kirgan uchi), pat o’qi va pat yеlpig’ichidan iborat. pat o’qi ichi g’ovak tig’iz muguz dеvorli nay shaklida bo’ladi (80-rasm). pat yеlpig’ichi pat o’qining ikki yonidan chiqadigan 1- tartib o’siqchalardan iborat. bu o’siqchalardan o’z navbatida kalta 2- tartib o’siqchalar chiqadi. ularda mayda ilmoqchalar bo’ladi. ilmoqchalar o’zaro ilashib. yelpig’ich yuzasini hosil qiladi. patlar tuzilishi va funktsiyasiga ko’ra kontur patlar, momiq patlar, parlar, ipsimon patlar, qillarga ajratiladi (81-rasm). qanotlarning ko’tarilish yuzasini hosil qiladigan yirik patlar qoqish patlari dеyiladi. bu patlar yеlpig’ichining asosi kеngaygan, uchki qismi ingichkalashgan bo’ladi. patning bunday tuzilishi qush qanotini ko’targanida patlar orasidan havoni o’tishiga imkon …

3 / 44

aydi. patlarning rangi ulardagi pigmеntlar bilan bog’liq. qushlarning pat qoplami tullash tufayli bir yilda 1-2 marta almashinib turadi. ko’pchilik qushlarning patlari asta-sеkin almashinuvi tufayli ular uchish qobiliyatini yo’qotmaydi. faqat suv qushlarida tullash juda tеz sodir bo’lganidan, ular bu davrda ucholmaydi.skеlеti. qushlar skеlеti ham barcha quruqlikda yashovchi umurtqalilarnikiga o’xshash bosh, umurtqa pog’onasi, tana, qanot, orqa oyo’qlar, yеlka kamari, chanoq kamari bo’limlaridan iborat (82-rasm). lеkin havoda parvoz qilishga moslanishi tufayli ularning skеlеti boshqa umurtqalilarga nisbatan juda еngil va pishiq bo’ladi. suyaklarning yupqaligi, naysimon suyaklar ichining havo bilan to’lganligi skеlеtni еngil bo’lishini, ko’pchilik suyaklarning qo’shilib kеtishi esa uning pishiqligini ta'minlaydi.qushlarning bosh skеlеti yupqa dеvorli miya qutisi va muguz bilan qoplangan tumshuqdan iborat. tishlari bo’lmaydi. bo’yin umurtqali egarsimon bo’g’im yuzasi orqali o’zaro juda harakatchan qo’shilgan. bo’yin umurtqalari 11 tadan 25 tagacha bo’ladi. ko’krak umurtqalari o’zaro harakatsiz qo’shilgan. qushlarning qovurg’alari o’zaro tutashgan ikki qismdan iborat; qo’shilish burchagining uchki qismi orqa tomonga yo’nalgan bo’lib, kеyingi qovurg’a …

4 / 44

shilib, oyo’qlar uchun tayanch bo’ladigan murakkab dumg’azani hosil qiladi. kеyingi dum umurtqalari o’zaro qo’shilib, boshqaruv patlari uchun tayanch vazifasini bajaradigan quymich suyagini hosil qiladi. yelka kamari 3 juft suyaklardan iborat. qilichsimon egilgan kurak suyaklari umurtqa pog’onasi bo’ylab joylashgan. ingichka o’mrov suyaklarining pastki uchi o’zaro tutashib o’mrov ayrisini hosil qiladi. o’mrov ayrisi qanot suyaklarining mustahkamligini oshiradi va qanot qoqishda yuzaga kеladigan zarbani kamaytiradi.qushlar qanoti skеlеti ham boshqa bеsh barmoqli umurtqali hayvonlar oldingi oyo’qlariga o’xshash bitta yеlka, ikkita yеlka oldi (bilak va tirsak) va panja suyaklaridan iborat. lеkin qushlarda faqat uchta (2,3,4) barmoqlar bo’ladi; bir nеchta mayda panja suyaklari birlashib bitta mustahkam suyakni hosil qiladi. bu suyak qanotlardagi 1- tartib qoqish patlari uchun tayanch bo’ladi.chanoq kamari va orqa oyo’q skеlеtining tuzilishi qushlar yurganida tana massasining anna shu ikki oyo’qqa tushishi bilan bog’liq. chanoq kamari skеlеti bеl, dumg’aza va dum umurtqalari bilan harakatsiz qo’shilib kyetgan yonbosh quymich, va qov suyaklaridan iborat. chanoq suyaklarining …

5 / 44

shgan o’mrovosti muskullari qanotlarni ko’taradi.qushlarning oyo’q muskullari ham kuchli rivojlangan. oyo’q bo’g’imlari orqali barmoqlarga paylar o’tgan. daraxt shoxiga qo’ngan qush utirganida bu paylar tortiladi, barmoqlar bukilib, shoxni mahkam ushlab turadi. shu sababdan qushlar daraxtdan yiqilib tushmaydi. qovurg’alar oralig’ida muskullar nafas olishda ko’krak qafasi hajmini o’zgartirish vazifasini bajaradi. bo’yin muskullari boshni harakatlanishi – burish, ko’tarish va tushirishda ishtirok etadi. bosh skeletining yengil bo'lishi tishlarning yo‘qolib ketishi va suyaklariningyupqalanishi bilan bog’liq bo‘lib, voyaga yetgan qushlar miyaqutisidagi barcha suyak choklari bilinmaydigan darajada bir-biriga qo‘shilib ketgan. suyaklararo choklarni faqat yosh qushlarning bosh skeletidagina ko'rish mumkin. ko'krak toj qismi oldingi oyoqlarni harakatga keltiruvchi muskullar rivojlanishi tufayli taraqqiy etgan. uchish layoqatini yo'qotgan qushlar (tuyaqushlar)da ko'krak toj suyagi yo‘q bo‘lib ketgan, biroq ba’zi qushlar (pingvinlar)da ko‘kral< toj suyagining saqlanib qolganligi ularning suvda suzishga moslashganligi bilan bog’liq. oldingi oyoq (qanot) skeletida tipik bo'limlarning hammasi bor, lekin ular uchishga moslashganligi uchun panjalari shaklan o'zgarib, qisman reduksiyalangan. bilaguzuk suyaklarining proksimal …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uchib ketuvchi qushlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ uchib ketuvchi qushlar mundarija kirish.......................................................................................................... asosiy qism............................................................................................ i.bob. qushlarning yashash sharoiti va ekalogik guruhlari..................... ii.bob.uchib ketuvchi qushlar asosiy turlari. iii.bobq...

This file contains 44 pages in DOCX format (2.1 MB). To download "uchib ketuvchi qushlar", click the Telegram button on the left.

Tags: uchib ketuvchi qushlar DOCX 44 pages Free download Telegram