qushlar

DOCX 31 pages 1.1 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

kirish. qushlar sinfi. qushlar issiqqonli umurtqali hayvonlar guruhi boʻlib, patlari , tishsiz tumshuqli jagʻlari, qattiq qobiqli tuxum qoʻyishi, yuqori metabolizm tezligi, toʻrt kamerali yuragi va oʻziga xos kuchli lekin yengil skeleti bilan ajralib turadi. trias davrida yashagan sudralib yuruvchilarning psevdozuxlar turkumidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. qushlarning qazilma qoldiqlari juda kam; dastlabki qazilma qoldiq — arxeopteriksning toshdagi izi va suyaklari yura davriga tegishli. ayrim morfologik belgilar (orqa oyoqlardagi muguz tangachalar, muguz tumshuq va boshqalar) hamda fiziologik xususiyatlari (tuxum qoʻyishi)ga koʻra qushlar sudralib yuruvchilarga oʻxshaydi, lekin tanasi pat bilan qoplanganligi tufayli ulardan farq qiladi. patlar qushlar tanasida issiqlikni saqlaydi; uchishda havo qarshiligini kamaytirib, havoda koʻtarish yuzasini hosil qiladi (qanot, dum). uchish va har xil harakatlanish (yugurish, suzish, shoʻngʻish)ga moslanishi qushlar tayanch-harakat sistemasining oʻziga xos tuzilishiga sabab boʻlgan. qanotlarning paydo boʻlishi bilan oldingi oyoqlar, yelka kamari suyaklari va muskullari shakllangan (koʻkrak toj suyagi rivojlangan, uchish muskullari tana vaznining 25% ini tashkil etgan); yerda …

2 / 31

mkon beradi. ovqat xiliga moslanish qiziloʻngachning ixtisosla-shuvi (ayrim qushlarda jigʻildonning rivojlanishi), muskulli oshqozonning paydo boʻlishi va ichakning uzayishiga olib kelgan. qushlarning toʻgʻri ichagi rivojlanmagan. ayirish organlari 2 ta yirik buyraklar tana vaznining 1 — 2% ini tashkil etadi; qovugʻi boʻlmaydi. ichagi, siydik chiqarish va jinsiy bezlari sistemasi yoʻli kloakaga ochiladi. qattiq poʻchoq bilan qoplangan yirik tuxum qoʻyishi tufayli qushlarning chanoq kamari suyaklari yiriklashgan. qushlarning narida 2 tadan urugʻdon va urugʻ yoʻli, modasida faqat chap tuxumdon va tuxum yoʻli rivojlangan (yapaloqqushlar va yirtqich qushlarda oʻng qismi ham bor). urugʻdon va tuxumdonlar oʻlchami jinsiy sikl davriga bogʻliq. mas, uya qurish oldidan urugʻdonlar 300—1000 marta kattalashadi. qon aylanish sistemasining tuzilishi va fiziologik xususiyatlari, yuragining nisbatan yirik boʻlishi va jadal ishlashi, yuqori qon bosimi moddalar almashinuvining tezlashuvi bilan bogʻliq. masalan, kolibr yuragi tana massasining 2,85% ini tashkil etadi; 1 min.da 1000 martagacha qisqaradi. koʻrish oʻtkirligi va rang ajrata olish, yaxshi eshitish xususiyati qushlarning yaqin …

3 / 31

a sohalarigacha boʻlgan barcha tabiiy mintaqalarda, koʻpchilik (80% ga yaqin) turlari tropik mintaqalarda tarqalgan. oʻzbekiston faunasida qushlarning 19 turkumga oid 440 dan koʻproq turi maʼlum. yashash joyiga binoan qushlarni bir necha yirik ekologik guruhlar, masalan, oʻrmon qushlari, choʻl va dasht qushlari, suv havzalari (suvda suzuvchi) qushlar, botqoq va sohil qushlariga; ular hayotining yil fasllari boʻyicha oʻzgarishiga binoan uchib ketuvchi, koʻchib yuruvchi va oʻtroq qushlarga boʻlinadi. qushlarning koʻpayishi siklik tarzda jinsiy bezlarning fasliy rivojlanishiga muvofiq ichki (gormonal) va tashqi (kun uzunligi va boshqalar) omillar taʼsiriga bogʻliq. qushlarning uya qurish joyi va uya qurish usuli xilma-xil. qushlar 1 tadan 20—25 tagacha tuxum qoʻyib, ularni 12 kundan 80 kungacha bosib yotadi. tuxumdan chiqqan joʻjalarning holatiga binoan qushlar jish joʻja ochuvchi qushlar va joʻja ochuvchi qushlarga ajratiladi. jish joʻja ochuvchi qushlarning tuxumdan chiqqan bolasining koʻzi yumuq, patlari siyrak; joʻja ochuvchi qushlarning tuxumdan chiqqan joʻjasi onasi orqasidan ergashadigan va mustaqil oziqlana oladigan boʻladi. 1-bob yer …

4 / 31

adi va butun vaznini uzun ingichka oyoqlarda ushlab turadi. ibislar leylak va laylaklarga juda o’xshaydi: ular uzun bo’yin, oyoq va tumshug’i bilan bog’liq. ibis tumshug’ining uzunligi 40 sm, bo’yni esa yarim metrga yetishi mumkin. yovvoyi tabiatda umr ko’rish davomiyligi taxminan 20 yil. shunisi e’tiborga loyiqki, bu qushlar monogamdir, ya’ni ular bir marta va umuman o’zlari uchun juftlikni tanlaydilar. oq ibisning oyoqlari va yalang’och bo’yni qizil rangga ega. bugungi kunda xitoyda faqat bitta koloniya ma’lum bo’lib, unda atigi 17 kishi mavjud. turlarning yo’q bo’lib ketishiga asosiy sabab insonlar tomonidan ov qilinishi va o’rmonlarning ommaviy qirilishi hisoblanadi. bugungi kunda ibislar himoya ostida bo’lishiga qaramay, ular yo’q bo’lib ketishda davom etmoqda. (ilova 1-rasm) stellerning dengiz burguti. bu noyob qushlar rossiyadan tashqarida kamdan-kam uchraydi, ular vaqti-vaqti bilan qishlash uchun uchib ketishadi. steller dengiz burguti ( haliaeetus pelagicus ), tinch okeani dengiz burguti yoki oq yelkali burgut sifatida ham tanilgan yirik kunduzgi yirtqich qushdir . …

5 / 31

, uyalari esa daraxtlar tepasida va daryo vodiylarida joylashgan.bu burgut balandligi 150 sm va diametri 250 sm gacha bo’lgan novdalar va tayoqlardan iborat katta hajmli konstruktsiyalar bo’lgan bir nechta aeriyalarni quradi. ular odatda bunday uyalarni daraxtlarga yoki erdan 15-20 m balandlikda, ba’zan esa 45 m gacha bo’lgan daraxtlarga qo’yadilar.stellerning dengiz burgutlari uyasini qurgandan so‘ng uning ustida juftlashadi. ular birinchi yashil-oq tuxumlarini apreldan maygacha qoʻyadi. stellerning dengiz burgutlari iucn tomonidan zaif deb tasniflanadi. ular qonuniy himoyalangan, yaponiyada milliy boylik sifatida tasniflangan va asosan rossiyaning qo’riqlanadigan hududlarida uchraydi, ammo ularning omon qolishi uchun ko’plab tahdidlar mavjud. bularga asosan yashash joylarining o’zgarishi, sanoatning ifloslanishi va ortiqcha baliq ovlash kiradi , bu esa o’z o’ljasining manbasini kamaytiradi.global iqlim oʻzgarishining taʼsiri boʻlishi mumkin boʻlgan kuchli suv toshqini, ota-onalarning oʻz bolalarining omon qolishi uchun zarur boʻlgan baliqlarni tutish qobiliyatiga toʻliq toʻsqinlik qilganligi sababli, rossiya daryolarida uya qoʻygan burgutlarning deyarli toʻliq uya qurmasligiga olib keldi. (ilova 2-rasm) …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qushlar"

kirish. qushlar sinfi. qushlar issiqqonli umurtqali hayvonlar guruhi boʻlib, patlari , tishsiz tumshuqli jagʻlari, qattiq qobiqli tuxum qoʻyishi, yuqori metabolizm tezligi, toʻrt kamerali yuragi va oʻziga xos kuchli lekin yengil skeleti bilan ajralib turadi. trias davrida yashagan sudralib yuruvchilarning psevdozuxlar turkumidan kelib chiqqanligi taxmin qilinadi. qushlarning qazilma qoldiqlari juda kam; dastlabki qazilma qoldiq — arxeopteriksning toshdagi izi va suyaklari yura davriga tegishli. ayrim morfologik belgilar (orqa oyoqlardagi muguz tangachalar, muguz tumshuq va boshqalar) hamda fiziologik xususiyatlari (tuxum qoʻyishi)ga koʻra qushlar sudralib yuruvchilarga oʻxshaydi, lekin tanasi pat bilan qoplanganligi tufayli ulardan farq qiladi. patlar qushlar tanasida issiqlikni saqlaydi; ...

This file contains 31 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "qushlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qushlar DOCX 31 pages Free download Telegram