eksperimental psixologiya 9-mavzu

DOCX 6 pages 32.6 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.6 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

eksprimental psixologiya 9-mavzu informatsion belgilar va teri timsolining ko‘rilishi teri sezgirligining fazoviy chegaralarini o‘rganish. 1. passiv va aktiv teri sezgisida shakl idroki. 2. ko‘rish idrokda konstantlilikni o‘rganish - predmet shakllarining konstantligi. 3. teri timsolining ko‘rilishi teri sezgirligining fazoviy chegaralarini o‘rganish. bu atama odamning atrof-muhit bilan faol (aktiv) aloqa qilish orqali teri orqali sezgi (masalan, teginish, bosim, harorat) ni idrok etishini anglatadi. misol uchun: · qoʻl bilan materiallarni tekshirish (yumshoq/qattiq, silliq/qoʻpol). · barmoqlar bilan yozuvni his qilish (brayl alifbosi). · sportchi yoki musiqachi asboblarni ushlaganda teri sezgisidan foydalanish. passiv va aktiv sezgini xususiyatlari : · faol harakat (motor faollik) bilan bogʻliq. · sensorli va motorli sistemalarning integratsiyasi talab etiladi. bu atama tashqi stimul (masalan, tegish, bosim) faqat teriga taʼsir qilganda sezilishi, lekin odamning faol harakati boʻlmaganda idrok etilishini bildiradi. misol uchun: · biron narsa teriga tegganini his qilish (masalan, chivin chakish). · kiyim teriga ishqalanishini sezish. · boshqaning qoʻli bilan silashni …

2 / 6

chki a'zolaridan kelgan informatsiyani markaziy nerv sistemasiga yetkazish jarayonidir. efferentsiya (lotincha efferens – "chiqaruvchi" yoki "olib ketuvchi") – bu markaziy nerv sistemasidan (miya va orqa miyadan) periferik tomon (muskullar, bezlar yoki aʼzolar) yoʻnaltirilgan signal va impuls oqimi. boshqacha qilib aytganda, efferentsiya miya buyruqlarini tananing turli qismlariga yetkazish jarayonidir. konstantlik bo’yicha o’rganib chiqamiz . bu 2 guruhga bo’linadi: koʻrish idrokida konstantlilik – predmet shakllarining konstantligi konstantlilik (constancy)** – bu atama psixologiyada obyektlarning fizik xususiyatlarini (shakl, hajm, rang, joylashuv) turlicha sharoitlarda ham barqaror idrok etish qobiliyatini anglatadi. bunda miya tashqi dunyoni izchil va tushunarli qilib qabul qilish uchun sezgi maʼlumotlarini tuzatadi. konstantlilik – bu atama psixologiyada obyektlarning haqiqiy fizik xususiyatlarini (shakl, oʻlcham, rang, yorugʻlik) turli sharoitlarda ham barqaror holda idrok qilish qobiliyatini anglatadi. bunda miya vizual signallarni muhit sharoitiga moslab, tushunarli shaklda talqin qiladi. misollar: yopiq eshikni ochiq holatda ham toʻgʻri toʻrtburchak deb idrok qilish , eshik ochilganda uning shakli trapezoidga oʻxshab …

3 / 6

ak stol ustidagi qogʻoz varaq qiyoq koʻrinsa ham, uni aqliy ravishda toʻrtburchak deb tushunamiz. · aylanayotgan tanga elliptik koʻrinsa ham, uni doimo aylana shaklda idrok qilamiz. konstantlilikning nevrologik va psixologik mexanizmlari. 1. miya korteksining ishtiroki: · pastki chodir miyasi sezgi maʼlumotlarini qabul qiladi. · yuqori koʻrish korteksi shakl, harakat va fazoviy munosabatlarni tahlil qilib, konstantlilikni taʼminlaydi. 2. tajriba va oʻrganish: · bolalarda shakl konstantligi toʻliq rivojlanmagan (masalan, erta yoshdagi bola burilgan stulni "boshqacha" deb hisoblashi mumkin). · kattalarda miya vizual signallarni oldingi bilimlar bilan solishtiradi. 3. kontekst va fon taʼsiri: · obyekt atrofidagi elementlar uning shaklini toʻgʻri talqin qilishga yordam beradi (masalan, deraza romi stol shaklini aniqlashda ishlatiladi). tadqiqotlar va nazariyalar. · geshtalt psixologiyasi: idrokda butunlik va konstantlilikni urgʻulaydi. · helmgoltsning „cheksiz oʻrganish“ nazariyasi: miya sezgi maʼlumotlarini oldindagi tajriba asosida tuzatadi. · gibsonning „ekologik idrok“ nazariyasi: atrof-muhitdagi invariantlar (oʻzgarmaslar) konstantlilikni yaratadi. geshtalt psixologiyasi (nemischa "geshtalt" – "butunlik", "shakl") xx-asr boshlarida …

4 / 6

uh sifatida ko‘rinadi. · miyamiz to‘liq bo‘lmagan shakllarni avtomatik ravishda to‘ldiradi. misol: chiziqlar bilan chizilgan aylana ichida bo‘sh joy qoldirilsa ham, uni to‘liq doira deb bilamiz. · qiyalangan yoki egri chiziqlar bir butun harakat sifatida qabul qilinadi. misol: daraxt shoxlari kesishgan joyda ham "shoxlar bir-biriga o‘ralgan" deb idrok qilinadi. · bir yo‘nalishda harakatlanayotgan narsalar bir guruh deb hisoblanadi. misol: bo‘ron bilan uchayotgan barglar bir butun oqim ko‘rinishini beradi. idrok konstantlilikning buzilishi. · agnosiya: obyekt shaklini tanib boʻlmaslik (miya shikastlanishida). agnosiya (yunoncha a- – "yoʻq" + gnosis – "bilish") – bu miyaning maʼlum sensorli signallarni tushuna olmasligi bilan tavsiflangan nevrologik buzilish. bunda odamning koʻrish, eshitish yoki teginish qobiliyati saqlanadi, lekin u qabul qilgan maʼlumotlarni taniy olmaydi yoki talqin qila olmaydi. koʻrish agnosiyasi- koʻz bilan qarash funksiyasi saqlangan, lekin koʻrilgan narsalarni tanib boʻlmaydi. uning turlari: · predmet agnosiyasi: obyektlarni taniy olmaslik (masalan, stolni koʻrib, nima ekanligini aytolmaslik). · prozopagnosiya (yuzlarni tanimaslik): yaqin …

5 / 6

ar. ularning oʻrganilishi teri reseptorlarining joylashuvi, miyadagi sezgi qayta ishlash mexanizmlari va idrokning fazoviy aniqligini tushunishga yordam beradi. 1. teri timsoli effekti — teriga ketma-ket beriladigan teginishlar miya tomonidan notoʻgʻri talqin qilinishi natijasida yuzaga keladigan illyuziya. tajriba misoli (geldard & sherrick, 1972): · joylashuv: qoʻlning bir nuqtasiga (masalan, bilakka) bir necha marta teginishlar qisqa oraliqlarda beriladi. · natija: odam teginishlarni bir nuqtada emas, balki "sakrab yurgan quyon" kabi (masalan, bilakdan tirsakka tarqalgan holda) his qiladi. illyuziyaning sabablari: · miyaning interpolatsiyasi: miya ketma-ket signallarni "toʻldirib" izchil hodisa sifatida qabul qiladi. · somatosensor korteksning tashkilishi:terining qoʻshni sohalari miyada yaqin joylashgani uchun signallar aralashib ketadi. 2. teri sezgirligining fazoviy chegaralari. bu — terining turli qismlaridagi sezgirlikning aniqligi va ajralish qobiliyatini oʻlchash bilan bogʻliq. oʻlchov usullari: 1. ikki nuqta diskriminatsiya testi- bu terining turli sohalaridagi taktil sezgirlik aniqligini (ya'ni ikkita alohida teginishni farqlash qobiliyatini) o‘lchash usuli. test asosan nevrologik tekshiruvlar va periferik nerv shikastlanishlarini …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eksperimental psixologiya 9-mavzu"

eksprimental psixologiya 9-mavzu informatsion belgilar va teri timsolining ko‘rilishi teri sezgirligining fazoviy chegaralarini o‘rganish. 1. passiv va aktiv teri sezgisida shakl idroki. 2. ko‘rish idrokda konstantlilikni o‘rganish - predmet shakllarining konstantligi. 3. teri timsolining ko‘rilishi teri sezgirligining fazoviy chegaralarini o‘rganish. bu atama odamning atrof-muhit bilan faol (aktiv) aloqa qilish orqali teri orqali sezgi (masalan, teginish, bosim, harorat) ni idrok etishini anglatadi. misol uchun: · qoʻl bilan materiallarni tekshirish (yumshoq/qattiq, silliq/qoʻpol). · barmoqlar bilan yozuvni his qilish (brayl alifbosi). · sportchi yoki musiqachi asboblarni ushlaganda teri sezgisidan foydalanish. passiv va aktiv sezgini xususiyatlari : · faol harakat (motor faollik) bilan b...

This file contains 6 pages in DOCX format (32.6 KB). To download "eksperimental psixologiya 9-mavzu", click the Telegram button on the left.

Tags: eksperimental psixologiya 9-mav… DOCX 6 pages Free download Telegram