tog’ jinslaring fizik va mehanik xossalari

DOC 24 pages 317.5 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 317.5 KB

File type DOC

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: tog’ jinslaring fizik va mehanik xossalari reja: 1. tog` jinslarining paydo bo’lishi bo’yicha tasnifi. 2.tоg’ jinslаrining dоnаdоrlik tаrkibi. 3.tоg’ jinslаrining g’оvаkligi. 4.tоg’ jinslаrining yoriqliligi vа kоvаkliligi. 5.yoriq kоllеktоrlаrning yoriqlilik intеnsivliligi, оchiqliligi vа g’оvаkliligi. 6.tоg’ jinslаrining o’tkаzuvchаnligi. 7.qаtlаmdаgi fаzаlаr hаrаkаti. 8.o’tkаzuvchаnlikning g’оvаklik vа g’оvаk kаnаllаri bilаn bоg’liqligi. 9.tоg’ jinslаrining sоlishtirmа yuzаsi. 1. tog` jinslarining paydo bo’lishi bo’yicha tasnifi. tabiatda uchraydigan hamma tog` jinslari paydo bo’lishiga qarab uchta katta guruhga bo’linadi: otqindi (magmatik), cho’kindi va metamorfik. otqindi tog` jinslari asosan vulqonlar otilganida yer yuzasiga chiqadigan magma yoki yer ostidan yuqoriga katta bosim ostida sirqib chiqqan suyuq moddalarning qotishidan hosil bo’ladi. otqindi tog` jinslarining hosil bo’lishida yuqori harorat va kuchli bosim alohida ahamiyatga egadir. vulqon harakatining natijasi - magma, ba'zan yer yo’ziga chiqmasdan yer osti yoriqlari, yoki ba'zi bo’shliqlarga kirib asta - sekin qotishdan hosil bo’lgan tog` jinslari ham otqindi tog` jinslariga kiradi. cho’kindi tog` jinslari yer yuzasidagi jinslarning suvda erib cho’kishi, …

2 / 24

turdagi mineral tarkibga o’zgarishi metasomatik jarayon deyiladi. tabiatda hozirgacha aniqlangan neft va gaz konlarining 99 foizi cho’kindi tog` jinslariga va faqat bir foizi otqindi tog` jinslariga mansubdir. shuning uchun cho’kindi tog` jinslari haqida mufassal to’xtalib o’tamiz. cho’kindi tog` jinslari qanday tog` jinslardan tashkil topganligiga qarab uch turga bo’linadi: donador (granulyar), yoriq va aralash kollektorlar. neft yoki gaz yig`ilishi yoki paydo bo’lishi mumkin bo’lgan tog` jinslari - kollektorlar deyiladi. granulyar kollektorlar asosan qum, qumtosh va qum - alevrit kabi tog` jinslaridan tashkil topgan bo’ladi. bunday kollektorlarda neft va gaz jinslarining mayda zarrachalar orasidagi boshliqlar, g`ovaklar ichida yig`iladi. demak, granulyar kollektorlardagi foydali boshliqlar, ya'ni neft yoki gaz yig`ilishi mumkin bo’lgan boshliqlar, asosan zarrachalar orasidagi boshliqlar - g`ovaklardan iborat ekan. yoriq kollektorlarga ohaktosh, dolomitlar kiradi. bunday tog` jinslarida foydali boshliqlar har xil yoriqlar sistemasidan iboratdir. boshliqlar faqat yoriqlar emas, balki juda mayda mikrokarst va kovaklardan ham tashkil topgan bo’lishi mumkin. yoriqlar sistemasi gorizontal …

3 / 24

neft va gaz qazib olishdagi roli, o’zaro munosabatlarini mukammal o’rganmasdan turib, konlarni ishlatib bo’lmaydi. kollektorlardan neft va gaz qazib olinayotganda ularning suyuqlik o’tkazish va sirqish qonuniyatlari qanday o’zgarishi, ularga ta'sir qilish usullari ham kollektorlarning mexanik va kimyoviy xossalariga uzviy bog`liqdir. bu xossalar quyidagilardan iborat: 1) tog` jinslarining donadorlik tarkibi; 2) g`ovakligi, kovakligi va yoriqligi; 3) o’tkazuvchanligi; 4) kapillyarlik xossalari; 5) solishtirma yuzasi; 6) mexanik va issiqlik xossalari; 7) tog` jinslarining neft, gaz va suv bilan to’yinganligi. tog` jinslari zarrachalarining shakli va katta - kichikligi, zarrachalarning qay holda joylashganligi zarrachalarning joylashish xususiyati (tekstura) deyiladi. zarrachalarning tuzilishiga qarab tog` jinslari quyidagi to’rt guruhga bo’linadi. 1) zarrachalarning diametri 2 mm dan katta bo’lgan yirik bo’lakli jinslar - psefitlar; 2) zarrachalarning diametri 2 mm dan 0,1 mm gacha bo’lgan jinslar - psammitlar; 3) zarrachalarning diametri 0,1 mm dan 0,01 mm gacha bo’lgan jinslar - alevritlar; 4) zarrachalarning diametri 0,01 mm dan kichik bo’lgan jinslar …

4 / 24

qattiq bo’lmasa yoki kam sementlashgan bo’lsa, u holda ularning tarkibini o’rganish uchun granulometrik (donadorlik) usuldan foydalaniladi. tog` jinslarini tashkil qiluvchi minerallar qanchalik maydalanganligiga qarab jinslarning sig`im - o’tkazuvchanlik xossalari (g`ovakligi, o’tkazuvchanligi, solishtirma yuzasi, kapillyarlik xossalari va b.) ham tubdan o’zgarishi mumkin. tog` jinslarining donadorlik tarkibiga ularning geologik kelib chiqishi, qatlamlarning hosil bo’lishiga qarab ana shu geologik davrlarda bo’lib o’tgan jarayonlar xususida ma'lumotlar olish mumkin. shuning uchun ham donadorlikni o’rganish geologik izlanishlarning boshlang`ich bosqichi hisoblanadi. tog` jinslarini tashkil qilgan zarrachalarning katta - kichikligiga qarab ana shu zarrachalar bilan neft orasidagi bog`lanish yuzasi har xil kattaliklarni tashkil qilish mumkin. zarrachalar qanchalik mayda bo’lsa, shunchalik ular bilan neftning umumiy bog`lanish yuzasi katta bo’ladi. demak, bunday tog` jinslaridan neft olinayotganda mana shu mayda zarrachalarning yuzasini juda yupqa neft pardasi qoplab oladi va natijada ana shu parda holatidagi neft yer ostida qolib ketib, olib bo’lmas yo’qotishga sabab bo’ladi. neftning parda holatida qolib ketishiga sabab, jinslarning …

5 / 24

kerakki, juda mayda kolloid zarrachalar asosan loyli, argillit va alevrolitdan tashkil topgan qatlamlarda ko’proq uchraydi. bunday zarrachalarni miqdoriga qarab ana shu tog` jinslarining nam ta'sirida bo’rtish qobiliyati ham har xil bo’ladi. tog` jinslarining donadorligini o’rganish natijasida ularni harakterlovchi yana bir muhim xossa - tarkibiy har xillik (turlilik) koeffitsienti ham aniqlanadi. bu koeffitsient konlarni ishlash usullarini tanlashda, ularning matematik va geologik modellarini to’zishda, har xil matematik hisoblashlarda ishlatiladi. tog` jinslarining donadorlik tarkibini o’rganishning ikki xil usuli bor: elash va sedimentatsiya. (1.1 a va 1.1 b - rasmlar). elash usuli o’zining soddaligi va tez bajarilishi bilan juda keng tarqalgan. usul asosan tog` jinslarini tashkil qiluvchi zarrachalarning kattaligi 0,05 mm dan kam bo’lmagan hollarda ishlatiladi. ustma-ust qo’yilgan elaklar komplektiga 50 g tog` jinsi solinadi. elaklar turining kattaligi yuqoridan pastga qarab quyidagichadir: 10; 7; 5; 3; 2; 1; 0,5 va 0,25 mm. elaklar komplekti 15 minut davomida tebratiladi va har bir elakda qolgan zarrachalarning …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tog’ jinslaring fizik va mehanik xossalari"

mavzu: tog’ jinslaring fizik va mehanik xossalari reja: 1. tog` jinslarining paydo bo’lishi bo’yicha tasnifi. 2.tоg’ jinslаrining dоnаdоrlik tаrkibi. 3.tоg’ jinslаrining g’оvаkligi. 4.tоg’ jinslаrining yoriqliligi vа kоvаkliligi. 5.yoriq kоllеktоrlаrning yoriqlilik intеnsivliligi, оchiqliligi vа g’оvаkliligi. 6.tоg’ jinslаrining o’tkаzuvchаnligi. 7.qаtlаmdаgi fаzаlаr hаrаkаti. 8.o’tkаzuvchаnlikning g’оvаklik vа g’оvаk kаnаllаri bilаn bоg’liqligi. 9.tоg’ jinslаrining sоlishtirmа yuzаsi. 1. tog` jinslarining paydo bo’lishi bo’yicha tasnifi. tabiatda uchraydigan hamma tog` jinslari paydo bo’lishiga qarab uchta katta guruhga bo’linadi: otqindi (magmatik), cho’kindi va metamorfik. otqindi tog` jinslari asosan vulqonlar otilganida yer yuzasiga chiqadigan magma yoki yer ostidan yuqoriga katta bos...

This file contains 24 pages in DOC format (317.5 KB). To download "tog’ jinslaring fizik va mehanik xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tog’ jinslaring fizik va mehani… DOC 24 pages Free download Telegram