юмшоқ биологик тўқималарнинг биомеханик хоссалари

DOCX 216,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1541866430_72894.docx s 0 e с в а ( 0 ( с в а кучланиш деформация кучланиш деформация - 1 6 йирик веналар йирик артериялар (эластик тип) щрта веналар щрта артериялар (мускул типи) артериолалар венулалар йирик веналар йирик артериялар (эластик тип) щрта артериялар (мускул типи) щрта веналар артериолалар венулалар 1 2 3 3 3 2 2 1 4 1 ; 1 ; 1 e l e l e l + = = + = = + = = o o o h h r r l l o o - = l l l 1 e o o - = r r r 2 e o o - = h h h 3 e d s s юмшоқ биологик тўқималарнинг биомеханик хоссалари режа: 1. юмшоқ тўқималар структураси ва таркиби 2. юмшоқ биологик тўқималар деформацияланишини ўзига хослиги. 3. юрак қон-томир системаси элементларининг структураси ва механик хоссалари юмшоқ тўқималар структураси ва таркиби юмшоқ …

чи тўқималарнинг асосий эле-ментлари бўлиб, турлича кўринишдаги структураларга эгадир. коллагеннинг муҳим томони шуки, яъни у полипептид занжирлардан тортиб, то толалар боғламигача спиралp ҳосил қилади. бундай структура чўзилишда элементларнинг бир-бирига нисбатан силжишига тўсқинлик қилади. коллагенни элементар ташкил этувчиси тропоколлаген, боши ва думи орқали туташиб, коллаген фибриллаларини ҳосил қилади. уларнинг диаметри 20-40 нм. коллаген тола ва боғламлар жуда катта дефор-мацияларга учрамайди. бу ерда кучланиш ва деформация орасидаги боғланиш чизиқсиздир. коллаген толалар нисбатан юқори мустахкамликка эгадирлар, масалан, чўзилишда =50-100 мпа ва эластиклик модули е=1000 мпа бўлиши мумкин. деформация деформация 2.3-расм. эластин - эластомерларга ўхшаш гидрофоб табиатга эга, маълум оралиқларда бикр кимёвий боғланган амино-кислоталар занжиридан иборатдир. чўзилишда эластин структураси чизиқли ҳоссага эгадир. эластин структураси икки хил морфологик формада бўлиши мумкин - тола ва мембрана. эластин толалари, асосан, жуфт-жуфт ҳолда эшилган бўлиб, катта деформацияларга учрайди, яъни 200%гача, эластиклик модули эса е=0,6 мпа. асосий моддаларда коллаген толалар ҳужайра ва ҳужайра ичидаги моддалар билан қўшилиб кетган бўлади. …

тери чўзилганда улар осон деформацияланади. терида коллаген 75% (қуруқ ҳолда) ва эластин эса 4% атрофида. юмшоқ биологик тўқималар деформацияланишини ўзига хослиги. юқорида айтилганидек, юмшоқ тўқималар катта деформацияларга учрайди ва кучланиш билан деформация орасида чизиқсиз боғланиш бўлади. шартли равишда эгри чизиқни уч қисмга бўламиз. биринчи қисмда оада кучланиш экспоненциал қонун билан ўзгаради. бу қисм биотўқима фаолиятини физиологик диапозонига тўғри келади. ав қисмда кучланиш ва деформацияга деярли чизиқли ҳолда боғлиқ. учинчи вс қисмида чизиқсиз боғланиш кузатилади. с нуқтада узилиш рўй беради. оа қисми нисбатан кичик юкларда содир бўлади. экспериментларда бошланғич ўлчамларни аниқ олиш муҳимдир (2.4-расм). 2.4-расм. юмшоқ тўқималарда бошланғич ҳолатни билиб бўлмаслиги муаммодир. тирик тўқималарда кўпчилик ҳолда кучланган ва даврий равишда юкланиб туради. агар тирик организмдан кесиб олинган тўқима текширилса, у кесилган-дан кейин қисқаради ва структура ўзича қайта қурилади. 2.5 -расм экспериментларни унифика-циялаш (умумлаштириш) ва нати-жаларни таққослаш имконини яратиш учун намуналарни олдиндан “тренировка” қилиб (юклаб ва юкни олиб бир неча марта қайтарилади) …

дир. биринчи сафар тақрибий текширишларда уни трансверсалp-изотроп деб қараш мумкин. аниқроқ ўрганишда уни ортотроп деб қаралади, яъни учта ўзгарадиган йўналишларда турли хоссалари эътиборга олинади. масалан: одам териси, аорта клапанлари япроқлари ва қон томир деворлари ўзаро перпендикуляр йўналишларда турлича механик хоссаларига эга бўлган анизотроп мембрана деб қаралади. юрак қон-томир системаси элементларининг структураси ва механик хоссалари юмшоқ биотўқималар ичида энг муҳим функцияни (вазифани) бажарадиганларига қон томирлар ва юрак клапанлари алоҳида ажралиб туради. морфологик жиҳатдан қон-томир деворлари тўқималари тузилиши уч хил бўлади: эластик, аралаш ва мускул тўқималари. йирик артериялар девори уч қават қобиқдан иборат: ички, ўрта ва ташқи. ички қобиқ-интима таркибига эндотел, эндотелости ва ички эластик парда (мембрана) қатламлари киради (2.7-расм). эндотелиал ҳужайралар томир ички сиртига ёйилган бўлиб, гемодинамикада мухим ролp ўйнайди. агар бу ҳужай-ралар емирилса ”тромбо” ҳосил бўлади. эндотелости қатлами - юпқа эластик қатлам ва коллаген тола, бирлаштирувчи тўқима ҳужайралари ва асосий моддадан иборатдир. ички эластик парда - (мембрана) - кол-лаген толалар …

роқ бўлади. деворлари артерия деворларига нисбатан юпқароқ. ташқи қобиқ нисбатан қалинроқ бўлиб, коллаген толалари 3:1 нисбатда кўпроқ. қон томирларни анизатроп деб олиниб, механик хоссаларини ифодалашда ҳамма параметрлар қуйидагича координат системасида бўлади. х-томир бўйлама ўқи бўйича х-томир айланаси бўйича (кўндаланг) х-радиал йўналишда бўлади. агар қон-томир деворлари материали чизиқли ортотроп деб олинса, 9 та мустақил эластиклик коэффициенти, яъни 3та эластиклик модули ва 6та кўндаланг деформация коэф-фициентини аниқлаш керак бўлади. агар чизиқсиз эластик материал деб қаралса, ҳар бир кучланиш ва деформацияланиш ҳолати учун мустақил эластиклик доимийларини аниқлаш лозим бўлади. катта деформацияларни ифодалашда бош ўқлар бўйича узайиш даражалари эътиборга олинади. (2.1) бу ерда: ; ; (2.2) қон-томир деворлари доимо даврий равишда ўзгарувчи (пулpсацияли) босим кучи таъсирида бўлади. артериал қон-томир деворларининг узилишдаги мустахкамлиги иккита характеристика билан аниқланади: емирувчи кучланиш ва емирувчи деформация. улар умуман деформацияланиш тезлигига боғлиқ. одамни ёшига қараб бу параметрлар ўзгаради, масалан: 60 ёшда емирилувчи кучланиш 2-2,5 марта камаяди (20 ёшга нисбатан) ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "юмшоқ биологик тўқималарнинг биомеханик хоссалари"

1541866430_72894.docx s 0 e с в а ( 0 ( с в а кучланиш деформация кучланиш деформация - 1 6 йирик веналар йирик артериялар (эластик тип) щрта веналар щрта артериялар (мускул типи) артериолалар венулалар йирик веналар йирик артериялар (эластик тип) щрта артериялар (мускул типи) щрта веналар артериолалар венулалар 1 2 3 3 3 2 2 1 4 1 ; 1 ; 1 e l e l e l + = = + = = + = = o o o h h r r l l o o - = l l l 1 e o o - = r r r 2 e o o - = h h h 3 e d s s юмшоқ биологик тўқималарнинг биомеханик …

Формат DOCX, 216,9 КБ. Чтобы скачать "юмшоқ биологик тўқималарнинг биомеханик хоссалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: юмшоқ биологик тўқималарнинг би… DOCX Бесплатная загрузка Telegram