o‘zbekistonda genetik injeneriya va biotexnologiya fani yutuqlari. biotexnologiyaning kelajagi haqida

DOCX 19,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508092700_69339.docx o‘zbekistonda genetik injeneriya va biotexnologiya fani yutuqlari. biotexnologiyaning kelajagi haqida fanlar akademiyasi tarkibida genetika institutining tashkil to pishi, hukumat qarori bilan gen injeneriyasining taraqqiyotini belgilovchi «geninmar» ilmiy dasturining tasdiqlanishi, fan va texnika davlat qo‘mitasi va o‘zr fa birgalikda gen injenerligi markazi — «geninmar» markazining tashkil etilishi mamlakatimizda genetik injeneriyaga asoslangan biotexnologiyalar yaratish imkonini berdi. ushbu ilmiy markaz xodimi i. abdurahmonov paxta tolasi- ning uzunligini belgilaydigan va g‘o‘zaning gullashini boshqaradigan genlar oilasini aqsh texas qishloq xo‘jaligi va mexanika (texas a-m) universiteti biotexnologiya markazi olimlari bilan hamkorlikda ilk bor ajratib oldi. shuning bilan paxta tolasi sifatini yaxshilashga yo‘naltirilgan biotexnologiyaga asos solindi. professor sh.s.azimova rahbarlik qilayotgan laboratoriya olimlari gen va hujayra injenerlik usullarini qo‘llab xalqimizda «sariq kasallik» deb ataluvchi jigar uchun havfli bo‘lgan gepatit b xastaligini tashxis qilish uchun diagnostikum va bu xastalikn ing oldini olish uchun zarur vaksina yaratish bo‘yicha ilmiy loyihalarni muvaffaqiyatli yakunladilar. biologiya fanlari doktori r. s. muhamedov, yetakchi …

ida to‘p- lanib qolgan pestitsid qoldiqlarini parchalab zararsizlantiruvchi pseudomonas bakteriyasi shtammidan shu funksiyalarini bajaruvc hi genlar guruhini g‘o‘za tomiri tolachalari sathida yashovchi rizosfera bakteriyasiga ko‘chirib o‘tkazdi. bu tajriba- lardan kutilgan maqsad pirovardida g‘o‘za ekiladigan maydonlarda g‘o‘zaga o‘nlab yillar davomida sepilgan gerbitsid va pestitsidlarning qoldig‘ini zararsizlantirishdir. ushbu satrlardan ko‘rinib turibdiki, mamlakatimizning ekologiya, qishloq xo‘jaligi, adliya va sog‘liqni saqlash sohalari uchun «geninmar» markazi bir qator gen injenerligi biotexnologiyalarini yaratib, ularni hayotga tatbiq eta boshladi. fanlar akademiyasining genetika institutida zamonaviy uskunalar bilan jihozlangan genetika texnologiyalar markazi tuzildi va bu ilmiy markazda g‘o‘zaning transgen formalari yaratilib, urug‘i ko‘paytiriladi (abdukarimov, abdurahmanov, bo‘riyev). biotexnologiya haqida tushuncha. biotexnologiyaning yutuqlari va kelajagi tirik mavjudotlarning hayot jarayonlarini chuqur o‘rganish natijasida kashf etilgan bilimlardan hamda qoida-qonuniyatlardan foydalanib, biologik makromolekulalar va organizmlar ishtirokida yaratilgan har qanday texnologiya biotexnologiya deb ataladi. biotexnologiyaning paydo bo‘lishi qadim zamonlarga borib taqalgan desa bo‘ladi. insonlar qadim zamonlardan beri biologik jarayonlardan foydalanib ongsiz ravishda sutdan qatiq, bug‘doydan …

li zamonaviy biotexnologiyaga asos solindi. dnkni va organizmlar genini mani- pulyatsiya qilish (klonlash va transformatsiya) yo‘llarining kashf qilinishi biotexnologiyaning yuqori sur’atlar bilan rivojlanishini ta’minladi. zamonaviy biotexnologiya mikroorganizmlarni sanoat miqyosida ko‘paytirib, ular biomassasidan insonlar uchun zarur bo‘lgan moddalar olish, fermentlar injeneriyasi, genetik injener iya va hujayra injeneriyasi yo‘nalishlarida rivoj lanib bormoqda. xx asr davomida yaratilgan biotexnologiyalar asosida mikroorganizmlar yotadi, desa to‘g‘riroq bo‘ladi. tez ko‘ payadigan, genetik jihatdan chuqur o‘rganilgan mikroorganizmlardan foydalanib turli xil mahsulotlar: dori-darmonlar, oziqovqat mahsulotlari va boshqa biologik faol moddalarni ishlab chiqarish imkoniyatlari bor. masalan, bakteriyalar genomiga odam oshqozon osti bezidan olingan insulin genini kiritish orqali biologik faol va toza bo‘lgan insulin gormonining yoki o‘sish gormoni genini kiritish bilan somatotropin gormonini, bakteriyalarni sun’iy muhitda o‘stirish orqali ko‘plab miqdorda ishlab chiqarish mumkin. hozirda ko‘plab dunyo biotexnologik kompaniyalari shu usul orqali turli dori-darmonlarni ishlab chiqarmoqdalar. xx asr oxirlari xxi asr boshlariga kelib molekular biologiya fanining taraqqiyoti genetik va hujayra injeneriyasining tez …

banan o‘simligi genomiga ba’zi yuqumli kasalliklarga qarshi vaksina sintez qiladigan genlarni kiritish bilan mevasida tayyor vaksina ishlab chiqaradigan transgen banan olishga erishdilar. banan mevasini iste’mol qilish bilan odamlarda ayrim yuqumli kasalliklarga qarshi immunitet hosil bo‘ladi. bu texnologiyaning juda katta iqtisodiy ahamiyatga ega ekanligini siz darhol sezgan bo‘lsangiz kerak. bundan tashqari, zaharli bo‘lgan simobni o‘zlashtiradigan bakteriyalardan ajratib olingan genlar hozirda o‘simliklar genomiga kiritilib, tuproqdagi simobni o‘zlashtiradigan transgen o‘simliklar olingan. bunday transgen o‘simliklarni simob bilan ifloslangan joylarga ekilsa, atrofdagi tuproqlar zaharli simobdan tozalaniladi. genetik injeneriyada keyingi paytlarda qo‘lga kiritilgan yutuqlardan yana biri insonlardagi turli irsiy kasalliklarni odam hujayralariga funksional genlarni kiritish orqali davolash texnologiyasidir. bu genlar terapiyasi deb yuritiladi. odam genomi to‘la o‘rganilishi natijasida irsiy kasalliklarni genlar te- rapiyasi yordamida davolash qonuniyatlari yanada ortdi. biotexnologiyadagi katta yutuqlar hujayra injeneriyasi yo‘nal ishida qo‘lga kiritilmoqda. hujayra injeneriyasi bemor a’zosidan bitta sog‘lom hujayrani ajratib olib, uni sun’iy oziqa muhitda o‘stirish orqali ma’lum to‘qimaga xos hujayralar …

u qadar takomillashmagan hujayralar to‘plamidan iborat bo‘lib, sun’iy muhitda o‘sish va har qanday to‘qimagacha rivoj- lanish qobiliyatiga ega. hattoki, «asos» hujayralarni a vitaminli muhitda o‘stirishdan nerv to‘qimalarini olish ham mumkin. hozirda hayvonlarning har xil organlariga xos to‘qimalar olish texnologiyasi to‘la ishlab chiqilgan va tibbiyot maqsadlarida asta-sekin qo‘llanilmoqda. endigi vazifa olingan to‘qimalardan foydalanib, faoliyati va shakli bo‘yicha tabiiy organlarga o‘xshash bo‘lgan «yangi» tana a’zolarini yaratishdir. aminmizki, hozirgi o‘quvchilar biotexnologiyaning barcha yo‘nalishlari qatorida bu nodir yo‘nalishni ham rivojlantirishda ishtirok etadilar va ona vatanimizning dunyo fanida tutgan o‘rnini yuksak rivojlangan mamlakatlar erishgan darajasiga ko‘tara oladilar. xulosa 1. genetik injeneriya va zamonaviy biotexnologiya mikrobiologiya, genetika va biokimyo fanlarining rivojlanishi natijasida vujudga keldi. molekular biologiya, molekular genetika, hujayra biologiyasi fanlarining yutuqlari hamda yangi kashf etilgan eksperimental usullar va uskunalar genetik injeneriya va biotexnologiyaning mislsiz sur’atlar bilan rivojlanishini ta’minladi. 2. dnk molekulasi barcha o‘simlik va hayvonlar irsiyati- ning asosini tashkil etishi, bakteriya va faglar ham irsiyat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbekistonda genetik injeneriya va biotexnologiya fani yutuqlari. biotexnologiyaning kelajagi haqida"

1508092700_69339.docx o‘zbekistonda genetik injeneriya va biotexnologiya fani yutuqlari. biotexnologiyaning kelajagi haqida fanlar akademiyasi tarkibida genetika institutining tashkil to pishi, hukumat qarori bilan gen injeneriyasining taraqqiyotini belgilovchi «geninmar» ilmiy dasturining tasdiqlanishi, fan va texnika davlat qo‘mitasi va o‘zr fa birgalikda gen injenerligi markazi — «geninmar» markazining tashkil etilishi mamlakatimizda genetik injeneriyaga asoslangan biotexnologiyalar yaratish imkonini berdi. ushbu ilmiy markaz xodimi i. abdurahmonov paxta tolasi- ning uzunligini belgilaydigan va g‘o‘zaning gullashini boshqaradigan genlar oilasini aqsh texas qishloq xo‘jaligi va mexanika (texas a-m) universiteti biotexnologiya markazi olimlari bilan hamkorlikda ilk bor ajratib oldi. shuni...

Формат DOCX, 19,1 КБ. Чтобы скачать "o‘zbekistonda genetik injeneriya va biotexnologiya fani yutuqlari. biotexnologiyaning kelajagi haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbekistonda genetik injeneriy… DOCX Бесплатная загрузка Telegram