фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти

PPT 47 pages 1.6 MB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

фалсафанинг предмети, мазмун ва моҳияти, жамиятдаги роли фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти * 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафанинг предмети, тузилиши, функциялари, янги соҳалари ва ўзгарувчан характери. фалсафанинг жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. мавзу режаси: * * фалсафа дунёни англаш усули сифатида фалсафа реал ҳаёт билан узвий боғлиқ ва доим инсон борлиғининг энг муҳим муаммоларини англаб етишга қараб мўлжал олади. ҳозирги даврнинг муҳим муаммоси – глобаллашув ва уни фалсафадаги бутунлай янги мавзу сифатида фалсафий англаб етиш зарур. фалсафа инсонни шахс сифатида тарбиялаш ва камол топтиришда муҳим аҳамиятга эга. фалсафа фактларни эслаб қолишни ўргатмаслиги, балки мулоҳаза юритиш ва саволларга жавоб бериш қобилиятини ривожлантириши лозим. фалсафадан сабоқлар инсон ҳар бир масала юзасидан мутафаккирлар фикрига мурожаат этмасдан, ўзи мустақил …

2 / 47

унлари ва усулларини ўрганадиган фан этика маънавият ва ахлоқ ҳақидаги таълимот эстетика гўзаллик қонунларига мувофиқ ижоднинг моҳияти ва шакллари ҳақидаги фан * фалсафанинг янги соҳалари табиат фалсафаси, танатология ҳуқуқ, фан, тарих, сиёсат, санъат, дин, техника фалсафаси, геронтология * фалсафанинг асосий масалалари онг, тафаккур руҳ материя борлиқ идеаллик * фалсафанинг асосий масаласи ва йўналишлари фалсафанинг асосий масаласи – одам ва олам муносабати, онгнинг борлиққа муносабати, борлиқнинг эса онгга муносабати. хусусияти ушбу масала моҳияти шундан иборатки, унинг ечими атроф- муҳит ҳақидаги билим ва инсоннинг ундаги ўрнига боғлиқ. материя ва онг – борлиқнинг бир- биридан ажралмас ва шу билан бирга умуман ҳар хил бўлагидир. бунга мувофиқ фалсафа асосий масаласининг икки – онтологик ва гносеологик жиҳати мавжуд. гносеологик ва онтологик жиҳат- ларга қараб фалсафа қуйидаги асосий йўналишларга бўлинади: материализм ва идеализм, шу билан бирга, эмпиризм ва рационализм. фалсафа асосий масаласининг икки жиҳати: онтологик (борлиқ ҳақида) – фалсафанинг бу жиҳати масаланинг қўйилиши ва ечимидан иборат: …

3 / 47

а ҳеч нарсага муҳтож эмас; материя ўзининг ички қонунларига асосланган ҳолда ривожланади; онг – бу юксалган материянинг ўзини акс этиш хусусияти; онг – мустақил субстанция эмас, у материя билангина мавжуд; онг материя билан белгинади. хусусиятлари: материалистик йўналишга ушбу файласуфлар тегишли: демокрит, бэкон, локк, спиноза, дидро ва бошқа француз материалистлари, герцен, чернишевский, маркс, энгельс. материализмнинг қадр-қиммати фанга таянчлигида, айниқса, аниқ фанларга, фан натижалари материализмнинг мантиқий исботи; материалимзнинг камчилиги – онг ҳақида тушучанинг етарли эмаслиги, яъни материалистлар тушунтириб бера олмайдиган дунё ҳодисаларининг борлиги; материализмда ажралиб турадиган йўналиш – қўпол матери- ализм. унинг вакиллари материяни онгдан устун қўйиб, математика, физика ҳамда кимё билан керагидан ортиқча шуғулланишади, онг материяга таъсир этади, деган фикрни қабул қилишмайди; материализм фалсафанинг асосий йўналишларидан бири сифатида қадимги юнонистонда, 17-асрда англия ва францияда, 20-асрда сссрда тарқалган. * фалсафа асосий масаласининг онтологик жиҳатини намоён этувчи фалсафий ёндашувлар идеализм (“платон йўли”) – фалсафанинг йўналиши бўлиб, унинг намоёндалари материя ва онг муносабатларида онг …

4 / 47

бир нарса – ушбу нарса ғоя- сининг тимсоли; “соф ғоя”нинг аниқ нарсага ўзгаришида яратувчи – худо катта роль ўйнайди; алоҳида ғоялар (“ғоялар олами”) бизнинг онгимизга боғлиқ бўлмаган ҳолда мавжуд. хусусиятлари: идеализмнинг камчилиги: - “соф ғоялар” мавжудли- гининг ишончли (манти- қий) тушунтирилишини йўқлиги ва “соф ғяолар”- нинг аниқ нарсаларга (материя ва ғоянинг пайдо бўлиш механизмига) айланишидир; идеализм фалсафанинг йўналиши сифатида платон даврида юнонис- тонда, ҳозирги кунда ақш, германия, ғарбий европанинг қатор мамлакатларида мавжуд. * идеалистлар-дунё замирида материядан олдин пайдо бўлган ва уни яратувчи идеал нарсалар ва ҳодисалар ётади, деган фикрни ҳимоя қилувчилар. материалистлар -дунё азалдан моддий, онг эса бу материянинг маҳсулидир, деб ҳисобловчилар * фалсафа асосий масаласининг онтологик жиҳатини намоён этувчи фалсафий ёндашувлар дуализм – фалсафанинг оралиқли (келишувчи) йўналиши бўлиб, бунда материализм ва идеализм қутбий (бир-бирини тақозо этувчи) муносабатда мавжуд бўлади. мазкур йўналишга р.декарт асос солган. асосий ҳолатлари: иккита мустақил субстанция мавжуд: моддий (давом этиш хусусиятига эга бўлган) ва маънавий (фикрлаш …

5 / 47

на рамзий, деб тан олишган). деистлар, шунингдек, материяни руҳий деб ҳисоблашган ва материя билан руҳни бир-бирига қарама-қарши қўйишмаган. * фалсафа асосий масаласининг гносеологик жиҳати эмпиризм – асосчиси ф.бэкон, эмпиристлар билимнинг асосида фақат тажриба ва ҳиссий туйғулар ётади, онгда тажрибадан олдин ҳеч нарса мавжуд эмас, деган фикрни илгари суради. рацонализм – асосчиси р.декарт, рационалистлар ҳақиқий (ишончли) билим фақатгина онгдан келтириб чиқарилган бўлиши керак ва билим ҳиссий тажрибага боғлиқ эмас, деган фикрни илгари суради. иррационализм – асосчилари ф.ницше, а.шопенгауэр, иррационалистларнинг фикрича, рационалист- ларнинг фикрлари ички мантиққа эга эмас, шунинг учун ҳақиқий билимни фақат ақл билан тўла тушунтириб бўлмайди. гностицизм – асосчилари материалистлар, гностиклар билишнинг ҳозирги ҳолати ва келажагига оптимистик руҳда қарайдилар. уларнинг фикрича, дунёни билиб бўлади, билим олиш имконияти эса, чекланмаган. агностицизмнинг энг кўзга кўринган вакили и.кант, агностиклар инсоннинг дунёни билишини инкор этади, яъни дунёни англаб бўлмайди, англаш имкониятлари инсоннинг билиш имкониятлари билан чекланган деб ҳисоблайди. * фалсафа асосий масаласининг ҳозирги кундаги …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти"

фалсафанинг предмети, мазмун ва моҳияти, жамиятдаги роли фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти * 1. фалсафа дунёни англаш усули. фалсафанинг предмети, тузилиши, функциялари, янги соҳалари ва ўзгарувчан характери. фалсафанинг жамиятдаги роли ёки амалий фалсафа. 2. «дунёқараш» тушунчаси. дунёқарашнинг тарихий шакллари: миф, дин ва фалсафа. фалсафий дунёқарашнинг йўналишлари. 3. фан тушунчасининг тавсифи ва фан тараққиётининг асосий босқичлари. фан тараққиётига оид ёндашувлар. фалсафа ва фаннинг ўзаро мутаносиблиги ва фарқи. мавзу режаси: * * фалсафа дунёни англаш усули сифатида фалсафа реал ҳаёт билан узвий боғлиқ ва доим инсон борлиғининг энг муҳим муаммоларини англаб етишга қараб мўлжал олади. ҳозирги даврнинг муҳим муаммоси – глобаллашув ва уни фалсафадаги бутунлай янги мавзу сифати...

This file contains 47 pages in PPT format (1.6 MB). To download "фалсафанинг фан ва дунёқарашга доир моҳияти", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафанинг фан ва дунёқарашга … PPT 47 pages Free download Telegram