ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari

DOCX 173,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508092568_69336.docx ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari «ekologiya» tushunchasini fanga birinchi bo‘lib nemis biologi ernest gekkel 1866-yilda kiritgan. ekologiya ayrim individlarning rivojlanishi, ko‘payishi, yashashini, populya- tsiyalarining va jamoalarining tarkibi hamda o‘zgarishlarini yashash muhitiga bog‘liq holda o‘rganadi. ekologiya fanining boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi 20-jadvalda ko‘rsatilgan. jadvaln ing o‘ng tomonidagi organizm, populyatsiya, tur, biotsenoz darajalari ekologiya fani tomonidan o‘rganiladi. ekologiya fanining asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi: 1. har xil organizmlar guruhlarining atrof-muhit omillaribilan munosabati qonuniyatlarini o‘rganish. 2. organizmlarning yashash muhitiga ta’sirini aniqlash. 3. biologik resurslardan oqilona foydalanish, odam faoli- yati ta’sirida tabiat o‘zgarishlarini oldindan ko‘ra olish, tabiatda kechayotgan jarayonlarni boshqarish yo‘llarini o‘rganish. 4. zararkunandalarga qarshi kurashning biologik usullariniyaratish. 5. sanoat korxonalarida chiqindisiz texnologiyani ishlabchiqish va joriy etish. ekologiya genetika, evolutsiya ta’limoti, sistematika, fiziologiya, etiologiya kabi biologik fanlar bilan chambarchas bog‘langan. ekologiya fanining o‘rganish predmeti tiriklikning har xil tuzi lish darajalari — organizm, tur, biogeotsenoz, biosfera darajalaridir. ekologiya fani quyidagi asosiy bo‘limlardan …

i yoki sonining kamay ishini o‘rganishda matematik modellashtirish usuli keng qo‘llanilmoqda. sinekologiya — har xil turga mansub organizmlar umumlashmasining o‘zaro va muhit bilan munosabatlarini o‘rganadi. bunda ayrim territoriyalarda yashaydigan mikroorganizmlar, o‘simlik, hayvon turlarining xilma-xilligi, tarqalishi, ular ora sidagi raqobatlar va boshqa ekologik muammolar o‘rganiladi. evolutsion ekologiya — ekologik sistemalarning say yoramizda hayot kelib chiqishi bilan birga o‘zgarishlarini, bio- sferaning evolutsiyasiga insonning ta’sirini o‘rganadi. evolutsion ekologiya paleontologik ma’lumotlardan va hozirgi zamon ekologik sistem alari haqidagi ma’lumotlardan foydalanib qadimiy ekosistemal arni nazariy rekonstruksiyalashga (qayta yaratish) harakat qiladi. tarixiy ekologiya — insoniyat sivilizatsiyasi va texnol o giya sining rivojianishi natijasidagi ekologik o‘zgarishlarni neolit davridan boshlab hozirgi davrgacha o‘rganadi. yuqorida ko‘rsatilgan vazifalar har xil metodlar yordamida amalga oshiriladi. dala metodi yordamida populyatsiyaga muhit omillari yig‘indisining ta’siri, ma’lum sharoitda turning rivojianishi va yashashining umumiy holati tekshiriladi. ekologik tajribalar metodi yordamida ayrim omillarning organizm rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi. bu maqsadni amalga oshirish uchun odatda birorta tabiiy sistema …

uvozanatda, quyosh bilan energiya almashinish holatida bo‘lgan yerdagi hamma tirik organizmlar kompleksi biosfera yoki ekosferani hosil qiladi. muhit deb ayrim organizmlar, populyatsiyalar yashaydigan, ularning holatiga, rivojlanishiga, ko‘payishiga bevosita yoki bilvosita ta’sir ko‘rsatadigan tirik va o‘lik tabiatning barcha sharoitlariga aytiladi. tirik organizmlarga ta’sir ko‘rsatuvchi muhitning har qanday tarkibiy qismlari ekologik omillar deyiladi. ekologik omillar uchta asosiy guruhga bo‘linadi: 1. abiotik omillar — anorganik tabiat sharoitining yig‘indisi. bularga tuproq, iqlim, topografik va boshqa fizik omillar kiradi. 2. biotik omillar. bunga tirik tabiat omillari (tirik organizmlarning bir-biriga va yashash muhitiga ta’siri) kiradi. 3. antropogen omillar. bunga inson faoliyatiga bog‘liq bo‘lgan omillar kiradi. omillarning organizmga kompleks ta’siri. cheklovchi omillar. tirik organizmlarga juda ko‘p omillar ta’sir ko‘rsatadi. o‘sha omillarning ayrim organizmlarga ta’sir natijasi esa xilmaxildir. omilning organizm hayoti uchun eng qulay darajasi — optimal daraja deyiladi. har qanday ekologik omilning eng yuqori darajasi — maksimumi va eng quyi darajasi — minimumi bo‘ladi. tabiiyki, har bir …

ra o‘lim noqu- lay ha- yot che- garasi mo‘tadil hayot chegarasi noqulay hayot chega- rasi o‘lim omilning jadalligi chidamlilik chegarasi 84-rasm. ekologik omilning ta’siri. omilning, faqat yetishmasligigagina emas, balki ortiqchaligi ham cheklovchi ta’sir ko‘rsatishi mumkin. adabiyotlar 1. g’afurov a. t. darvinizm toshkent, o’qituvchi1992 yil. 2. воронцов н. п.,сухорукова л.н. эволюционная органического мира. м. просвешение 1991 3. to’raqulov yo. x. malekulyar biologiya. toshkent, o’qituvchi1993 yil 4. иорданскис н. н. эволюция жизни. м.издательский центр “академия” 2001 5. inge-vechtomov s.g. genetika s osnovami selektsii. moskva., «vsshaya shkola», 1989 g. 6. lobashev m.ye., vatti k.v., tixamirova m.m. genetika s osnovami selektsii. moskva, «prosveshenie», 1979 god. image1.png image2.png

ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari"

1508092568_69336.docx ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari «ekologiya» tushunchasini fanga birinchi bo‘lib nemis biologi ernest gekkel 1866-yilda kiritgan. ekologiya ayrim individlarning rivojlanishi, ko‘payishi, yashashini, populya- tsiyalarining va jamoalarining tarkibi hamda o‘zgarishlarini yashash muhitiga bog‘liq holda o‘rganadi. ekologiya fanining boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi 20-jadvalda ko‘rsatilgan. jadvaln ing o‘ng tomonidagi organizm, populyatsiya, tur, biotsenoz darajalari ekologiya fani tomonidan o‘rganiladi. ekologiya fanining asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi: 1. har xil organizmlar guruhlarining atrof-muhit omillaribilan munosabati qonuniyatlarini o‘rganish. 2. organizmlarning yashash muhitiga ta’sirini aniqlash. 3. biologik resurslardan oqil...

Формат DOCX, 173,4 КБ. Чтобы скачать "ekologiya fani va uning vazifalari. o‘rganish usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiya fani va uning vazifal… DOCX Бесплатная загрузка Telegram