amir temur davlatini tashkil topishi

DOCX 26 pages 44.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.8 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

amir temur davlatini tashkil topishi 1. amir temurni tarix saxnasiga chiqishi. 2. amir temurni markazlashgan davlat tuzish rejasini amalga oshirishi. 3. amir temurning saltanatni boshqarishdagi siyosati. amir temurda davlatga, xarbiy ishlarga bo`lgan qiziqish juda erta uyg`ondi. u jismonan juda baquvvat bo`lgan. sharqona kurash va mushtlashish usullarini puxta egallagan. chavandozlik uning eng yaxshi ko`rgan mashqi bo`lgan. temurning shaxsiy qiyofasi, kuch-qudrati to`g`risida ibn arabshoxninig quyidagi iboralari g`oyatda asoslidir. «amir temur jismu-jasadi kelishgan, qaddi-qomati tik, uzun bo`yli, go`yo qadimgi paxlavonlar avlodlari misoli bo`lib, boshi katta, g`oyatda kuchli va salobatli, oqish yuzini och qizil rang jonlantirgan bilan xech bir dog`siz, bug`doyrang emas. qo`l oyoqlari baquvvat, yelkalari keng, o`ng oyoq-qo`li cho`loq va shol, ikki ko`zi bamisoli ikki shamdek bo`lsada, shodligi bilinmas, yo`g`on ovozli edi. u o`limdan qo`rqmas, yoshi saksonga yetgan bo`lsada, iztirobsiz, vazmin bo`lib, xazil-mazax va yolg`onni yoqtirmas, garchi unda o`ziga ozor yetadigan biron so`z bo`lsa xam xaqiqat unga yoqar edi. u bo`lib o`tgan ishga …

2 / 26

kimlar o`rtasida to`xtovsiz davom etayotgan nizo va urushlar o`lkani mushkul axvoolga solib, oddiy xalq ommasining turmushini og`irlashtiribgina qo`ygani yo`q, ayni zamonda boy va zodagonlarning manfaatlariga xam putur yetkazdi. shu boisdan xam o`lkada feodal tarqoqlika barxam berish, markazlashgan kuchli davlat barpo eti shva so`ngra mo`g`ullar istibdodidan ozod bo`lishga intilish g`oyasi tobora kuchayib bordi. xalqni ng anna shu xoxish irodasini birinchilar qatorida tushungan maxalliy xokimlardan biri xoji barlosdir1. kesh (shaxrisabz) xokimi xoji barlos – turklarning barlos urug`idan bo`lib, amir temurning amakisi edi. tarixiy manbalarning guvoxlik berishicha, 1358 yilda amir qozog`onni ng o`g`li abdulloxga qarshi kurash boshlagan mo`g`ul amiri bayon sulduz yonida xoji barlos xam bo`lgan. ular amir abdulloxga qarshi itifoq tuzib, qo`lga kiritilgan viloyatlarni o`zaro taqsimlab olish sharti bilan kurashganlar. ular o`z niyatlarini qsman amalga oshirdilar. bayon sulduz bilan xoji barlosdan yengilgan abdullox andarab tomonga qochib ketadi. bayon sulduz bilan xoji barlos movarounnaxr yerlarining bir qismini egallab oladilar va uni o`zaro taqsimlab …

3 / 26

kidlanadi. ammo ularda shaxrisabz bekligining movarounnaxrda (1361-1362 yil oralig`ida samaraqandda xam sarbadorlar mo`g`ullarni tor-mor qilib, xokimiyatni qo`lga kiritganlar) 140 yillik mo`g`ullar xukmronligidan so`ng birinchi bo`lib ozodlikka erishganligi xaqidagi muxim masala chetlab o`tilgan. xolbuki, sarbadorlar xarakati ta`siri ostida movarounnaxrning samarqanddan boshqa shaxarlarida xam, xususan kesh bekligida axolining katta bir qismi erk va ozodlik uchun g`ayrat kamarini maxkam bog`lagan edi. xatto, bu xarakatga nisbatan xayrixoxlik bilan qaraganlar safida temur xam bo`lganligi uning keyingi faoliyatida yaqqol ko`zga tashalanadi. temurbek mo`g`ullar movarounnaxrga 1360 yil birinchi bor bostirib kelgandayoq, xech ikkilanmay mamlakat va xalqi bilan birga bo`ldi, dushmanga qarshi kurash olib borishga qaror qildi. dastlabki paytlarda qudratli dushman bilan bir o`zi kurashish imkoniyatiga ega emas edi. movarounnaxrning xoji barlos, bayon sulduz, boyazid jaloir singari katta amirlarining bir qismi tug`luq temurxon xizmatiga o`tgan edilar. o`shanda temurbek xam xech ikkilanmasdan mo`g`ul xonining xuzuriga borishga majbur bo`ldi, chunki vaziyat og`ir va shuni taqozo etardi. amir temur bu tadbiri …

4 / 26

xrga borishlarini man qildi. tug`luq temurxon mo`g`ulistondagi nisozlik va ayrim beklarning isyoni tufayli movarounnaxrni o`g`li ilyosxo`jaga 1360 yil kuzida topshirib o`z yurtiga qaytib ketadi. u ketgandan keyin temurbekning ilyosxo`ja bilan murosasi kelishmay qoladi. xon uni katta amirlikdan chetlatib, qo`shin to`plovchi etib tayinlaydi. bosh amirlik lavozimiga o`zining eski amiri bekchikni tayinlaydi. keyinroq bekchik va xon chorasini topib amir temurni yo`qotish payiga tushadilar. ular tug`luq temurxonga xat yozib, «temur bizga qarshi isyon ko`tardi»,-deb nom ayozadilar. xon bu yolg`on gaplarni chin xisoblab, temurni yo`qotish xaqida yorliq yuboradi. ammo bu yorliq amir temurning qo`liga tushib qoladi. ushbu yorliqda amir temurni o`limga maxkum etilgan edi. shundan keyin amir temur birmuncha vaqt xorazm va turkmaniston cho`llarida jon saqlaydi. 1362 yili amir xusayn bilan birgalikda tevarak atrofda yurgan ba`zi amirlarni xam to`plab, mo`g`ullarga qarshi kurashni davom ettirdi. ittifoqchilar-temurbek va amir xusayn abu said va mingli bug`a bosh bo`lgan uch minglik mo`g`ul qo`shinini balx jilg`asida tor-mor keltiradilar. bu …

5 / 26

o`shin bilan yana movarounnaxrga bostirib kiradi. ikki o`rtadagi bu jang tarixda «loy jangi» nomini olgan bo`lib, toshkent bilan chinoz oralig`ida bo`lib o`tgan. bunda ilyosxo`jaga qarshi amir temur va xusayn jang qiladi. ammo jangda amir xusaynning qat`iyatsizligi tufayli ittfoqchilar yengiladi. mo`g`ullar esa jiddiy qarshilikka uchramay mamlakatning chikarisiga bostirib kirishda davom etdilar. mamalakat yana chetdan kelgan dushman oyog`i ostida qolgan o`sha og`ir kunlarda xalqning nonini yeb, tuzini ichgan amirlar jonini saqlab qochib qoldilar. lekin el-yurt ximoyasiz qolmadi. mo`g`ullarga qarshi kurashda samarqanddagi sarbadorlar xalqning joniga oro kirdilar. bu qo`zg`olon 1365 yil iyun oyining oxirida samarqandda bo`lib o`tadi. unga samarqand madrasalaridan birining mudarrisi mavlonzoda, paxta tituvchi abubakr kalaviy va mergan yigit xurdak buxoriylar boshchilik qilodi. sarbadorlarning yetakchilari, xavf-xatar kuchaymasdan uning oldini ola bildilar. ular darxol shaxar masjidi jomiyga yig`ib yuz bergan axvolni o`rtaga soldilar. o`shanda xalq yakdil bo`lib mavlonzodani o`zlariga raxnamo etib sayladilar. abubakr kalaviy bilan xurdak buxoriy uning yordamchilari etib tayinlandilar. shundan keyin …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur davlatini tashkil topishi"

amir temur davlatini tashkil topishi 1. amir temurni tarix saxnasiga chiqishi. 2. amir temurni markazlashgan davlat tuzish rejasini amalga oshirishi. 3. amir temurning saltanatni boshqarishdagi siyosati. amir temurda davlatga, xarbiy ishlarga bo`lgan qiziqish juda erta uyg`ondi. u jismonan juda baquvvat bo`lgan. sharqona kurash va mushtlashish usullarini puxta egallagan. chavandozlik uning eng yaxshi ko`rgan mashqi bo`lgan. temurning shaxsiy qiyofasi, kuch-qudrati to`g`risida ibn arabshoxninig quyidagi iboralari g`oyatda asoslidir. «amir temur jismu-jasadi kelishgan, qaddi-qomati tik, uzun bo`yli, go`yo qadimgi paxlavonlar avlodlari misoli bo`lib, boshi katta, g`oyatda kuchli va salobatli, oqish yuzini och qizil rang jonlantirgan bilan xech bir dog`siz, bug`doyrang emas. qo`l oyoqlari baqu...

This file contains 26 pages in DOCX format (44.8 KB). To download "amir temur davlatini tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur davlatini tashkil to… DOCX 26 pages Free download Telegram