portlandtsement qotishida kechadigan fizik-kimyoviy jarayonlar

DOCX 25 pages 722.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 722.6 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

portlandtsement qotishida kechadigan fizik-kimyoviy jarayonlar. reja: 1. kimyoviy va mineralogik tarkibi va uning turlari. 1. portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi. 1. portlandsement ishlab chiqarish usullari. portlandtsement qotishi 1. klinkerni aylanma pechda kuydirilganda sodir bo‘ladigan jarayonlar. 1. fizik-kimyoviy jarayonlar. qisman erib qovushib qolguncha kuydirilgan klinkerni gips bazi hollarda esa mahsus qo‘shimchalar bilan birga tuyishdan hosil bo‘lgan gidravlik bog‘lovchi modda portlandsement deb ataladi. kuydirish mahsulotida kalsiy silikatlar ko‘p bo‘ladi (70- 80%). qisman erish natijasida qovushib, qotib qolgan mayda-yirik tosh bo‘laklari klinker deyiladi. portlandsement xossalarini o‘zgartirib turish, shuningdek, uning tannarxini kamaytirish maqsadida klinkerga aktiv va inert mineral qo‘shimchalar qo‘shishga ruxsat eiladi. inert qo‘shimchalar (ohaktosh, dolomit, kvarsqum va boshqalar) miqdori 10%dan, aktiv (trepel, diatomit, vitrofir, trass, shlak, gliyej va boshqalar) qo‘shimchalar miqdori esa 15% dan oshmasligi kerak. biroq gidravlik qo‘shimchalar 20% va undan ortiq bo‘lishi mumkin. u holda maydalangan mahsulot nomi qo‘shilganga qarab boshqa, ya’ni qo‘shilma sifatida donador domna shlagi ishlatilsa shlak-portlandsement deb, tabiiy gidravlik …

2 / 25

atda asosiy va qo‘shimcha oksidlar miqdori quydagicha bo‘ladi: cao 63-67%, sio2 21-24%, al2o3 4-8%, fe2o3 2-4%, mgo 0,5-5%, so3 0,3-1%, na2o ва k2o 0,4-1%, tio2 0,2-0,5%, p2o5 0,1-0,3%. 1500 0с da kuydirilgan erkin magniy oksid suv ta’sirida so‘nish qobilitini yo‘qotmasa ham, u juda sust so‘nadi. uning so‘nish jarayoni qotib qolgan sementtoshda ham davom etishi mumkin. natijada qorishma va beton yoriladi. bunday xavfli holatning oldini olish portlandsement tarkibidagi erkin magniy oksid miqdori standartda chegaralanadi: 4,55 dan oshmasligi zarur. portlandsementda kaliy va natriy oksidlari bo‘lmagani ma’qul, chunki ular portlandsementning tishlashish muddatiga ta’sir qiladi. bundan tashqarii, ishqorlar betonda to‘ldirgichlar bilan o‘zaro kimyoviy ta’sir etishi mumkin. natijada qotgan betonning darz ketishiga sababchi bo‘ladigan natriy va kaliy silikatlari hosil bo‘ladi. bu reaksiya atrof muhit yetarlicha nam bo‘lsa, juda tez ketadi. shu sababli gidrotexnik betonlar uchun sement va to‘ldirgichlar tanlayotganda sementda qancha ishqor borligi hisobga olinishi lozim va to‘ldirgichlarda amorf qumtuproqdan qancha borligi aniqlanadi. ishqoriy metall …

3 / 25

shunda klinker birmuncha yumshaydi va uni tuyish osonlashadi. klinkerning mineralogik tarkibiga qarab, portlandsement quyidagi turlarga bo‘linadi: alit portlandsement, undagi uch kalsiyli silikat 60% dan ortiq, с3s:c2s nisbati esa 4 dan katta; belit portlandsement tarkibida 37% dan ortiq ikki kalsiyli silikat bor, c3s:c2s nisbati birdan kam; alyuminat portlandsement tarkibida uch kalsiy alyuminat 15% dan ortiq. с3а miqdoriga qarab sementlar oz alyuminatli (5% gacha) o‘rtacha alyuminatli (5-9% с3а) va ko‘p alyuminatli (9% dan ortiq) sementlarga bo‘linadi. portland sement ishlab chiqarish texnologiyasi xomashyo materiallari va yoqilg‘i portlandsement klinkeri ishlab chiqarishda xomashyo sifatida tarkibida kalsiy karbonat ko‘p bo‘lgan karbonat jinslar va tarkibida kalsiy karbonat ko‘p bo‘lgan karbonat jinslar va tarkibida kremniy oksid, alyuminiy oksid hamda temir oksid bo‘lgan gillar, shuningdek, gil va kalsiy karbonatning tabiiy aralashmalari ishlatiladi. keyingi yillarda portlandsement ishlab chiqarishda gilni butunlay ishlatmaslik yoki qisman ishlatish maqsadida, nordon va, asosan domna shlaklari, issiqlik elektr stansiyalari kullari, nefelen chiqindilaridan foydalanilmoqda. shuningdek, gips yoki …

4 / 25

mniy oksid (60-80% ), alyuminiy oksid (5-20%) va temir oksid (3-15%). gilda oz miqdorda karbonat tuzlari holida cao va mgo uchrashi mumkin. lekin gillaning bazi turlarida kalsiy oksid 25%gacha, magniy esa 3% gacha bo‘ladi (masalan: slanets va lyosslar.) gillar tarkibida so3, na2о va к2о kabi eruvchan tuzlar ham uchraydi. bu esa maqsadga muvofiq emas, klinker ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan gillarda bu tuzlarning miqdori iloji boricha kam bo‘lishi kerak. kalsiy karbonatli jinslar tabiatda ohaktosh, bo‘r, ohaktosh chig‘anoq va marmar holida uchraydi. karbonatli jinslarning marmardan boshqa hamma turlari portlandsement ishlab chiqarishda ishlatiladi. kimyoviy sof kalsiy karbonat tarkibida 56% sao va 44% со2 bo‘ladi. biroq, tabiatda faqat kalsiy karbonatdan iborat sof ohaktoshlar kam uchraydi. portlandsement ishlab chiqarishda ishlatiladigan ohaktoshlar tarkibida sao dan tashqari qumtuproq (8%gacha), giltuproq (2%gacha), temir oksidlar (1%gacha) bo‘lishi mumkin. mergellar gilsimon moddalar va juda mayda kalsiy karbonat zarrachalarining tabiiy aralashmasidan iborat cho‘kindi tog‘ jinsi hisoblanadi. mergellarning mavjudligiga qarab, mergel ohaktosh …

5 / 25

riladi klinkerni tuyish va portlandsement ishlab chiqarish uchun, asosan quydagi texnologik jarayonlar bajariladi; 1. qo‘shilmalar tayyorlanadi; 2. klinker qo‘shilmalar bilan birga tuyiladi; 3. portlandsement omborga joylanadi. talab qilingan kimyoviy tarkibli xomashyo aralashmasini hosil qilish uchun materiallarning hammasi mayda qilib tuyiladi va yaxshilab aralashtiriladi. mayda qilib tuyilgan materiallar quruqligicha yoki suvda yaxshilab aralashtirilishi mumkin. xomashyo materiallari suv ishtirokida tayyorlansa portlandsement ishlab chiqarish «ho‘l» usul deb, quruqligicha tayyorlansa «quruq» usul deb ataladi. qaysi usulni tanlash texnologik va texnik-iqtisodiy xulosalarga bog‘liq. hozirgi kunda mamlakatimizda «quruq» usulni ko‘proq qo‘llash tendensiyasi salmoqli o‘ringa ega. shu kunda navoiyda juda yirik sement zavodi zamonaviy uskuna va jihozlar bilan ta’minlangan va quruq usulda ishlab turibdi. oxaktosh kondan o‘lchami 500-800 mm va undan ortiq katta xarsang bo‘laklari tarzida olib kelinadi. ohaktoshning yirik bo‘laklari 100-200 mm o‘lchamda, jag‘li maydalagichlarda bir marta maydalanib olinadi. xomashyo ikkinchi safar odatda, bolg‘achali va konus maydalagichlarda 10-30 mm o‘lchamgacha, so‘ng oxirgi marta suyuq loy bilan …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "portlandtsement qotishida kechadigan fizik-kimyoviy jarayonlar"

portlandtsement qotishida kechadigan fizik-kimyoviy jarayonlar. reja: 1. kimyoviy va mineralogik tarkibi va uning turlari. 1. portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi. 1. portlandsement ishlab chiqarish usullari. portlandtsement qotishi 1. klinkerni aylanma pechda kuydirilganda sodir bo‘ladigan jarayonlar. 1. fizik-kimyoviy jarayonlar. qisman erib qovushib qolguncha kuydirilgan klinkerni gips bazi hollarda esa mahsus qo‘shimchalar bilan birga tuyishdan hosil bo‘lgan gidravlik bog‘lovchi modda portlandsement deb ataladi. kuydirish mahsulotida kalsiy silikatlar ko‘p bo‘ladi (70- 80%). qisman erish natijasida qovushib, qotib qolgan mayda-yirik tosh bo‘laklari klinker deyiladi. portlandsement xossalarini o‘zgartirib turish, shuningdek, uning tannarxini kamaytirish maqsadida klinkerga akti...

This file contains 25 pages in DOCX format (722.6 KB). To download "portlandtsement qotishida kechadigan fizik-kimyoviy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: portlandtsement qotishida kecha… DOCX 25 pages Free download Telegram