ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring

DOCX 32 pages 283.2 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 283.2 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar unversiteti toshkent filiali “texnologiya” fakulteti “biotexnalogiya, ekologiya va o’rmonchilik” kafedrasi kurs ishi mavzu: ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring. bajardi: 2-kurs isayeva jasmina ilmiy rahbari:__________________________________________ topshirgan sanasi:____________________________________ himoya qilgan sanasi: ___________________________________ baho:____________ toshkent – 2025 mundarija № bo‘lim nomi sahifa kirish 3 1 ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring va ustuvor yo‘nalishlar 7 1.1 orol dengizi fojiasi haqida 7 1.2 orol dengizi muammolari va bugungi holati 14 2 urbanizatsiya va uning ekologik oqibatlari 25 2.1 urbanizatsiya tushunchasi va rivojlanish bosqichlari 25 2.2 urbanizatsiyaning atrof-muhitga ta’siri 28 2.3 urbanizatsiyani boshqarishdagi qonun va chora-tadbirlar 33 kirish inson tabiatga qancha kuchli ta’sir etsa, uning boyliklaridan ko‘p foydalana borgan sari tabiatning ham shunga yarasha insonga keltiradigan tashvishi orta boradi. binobarin, inson tabiat boyliklaridan tejamkorona foydalanishi, ularning o‘rnini to‘ldirib, asrab-avaylash taraddudida bo‘lishi lozim. shundagina tabiat insondan o‘z muruvvatini ayamaydi. aks …

2 / 32

shug’ullanishiga imkon yaratgan.birinchi dehqonchilik sivilizasiyalari tabiiy namgarchilik etishmaydigan mintaqalarda (dajla va frot daryolari havzalarida) paydo bo‘lgan va sug‘orish tizimlarini tashkil etishga olib kelgan. keyinchalik dehqonchilik o‘rmon-dasht va o‘rmon mintaqalariga surilib, ko‘plab o‘rmonlarning kesilishiga sabab bo‘ldi. sanoat ishlab chiqarishning paydo bo‘lishi va rivojlanishi hamda fan-texnika taraqqiyotining jadallashuvi tabiatga inson ta’sirining yangi davrini boshlab berdi. buning natijasida yangi yerlarni o‘zlashtirish, daryolarning suvlaridan sug‘orish uchun keng foydalanish, katta hajmdagi xomashyolarni iqtisodiyotga—ishlab chiqarishga kiritish, ko‘plab transport vositalarini ishlab chiqarish bosqichiga qadam qo‘yildi. buning ustiga yer shari aholisi soni o‘sishida qator yillar «demografik portlash» sodir bo‘ldi. keyingi yuz yillik mobaynida inson extiyojlari ham yuz martaga ortdi. hozirda sayyoramiz aholisi jon boshiga yilirda tahminan 20 t. mahsulot (xomashyo) ishlab chiqarilayotgani holda shunnng qariyb 90% i chiqindiga chiqarilmoqda. antropogen chiqindilar miqdori yil sayin ortmoqda. inson xo’jalik faoliyati quruqlik yuzasinnng 1/3 qismini ( 60 mln. km2) qamragan bo‘lsada, u quruqlikning 9 mln. km- dan ortiq qismini cho‘lga aylantirdi. …

3 / 32

k halokat yoqasiga keltiradi. dunyo «issiqxona samarasi» — quyosh energiyasining ancha qismi yer yuzasiga yetmay tutilib qolinishi evaziga sodir bo‘ladi. buning asosiy sabablari atmosfera tarkibidagi kichik gazlar (uglerod oksidi, metan, azot oksidi, xlor, ftor uglevodorodlar) aralashmasi ortib borayotganligidir. natijada yerning o‘rtacha harorati keyingi yuz yillikda 14.5°sdan 15.2°s ga o‘zgargan. kichik gazlar, ayniksa, uglerod (ii) oksid va azot oksid manbai organik yoqilg‘i (ko’mir,neft,gaz va benzin)larning yoqilishi hisoblanadi. atmosfera tarkibida ozon juda kam miqdorda uchrasada, u ma’lum balandlikda (15-25) o‘ziga xos qatlam ozon ekranini hosil qilib tarqalgan. uning asosiy vazifasi yerdagi tirik organizmlarni quyoshnnng o‘ta zararli ultrabinafsha nurlaridan saqlashdir. ozon qatlamining emiruvchilari — freon (xlor, ftor, uglevodorod)lar hisoblanib, ular kimyo va maishiy sohalarda keng qo‘llaniladi. ozonning yemirilishi tufayli o‘ziga xos «tuynuk;» vujudga keladi. ozon qatlami yemirilishi- ning inson uchun eng xatarli oqibatlari teri raki va ko‘z kataraktasi kasalliklari sonining ortishidir. bmtning rasmiy ma’lumoti bo‘yicha, azon qatlaminining bir foizga kamayishi dunyo bo‘yicha 100 …

4 / 32

bilish lozim. yer yuzasining deyarli barcha qismlarida, o‘sha joylarning o‘sha xos bo‘lgan mahalliy geoekologik muammolarni uchratish mumkin. ular erlarning o‘zlashtirilishi, sug‘orish, suv omborlarining qurilishi kabi inson xo‘jalik faoliyatlari natijasida tarkib topmoqda. hududiy va mahalliy geoekologik muamolar dunyo miqyosida e’tirof etilmasada, ularnnng oldi olinmasa murakkab toifaga o‘tishi va yangi hududdarni egallashi mumkin. ushbu turdagi geoekologik muammolar o‘sha joylar uchun yetarli ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. so‘nggi yillarda dunyo bo‘yicha ekologik muammolarning chuqurlashuvi insoniyat oldida yangi va jiddiy tahdidlarni yuzaga keltirmoqda. aholi sonining o‘sishi, sanoat va qishloq xo‘jaligining jadal rivojlanishi, tabiat resurslarining cheksiz darajada foydalanilishi, shuningdek, atrof-muhitga bo‘lgan beparvolik oqibatida ko‘plab hududlarda ekologik vaziyat keskinlashib bormoqda. xususan, o‘zbekiston respublikasida ham bunday hududlar mavjud bo‘lib, ularda ekologik monitoringni tashkil etish va muammolarga qarshi ustuvor chora-tadbirlarni belgilash dolzarb masalaga aylangan. l-bob ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring va ustuvor yo’nalishlar ekologik vaziyat — bu atrof-muhitning holati, uning tabiiy resurslar, biota, iqlim va inson faoliyati bilan …

5 / 32

yo‘nalishlarda amalga oshiriladi: 1. atmosfera monitoringi – havodagi zararli moddalarning (so₂, no₂, co, chang zarralari) miqdorini aniqlash. bu, ayniqsa, yirik sanoat shaharlarida muhim. 2. suv resurslari monitoringi – daryo, kanal, ichimlik suvi sifatini nazorat qilish. orolbo‘yi va farg‘ona vodiysi uchun juda dolzarb. 3. tuproq monitoringi – sho‘rlanish, eroziya va og‘ir metallarning mavjudligini aniqlash. 4. biologik monitoring – o‘simlik va hayvonot dunyosidagi o‘zgarishlar, yo‘qolib borayotgan turlarni aniqlash va himoya qilish. 5. iqlim monitoringi – iqlim o‘zgarishlarining lokal darajadagi ta’sirini baholash. ekologik muammolarni hal etishda quyidagi yo‘nalishlar ustuvor hisoblanadi: qonunchilikni mustahkamlash – atrof-muhitni muhofaza qilishga oid qonunlar va ekologik standartlar ijrosini kuchaytirish. reabilitatsiya va melioratsiya tadbirlari – ifloslangan va degradatsiyaga uchragan hududlarni ekologik tiklash. yashil infratuzilma rivoji – ko‘chat ekish, yashil hududlarni kengaytirish, bioxilma-xillikni tiklash. ekologik ta’lim va targ‘ibot – aholining ekologik savodxonligini oshirish, ekologik madaniyatni shakllantirish. xalqaro hamkorlik – ekologik muammolar bo‘yicha xorijiy tashkilotlar va davlatlar bilan tajriba almashish. orol dengizi …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar unversiteti toshkent filiali “texnologiya” fakulteti “biotexnalogiya, ekologiya va o’rmonchilik” kafedrasi kurs ishi mavzu: ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring. bajardi: 2-kurs isayeva jasmina ilmiy rahbari:__________________________________________ topshirgan sanasi:____________________________________ himoya qilgan sanasi: ___________________________________ baho:____________ toshkent – 2025 mundarija № bo‘lim nomi sahifa kirish 3 1 ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring va ustuvor yo‘nalishlar 7 1.1 orol dengizi fojiasi haqida 7 1.2 orol dengizi muammolari va bugungi holati 14 2 urbanizatsiya va uning ekologik ...

This file contains 32 pages in DOCX format (283.2 KB). To download "ekologik vaziyat keskin hududlardagi ekologik monitoring", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologik vaziyat keskin hududla… DOCX 32 pages Free download Telegram