селекцияда танлаш усуллари

DOC 107,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404216501_52011.doc селекцияда танлаш усуллари селекцияда танлаш усуллари режа: 1. табиий танланиш ва сунъий танланишнинг вужудга келиши. 2. омавий танлаш. 3. якка танлаш. 4. системали танлаш 5. клонли танлаш табиатда мавжуд булган танлашлар икки турга – табиий ва сунъий танлашга булинади. табиий танланиш табиатда одам иштирокисиз утган ва утмокда. ч.дарвин табиий танланишни «узгараётган организмларнинг онгли танланиши эмас» деб таъкидлайди. бунга ташки шароит омиллари иссиклик, намлик, ёруглик, паст харорат, бошка организмлар, озик-овкатнинг мавжудлиги кабилар сабаб булади. организмларнинг кузга куринмайдиган хар кандай хусусиятлари табиий танланишга учрайди. табиий танланиш одатда икки хил – харакатлантирувчи ва мустахкамловчи булади. ҳаракатланувчи табиий танланиш, яшаш шароитининг узгариши билан ижобий ахамиятга эга буладиган янги мутациялар ва уларнинг бирикмаларини популяция таркибига куйилишига олиб келади. мустаккамловчи табиий танланиш эса салбий ирсий четланишларни йукотиш йули билан популяциядаги шакллар уртасида маълум даражадаги ухшашликларни руёбга чикаради. шундай килиб, организм хаётидаги фойдали хар кандай ирсий узгариш кейинги бугинларда табиий танланиш йули билан сакланиб колади ва …
2
уз олдиларига максад килиб куймаганлар. методик сунъий танлашда одамлар усимликларни кандай белгилари буйича танлаш утказишни олдиндан белгилаб, шу белгиларни кучайтириб, мустахкамлаб боради, яъни аник максад билан ишлайдилар. шу тартибда экинларнинг махаллий навлари яратилган. демак, методик танлашда селекционер усимликнинг яратилаётган янги навининг морфологик, биологик-хужалик белги ва хусусиятларини, ишлаб чикаришнинг нав олдига куядиган талабларига мувофик олдиндан белгилаб олади ва шулар асосида танлаш утказади. бундай танлашнинг ижобий таъсирини канд лавлагининг илдиз меваси таркибидаги канд микдори купайишидан билиш мумкин. 1747 йилда канд лавлагидан саноат шароитида канд олиш имконияти борлиги аникланган эди. уша вактда канд лавлагининг илдиз мевасининг таркибида 6% канд булган. систематик (методик) танлаш натижасида унинг микдори 1838 йил –8,8%, 1908 йилда – 18,1%, 1970 йилга келиб 20,0% етказилиб, хозирги вактда 24% ва ундан куп канд саклайдиган навлари яратилган. кунгабокар пистасининг таркибидаги мой микдори (краснодар улкасида) шу усул натижасида ошиб бориб, хар гектаридан олинадиган мой хосилдорлиги куйидагича узгарган: 1912 йилда 6,3 ц.дан 9,5 ц.гача, …
3
симлик формалари ичидан энг кераклигини танлаб олиш санъатига боглик. ч.дарвин «турларнинг келиб чикиши» (1959) асарида табиий танланишни органик оламнинг ривожланишида мухим рол уйнаганинини курсатди. организмнинг хаёти учун фойдали булган хар кандай ирсий узгариш кейинги бугинда табиий танланиш йули билан сакланиб колади ва мустахкамланади. табиий танланиш натижасида организм учун фойдали ирсий узгаришлар сакланиб колади ва тупланиб боради. шу йул билан эса ташки мухитга яхширок мослашган, купрок такомиллашган янги формалар пайдо булади. табиий танланиш нихоятда секин борадиган ва узок давом этадиган жараёндир. 2. асосий кисм. жамият тараккиётининг маълум даврида кишиларнинг кишлок хужалик махсулотларига ортиб бораётган талабини кондириш максадида сермахсул хайвон зотларини ва серхосил усимликлар навларини чикариш зарурияти тугилди. бу вазифа сунъий танлашни куллаш туфайли бажарилди. одам неча минг йил давомида онгсиз равишда сунъий танлаш олиб борди. қадимги дехконлар ёввойи галла усимликларининг энг йирик уругини экиш учун йигиб олганлар. хосилни йигиш вактида мурт ва пишиб етилмаган бошоклар майда уруглар тукилиб кетиб, энг яхшилари …
4
зотларини киска муддатда чикармокдалар. танлаш усуллари хакидаги таълимот организмларнинг ирсий белги хусусиятларини аник бахолашга имкон берадиган хар хил усулларни уз ичига олади. селекция амалиётида асосан, оммавий ва якка танлаш усуллари кулланилади. янги навлар яратиш максадида селекцияда куйидаги танлаш усуллари кулланади: 1. якка танлаш: бир мартали ва куп мартали якка танлаш. 2. оммавий танлаш: бир мартали ва куп мартали оммавий танлаш. 3. систематик танлаш. 4. клонли танлаш. якка танлаш – дурагайлар, махаллий навлар, мутантлар, полиплоидлар ва табиий популяциялар билан ишлаганда кулланилади. бошлангич материалдан энг яхши –элита усимликлар танлаб олинади. танлаб олинадиган усимликлар сони шароитга, экин турига, селекция ишининг максадига ва селекционернинг имкониятларига караб бир неча юздан 2-3 мингтагача булиши мумкин. якка танлашнинг асосан бир мартали ва куп мартали хиллари мавжуд. бир мартали якка танлаш кулланилганда селекция иши куйидагича олиб борилади: 1 чи йил бошлангич материал питомнигига экилган усимликлардан янги навга хос белги ва хусусиятли элита усимликлари танлаб олинади. бу усимликларнинг уруги …
5
йтирилади ва уругчилик ишлари бошлаб юборилади. узидан чангланувчи усимликларнинг дурагай популяцияларида якка танлаш утказилиши бироз бошкача булади. бу фарк танлаб олинган элита усимликларининг бугинида белгилар буйича ажралиш ходисасининг руй беришидан келиб чикади. якка танлашни дурагайларнинг нечанчи бугинидан бошлаш мумкинлиги тугрисидаги масала жуда мухимдир. танлашни дурагайларнинг иккинчи бугинидан (г2) бошлаш керак деган фикр купрок таркалган, чунки бу энг кимматли формаларни тез ажратиб олиш, бахолаш, жадал купайтириш ва нав синашга такдим этиш имконини беради. бирок кейинги бугинларда белгилар буйича ажралиш руй бериб, кайтадан танлаш утказиш зарурияти тугилади. шунинг учун купчилик селекционерлар танлашни дурагайнинг иккинчи бугинида ва сунги бугинлардан бирортасида утказадилар. масалан машхур селекционер академик п.п.лукьяненко танлашни иккинчи бугинида ва кайтадан энг яхши оилаларнинг 6-7 бугинида утказган. узидан чангланувчи усимликларнинг жуда купчилик навлари табиий ва дурагай популяциялардан якка танлаш йули билан яратилган. масалан, кузги бугдойнинг ульяновка, украинка, московская 2453, горковчанка, бахори бугдойнинг лютесценс 62, цезиум-111, мильтурум 321, минская, арпанинг винер, нутанс 187 каби …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "селекцияда танлаш усуллари"

1404216501_52011.doc селекцияда танлаш усуллари селекцияда танлаш усуллари режа: 1. табиий танланиш ва сунъий танланишнинг вужудга келиши. 2. омавий танлаш. 3. якка танлаш. 4. системали танлаш 5. клонли танлаш табиатда мавжуд булган танлашлар икки турга – табиий ва сунъий танлашга булинади. табиий танланиш табиатда одам иштирокисиз утган ва утмокда. ч.дарвин табиий танланишни «узгараётган организмларнинг онгли танланиши эмас» деб таъкидлайди. бунга ташки шароит омиллари иссиклик, намлик, ёруглик, паст харорат, бошка организмлар, озик-овкатнинг мавжудлиги кабилар сабаб булади. организмларнинг кузга куринмайдиган хар кандай хусусиятлари табиий танланишга учрайди. табиий танланиш одатда икки хил – харакатлантирувчи ва мустахкамловчи булади. ҳаракатланувчи табиий танланиш, яшаш шароитининг узг...

Формат DOC, 107,5 КБ. Чтобы скачать "селекцияда танлаш усуллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: селекцияда танлаш усуллари DOC Бесплатная загрузка Telegram