селекцион популяцияларни яратиш ва танлаш усуллари.

DOC 59.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404225048_52204.doc селекцион популяцияларни яратиш ва танлаш усуллари. режа: 1. популяция ҳақида тушунча. 2. селекция ишида танлашнинг ўрни ва аҳамияти. 3. танлаш усуллари (табиий, сунъий, акгив, пассив, оммавий ва якка танлаш). 4. танлаш усулларининг схемалари. бир-бири билан ўзаро эркин чатиша оладиган, бир хил шароитда мослашган, келиб чиқиши бир хил бўлган ўсимликлар йиғиндисига популяция дейилади. популяциялар яшаш шароити таъсирида ирсият, ўзгарувчанлик ва танлашнинг ўзаро муносабати асосида шаклланади. сунъий танлаш билан яратилган ўсимлик навлари ҳам популяциялардан иборат. популяциялар бир қанча биотиплардан иборат бўлади. биотип деб – бир хил ирсиятга эга бўлган биологик хусусияти, морфологик ва хўжалик белгилари бир – бирига ўхшаш ўсимликлар йиғиндисига айтилади. бир нав таркибига кирувчи биотиплар бир – бирларидан асосан биологик хусусиятлари билан фарқланадилар. масалан, ривожланиш фазаларининг узун – қисқалиги, тезпишарлиги, совуққа, қурғоқчиликка чидамлилиги ва бошқалар. бундан ташқари биотиплар ривожланиш биологиясига боғлиқ бўлган баъзи бир морфологик белгилар: тукланиш, мевасининг катталиги, 1000 дона уруғининг оғирлиги ва бошқалар. ўсимликларнинг маҳаллий навлари одатда …

заро чатиша олмайдилар ва ирсий белгиларини бир – бирларига ўтказа олмайдилар. бу ҳолда популяцияларнинг мавжудлиги табиий танланиш билан белгиланади. популяция сўзи - иогансен таклифи билан фанга киритилган бўлиб, ирсиятлари бир – биридан фарқ қиладиган индивид (айрим) ўсимликлар аралашмасидир. популяция навлари деб ўзидан ёки четдан чангланувчи ўсимликларнинг оммавий танлаш йўли билан яратилган навларга айтилади. популяция навларининг ўсимликлари ирсият жиҳатдан бир хил эмас. ўзидан чангланувчи экинлар популяция навларининг ўсимликлари морфологик ва хўжалик биологик хусусиятлари бўйича ҳар хил бўлади (улар гемозигота линялардан иборат). четдан чангланувчи экинлар популяция навлар ўсимликлари доимо четдан чангланиб туришига қарамасдан, уларнинг белги ва хусусиятлари бир текис бўлади. ўзидан ва четдан чангланувчи ўсимликларнинг ҳамма маҳаллий навлари – популяция навларидир. селекция ишида ўрганиладиган материалда керакли белги ёки хусусиятли шакллар бўлмаса, у ҳолда селекционер сунъий равишда бошланғич материалнинг популяциясини ҳосил қилади. бошланғич материал популяцияларини ҳосил қилишда кенг қўлланиладиган ва энг самарали усули - дурагайлашдир. турли навларда янги нав учун талаб қилинадиган белгиларини …

и танлаш ташкил этади. табиатда мавжуд бўлган танлашлар икки турга табиий танланиш ва сунъий танлашга бўлинади. табиий танланиш одам иштирокисиз ўтган ва ўтмоқда. сунъий танлаш – кишилар томонидан ўтказилади. шу билан маданий ўсимликларнинг навлари ва хонаки ҳайвонларнинг зотлари яратилади. сунъий танлаш организмларнинг ирсият ва ўзгарувчилигидан фойдаланишга асосланган бўлиб, ўсимликларнинг табиатда бўлмаган янги хилларини яратиш имкониятини туғдиради. сунъий танлаш оддий (содда) ва методик танлашга бўлинади. содда сунъий танлаш деҳқончилик ривожланишининг дастлабки даврларида қўлланилаган. методик сунъий танлашда одамлар ўсимликларни қандай белгилари бўйича танлаш ўтказишни олдиндан белгилаб, шу белгиларни кучайтириб, мустаҳкамлаб боради, яъни аниқ мақсад билан ишлайдилар. шу тартибда дастлабки йилларда экинларнинг маҳаллий навлари яратилган. методик ёки систематик танлаш пассив ёки актив бўлиши мумкин. агар танлаш табиатда тайёр ҳолда мавжуд бўлган ўсимликларда (бошланғич материалда) ўтказилса, ундайй танлаш пассив танлаш деб аталади. селекция усуллари (дурагайлаш, мутагенез, полиплоидия, гетерозис кабилар)ни қўллаб сунъий равишда бошланғич материал тайёрлаб, унда ўтказиладиган танлаш актив танлаш дейлади. танлаш қўлланилганда ўсимликларнинг …

ҳар томонлама синалгандан кейин энг яхши авлодлар – навлар давлат нав синашига берилади. синаш билан бир вақтда энг яхши номерлари – истиқболли навларни дастлабки кўпайтириш майдонига экиб, уларнинг уруғлари кўпайтирилади ва уруғчилик ишлари бошлаб юборилади. танлашни дурагайларнинг иккинчи буғинидан (ғ2) бошлаш керак деган фикр кўпроқ тарқалган, чунки бу энг қимматли шаклларини тез ажратиб олиш, баҳолаш, жадал кўпайтириш ва нав синашга тақдим этиш имконини беради. бироқ кейинги буғинлар бўйича ажралиш рўй бериб, қайтадан танлаш ўтказиш зарурияти туғилади. шунинг учун кўпчилик селекционерлар танлашни дурагайнинг иккинчи буғинида ва сўнги буғинларнинг бирортасида ўтказадилар. ўзидан чангланувчи ўсимликларда асосан бир мартали танлаш ўтказилса, четдан чангланувчи ўсимликларда кўп мартали ва чексиз якка танлаш ўтказилади. четдан чангланувчи ўсимликлар доимо четдан чангланиб, белгилари бўйича ажралиб туради. шунинг учун уларнинг янги навларини бир марта танлаш йўли билан ажратиб бўлмайди. бундай экинлар селекциясида кўп мартали якка танлаш кенг қўлланилади. четдан чангланувчи ўсимликларда кўп мартали якка танлаш қуйидаги тартибда ўтказилади. бошланғич материал …

а бир йўналишда олиб борилганда унинг таъсири йилдан – йилга кўпайиши мумкин. популяцияда керакли белги ва хусусиятлари бўйича гетерозиготалилик мавжуд бўлса, бу иш албатта янги нав яратилиши билан якунланади. кўп мартали якка танлашнинг якка – оилавий ва оилавий – гуруҳлаб танлаш хиллари мавжуд. якка – оилавий танлашда ҳар бир танлаб олинган ўсимликнинг уруғи бошқа танлаб олинган ўсимлик уруғларидан изоляция қилинган (ажралган ҳолда) алоҳида – алоҳида экилади. ҳар бир ўсимлик уруғи экилган майдон бир – биридан ўзаро четдан чангланиб қолмаслигини тўлиқ таъминлайдиган даражада узоқ масофада ёки ажратилган ҳолда бўлиши керак. бунда четдан чангланиш фақат битта ўсимликнинг буғини ўртасида (оила миқёсида) содир бўлади. шу сабабли ўсимликни бир хиллигига, яъни танлаш ўтказишда кўзда тутилган белгиларнинг кучайиши ва барқарор бўлиб мустаҳкамланишига тез эришилади. бу якка – оилавий танлашнинг асосий афзаллигидир. аммо бу усулдан фойдаланиш узоқ муддат давом этса экиннинг ҳосилдорлиги пасайиб кетиши кузатилади, чунки қон – қариндош чатиштиришнинг (инцухтнинг) салбий таъсири юзага чиқиб қолади. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "селекцион популяцияларни яратиш ва танлаш усуллари."

1404225048_52204.doc селекцион популяцияларни яратиш ва танлаш усуллари. режа: 1. популяция ҳақида тушунча. 2. селекция ишида танлашнинг ўрни ва аҳамияти. 3. танлаш усуллари (табиий, сунъий, акгив, пассив, оммавий ва якка танлаш). 4. танлаш усулларининг схемалари. бир-бири билан ўзаро эркин чатиша оладиган, бир хил шароитда мослашган, келиб чиқиши бир хил бўлган ўсимликлар йиғиндисига популяция дейилади. популяциялар яшаш шароити таъсирида ирсият, ўзгарувчанлик ва танлашнинг ўзаро муносабати асосида шаклланади. сунъий танлаш билан яратилган ўсимлик навлари ҳам популяциялардан иборат. популяциялар бир қанча биотиплардан иборат бўлади. биотип деб – бир хил ирсиятга эга бўлган биологик хусусияти, морфологик ва хўжалик белгилари бир – бирига ўхшаш ўсимликлар йиғиндисига айтилади. бир нав тарки...

DOC format, 59.5 KB. To download "селекцион популяцияларни яратиш ва танлаш усуллари.", click the Telegram button on the left.

Tags: селекцион популяцияларни яратиш… DOC Free download Telegram