хужайра.унинг тузилиши ва фаолияти

DOC 97.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404217179_52031.doc хужайра, унинг тузилиши ва фаолияти хужайра, унинг тузилиши ва фаолияти режа: 1. хужайра тузилишининг схематик ифодаси. 2.биологик мембраналар. 3. хужайра кобиги. 4. хужайра юзасининг махсус тузилмалари. эукариот ҳужайралар прокариот ҳужайраларга караганда мураккаб ва хилма хил тузилган. уларда ҳакикий ядро ваорганоидлар мавжуд. бир ҳужайралаи сув утлари, замбуруглар, содда ҳайвонлар, юксак тузилишга эга булган усимликлар, ҳайвонлар ва одамлар эукариот организмларни ташкил этади. усимлик ва ҳайвон ҳужайра тузилишига кура умумий ухшашликка эга булиб, уз навбатида маълум кисмлари билан фарк килади(4-5расм) хар бир ҳужайра плазматик мембрана-плазмолемма, цитоплазма ва ядродан ташкилтопган. хужайра ташки муҳитдан цитоплазматик парда билан ажралиб туради. ядродан ташкари ҳужайранинг ичидаги барча тузилмаларнинг ҳаммаси цитоплазма деб номланади. цитоплазма - грекча citos - идиш, plasma- шира ҳосил булиш деган маънони англатади. эукариотик ҳужаралар цитоплазмасининг тузилиши ва таркиби турлича булиб, гиоплазма, ҳужайра органеллари ва киритмалардан тузилган. бу кисмлар цитоплазмада булиши шартдир. бу кисмлар бир бири билан боглик ҳолда келишиб ишлайди. ядро: ядроча, хроматин, кариоплазма …
2
ларнинг бундай муносабати биологик мембраналарда кузатилади. хозирги вактда биологик мембрананинг тузилишини талкин этувчи турли хил назариялар мавжуд. буларнинг ичида энг таркалгани мембранинг каватли тузилишини ифодаловчи давсон ва даниэлли назариясидир. бу олимлар бошка тадкикотчиларни эритроцит мембранасининг липид ва оксидлардан иборат деган фикрни давом эттириб, липидлар биомолекуляр парда шаклида мембрана марказида жойлашишини, оксил молекулалари эса мембрананинг ташки тарафида жойлашишини талкин этдилар. липид молекулалари бир-бирига параллел жойлашиб, уларнинг гидрофил (поляр) кисмлари оксил молекулаларига караб ётади. липид молекуласининг гидрофоб (нополяр) кисмлари эса бир-бирига караб ётади.шундай килиб, липид молекулалари икки оксил кавати билан боглангандир ф. шёстранд эса оксил молекулалари глобуляр тузилишга эга деб ҳисоблайди. ана шундай тузилиш ҳамма мембрана тузилмалари учун характерлидир. робертсон бундай тузилишга эга булган мембраналар элементар биологик мембрана деб номлаган. охирги вактларда мембраналар тузилишини ифодоловчи бошка назариялар ҳам пайдо булди. бу мембраналарнинг глобуляр суббирикларидан ташкил топганлигини талкин этувчи мицелляр назариядир. бу суббирликлар липопротеид комплексларидан иборат булиб, оксил молекулалари шу суббирлик ташкарисида, липид …
3
ув тутади. мембрана таркибига кирувчи оксиллар икки группага булинади: структур ва глобуляр оксиллар. глобуляр оксиллар ферментларни ҳосил килиб, улар моддаларнинг мембрана оркали транспортида муҳим аҳамиятга эга. структур оксил мембрана эластиклигини кискариш ва чузилиш функцияларини белгилайди. хужайра ва атроф-муҳит уртасидаги моддалар алмашинуви ҳужайранинг плазматик мембранаси оркали танлаб утказиш билан руй беради. бу мембрана ҳужайра таркибининг тургунлигини тартибга солиб туришда ута муҳим роль уйнайди. чунки ҳужайра пардаси оркали унга барча туйимли моддалар киради ва ҳужайранинг фаолияти натижасида ҳосил булган маҳсулот ( масалан, секректор киритмалар) ҳамда чикинди моддалар чикарилади. хужайра мембранаси айрим моддаларнинг киришига монелик килиш билан бир каторда бошкаларига тускинлик килмайди. моддалар ҳужайрага диффуз йули билан кириши мумкин. маълумки диффузия ходисаси-бу модданинг юкори концентрацияли жойдан паст конценрацияли уринга таркалишидир. шунга, биноан осмос ҳодисаси яъни эритувчи модда молекулаларининг ярим утказувчи мембрана (масалан, ҳужайра плазматик мембранаси) оркали диффузияси руй беради. моддаларнинг ҳужайрага ёки ҳужайрадан утказилиши ҳужайра мембранасида булган ферментлар ёрдамида энергия сарф килиш билан …
4
з йули билан кириб, унда концентрациясини оширса, ҳужайранинг плазматик мембранасидаги ферментлар ҳамда энергия сарфи (ионларни фаол ташкарига чикариш) билан шу ион концентрациясининг ҳужайрадаги тургунлигини таъминлайди. ионнинг ҳужайрага кириши ва чикарилиши мутаносиблигидаги узгариш ҳужайра мембранасининг функционал ҳолатини узгартиради (нерв ҳужайраларидаги кузгалиш импульсини айрим ҳужайраларда секреция жараёнини юзага келтиради) ҳамда ҳужайра ичи ва уни ураган муҳитдаги бошка ионларнинг ҳолатиги таъсир этади. шу “насос” нинг мавжудлиги усимлик ҳужайраларининг тарангли-босимини юзага келтиради ва усимликларнинг яшаш шароитига караб, унинг сулиб колиш ва кайта олдинги ҳолатга кайтишини таъминлайди. хужайраларга турли ионларнинг кириши ва чикиши юкорида баён этилган “насос” жараёни оркали юз берса, айрим органик моддалар (глюкоза) нинг кириб чикиши эса фаол утказиш жараёни билан амалга ошади. агар ҳужайрада органик молекула кам булса, у модда диффузия йули билан ҳужайрага киришни давом эттиради. хужайрада шу модданинг конценрацияси ортиб кетса-да, унинг нормал фаолияти шуни такоза этса шу модда ҳужайрага киришни давом эттиради. модда шу ҳужайранинг плазматик мембранасидаги “ташувчи” модда …
5
дан na+ чикарилишини такоза килади. бу икки жараён узаро богланган булиб, иккала ион насоси бирга ишлайди. хужайрага кирган к+ ионнинг микдори ҳужайрадан чикарилаётган na + микдорига тенг булмайди. хужайрадан чикарилаётган 3 та натрий ионига битта к ионнинг кириши тугри келади. бунда бир молекула атф парчаланиб ҳосил булган энергия юкоридаги ионлар алмашинуви жараёнини таъминлайди. сув диффузия йули билан мембранадан утади. ионлар, кандлар, аминокислота, нуклеотидлар каби эриган моддалар маҳсус мембрана ташувчилари- оксиллар ёрдамида утказилади. бу оксиллар ҳар бир ташилувчи учун махсусдир. хужайралардан чикадиган модда мембранасининг икки томонидаги концентрацияси фарк (концентрация градиенти) билан аникланади. чикадиган модда зарядланган булса, унинг транспортига концентрация градиенти ҳамда мембрананинг умумий электрик градиенти-мембрана потенциали таъсир килади. концентрация градиенти мембрана потенциали билан биргаликда ҳужайра мембранасининг электрокимёвий градиентини ҳосил килади. мембранадаги ташувчи оксил эриган моддани электрокимёвий градиентга карши фаол транспорт этиб, уни суриб утказади. айрим, пассив ташишни амалга оширувчи оксиллар ҳужайра мембранасида найчалар ҳосил килувчи оксилларни ташкил этиб, маълум катталик ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хужайра.унинг тузилиши ва фаолияти"

1404217179_52031.doc хужайра, унинг тузилиши ва фаолияти хужайра, унинг тузилиши ва фаолияти режа: 1. хужайра тузилишининг схематик ифодаси. 2.биологик мембраналар. 3. хужайра кобиги. 4. хужайра юзасининг махсус тузилмалари. эукариот ҳужайралар прокариот ҳужайраларга караганда мураккаб ва хилма хил тузилган. уларда ҳакикий ядро ваорганоидлар мавжуд. бир ҳужайралаи сув утлари, замбуруглар, содда ҳайвонлар, юксак тузилишга эга булган усимликлар, ҳайвонлар ва одамлар эукариот организмларни ташкил этади. усимлик ва ҳайвон ҳужайра тузилишига кура умумий ухшашликка эга булиб, уз навбатида маълум кисмлари билан фарк килади(4-5расм) хар бир ҳужайра плазматик мембрана-плазмолемма, цитоплазма ва ядродан ташкилтопган. хужайра ташки муҳитдан цитоплазматик парда билан ажралиб туради. ядродан ташкари ҳу...

DOC format, 97.5 KB. To download "хужайра.унинг тузилиши ва фаолияти", click the Telegram button on the left.