tilshunoslik fanining bo‘limlari, tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilning ijtimoiy mohiyati

PPT 15 pages 217.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 217.5 KB

File type PPT

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

слайд 1 tilshunoslik fanining bo’limlari, tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilning ijtmoiy mohiyati r e j a : 1.tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. 2. tilshunoslik fanining bo’limlari. 3.tilshunoslik fanining tarmoqlari. 4.tilning ijtimoiy mohiyati. 5.tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. 1. tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. til faqat kishilik jamiyati mahsulidir. tilsiz hech bir voqelik va hodisani, insonning tabiatda, jamiyatda tutgan o‘rni, jamiyat taraqqiyoti yo‘llarini bilish, o‘rganish mumkin emas. tilshunoslik yoki til bilimi (lingvistika til haqidagi mustaqil va aniq fan bo‘lib, tilning kelib chiqishi, tarixiy taraqqiyot jarayonlari va qonuniyatlarini ilmiy asosda o‘rganadi. bu fan muayyan va umumiy tilshunoslik sohalaridan iborat. muayyan (xususiy) tilshunoslik ma`lum bir tilning luғat tarkibi, fonetik tizimi va grammatik qurilishi, taraqqiyot yo‘llari hamda qardosh tillarga munosabatini ilmiy asosda sinchiklab o‘rganadi va shu yo‘l bilan tilning luғat boyligi, fonetikasini sinchiklab tekshiradi, ilmiy grammatikasini yaratib beradi. umumiy tilshunoslik esa umuman tilning kelib chiqishi, ijtimoiy mohiyatini, jamiyatdagi o‘rni va vazifasini, taraqqiyot …

2 / 15

rga erishdi. odamzod o‘zining aql-zakovati va mehnati bilan juda ko‘p yangiliklar yaratdi. ma`naviy boyliklar orasida tilshunoslik ilmida to‘plangan bilimlar muhim o‘rin tutadi. har bir davrning buyuk tilshunoslari bo‘ladi. ular o‘z yurti va xalqining tili haqidagi fikrlarini o‘rtaga tashlaganlar. xalqni buyuk maqsadlar sari etaklovchi bayroq sifatida namoyon bo‘ladigan ғoyalarning muayyan davr mafkurasiga aylanishida tilshunoslik bilimlari katta ahamiyat kasb etadi. til va uning ta`rifi. hozirgacha til ikkita bir-biriga zid dunyoqarash idealistik va materialistik nuqtai nazardan ta`riflanadi. ongni birlamchi, materiyani ikkilamchi deb biluvchi idealistik yo‘nalishdagi olimlar tilga quyidagicha ta`rif berishadi: «til tafakkurni ifoda qiluvchi ishoralar majmuidir» (f.de soseyur). «til – odam ongining ishtirokisiz, uning tashqi dunyoga nisbatan bo‘lgan mexanik harakatidir» (l.blumfil’d). «til fikrni ifoda qilishga mo‘ljallangan, talaffuz qilinadigan, chegaralangan tovushlar majmuidir» (b.grosse). bu ta`riflarning birortasi tilning to‘liq ta`rifi emas, chunki ular tilning ijtimoiy mohiyatini ochib berolmaydi. olimlar tilning kishilik jamiyatida tutgan o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatib, til kishilarning eng muhim aloqa vositasidir, deb …

3 / 15

tilshunoslik fanida qo‘llaniladigan terminlar, tushunchalar tizimi bilan tanishtiradi. shuning uchun bu kurs umumiy tilshunoslikning dastlabki bosqichi bo‘lib, umuman murakkab til hodisalarini to‘ғri tushunishga, ma`lum bir til hamda qardosh til guruhlarini bir-biriga solishtirib, ma`lum til hodisalarini, luғat tartibini, fonetik tizimi va grammatik qurilishini ilmiy asosda chuqur o‘rganish uchun nazariy va amaliy jihatdan zamin yaratib beradi. 3. tilshunoslik fanining tarmoqlari. kishilarning eng muhim aloqa vositasi bo‘lgan tilni tilshunoslik fani o‘rganadi. uning uch tarmoғi mavjud: 1. ekstralingvistika (ekstra – tashqi, lingvistika – tilga xos) tildan tashqarida, ammo bevosita til bilan boғliq bo‘lgan xususiyatlarni o‘rganadi. ekstralingvistika quyidagi tarmoqlarga ajraladi: a. sotsiolingvistika. bunda tilning tabiati va ijtimoiy vazifasi o‘rganiladi. b. metalingvistika. bunda til va tafakkur, tilning mazmun tomoni, nutq faoliyati, til birliklarining matn va sharoit bilan aloqasi o‘rganiladi. 2. intralingvistika. bunda tilning ichki tizimi, uning birliklari va kategoriyalari, tilning fonologik, leksikologik va grammatik qurilishi o‘rganiladi. 3. komparativistika. bunda tillar qiyosiy tarzda o‘rganiladi. bu soha uchga …

4 / 15

shunoslik fani ham ko‘p aspektli fanlar qatoriga kiradi. uning aniq til faktlariga ko‘ra bir necha turi mavjud: struktural tilshunoslik. xususiy tilshunoslik. umumiy tilshunoslik. amaliy tilshunoslik. nazariy tilshunoslik. tilshunoslikda til komponentlarining ichki munosabatlarini, o‘zaro boғliqligini, tilning struktura tomonini yoritish maqsad qilib qo‘yilgan yo‘nalishi struktural tilshunoslik deb ataladi. xususiy (konkret) tilshunoslik har bir konkret tilning fonetik tizimi, luғat tarkibi, grammatik qurilishi va ularning taraqqiyot yo‘llari hamda bu tilning boshqa tillarga munosabatini o‘rganadi va shu asosda konkret tilning ilmiy grammatikasini yaratishga intiladi. umumiy tilshunoslik ma`lum bir tilning emas, balki umuman til qonunlari, tilning paydo bo‘lishi, tilning jamiyatdagi o‘rni va vazifasi kabi masalalarni tadqiq etadi. shuningdek, bu fanda konkret tillarni, til guruhlarni, qardosh tillarni o‘rganish natijasida aniqlangan til faktlari umumlashtirilib, muhim ilmiy-nazariy xulosalar chiqariladi. umumiy tilshunoslik – inson tilini ilmiy o‘rganadi- gan fan bo‘lib, uning asosiy maqsadi tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari, tilning mohiyati, tilning tuzilishi, til va nutq, til va tafakkur, tildagi belgilar …

5 / 15

azariyalar haqidagi tizimdir. unda til haqidagi asosiy tushuncha va tamoyillar, qarashlar umumlashtiriladi. tilning asosiy muammolari va dolzarb masalalari haqidagi yangi nazariyalar olғa suriladi. «tilshunoslik nazariyasi» kursida tillarni o‘rganish sohasida quyidagi muammolar doirasida mavjud bo‘lgan nazariyalar haqida ma`lumot beriladi: 1. tilshunoslik tarixida mavjud bo‘lgan oqimlar va maktablarda til muammolarining o‘rganilishi. 2.tilshunoslikdagi falsafiy yo‘nalish. 3.tilning nazariy masalalari. til va nutq. til va tafakkur. tildagi belgining tabiati haqida. mantiqiy va grammatik kategoriyalar. til va jamiyat. tilda shakl va mazmun. 4.til qurilishi masalalari. til qurilishida pragmatika va sintagmatika. til fonologiyasi, leksikologiyasi, grammatikasi, so‘z yasalishi. lingvistik tipologiya. tillarning tipologik va geneologik tasnifi. 5.tillarni o‘rganishdagi qiyosiy-tarixiy, choғishtirish, tasviriy, riyoziyot, avtomatlashtirish, jo‘ғrofiya metodlar va ularning mohiyati. 5.tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. til tilshunoslik fanining ob`ekti bo‘lib, u insonning bevosita kuzatishi va mustaqil ilmiy izlanishlari uchun ham xizmat qiladi. tilshunoslik fani til bo‘yicha tadqiqot ishlari olib borganda, boshqa fan materiallarini ham hisobga oladi. jumladan: 1. tilshunoslik birinchi navbatda …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik fanining bo‘limlari, tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilning ijtimoiy mohiyati"

слайд 1 tilshunoslik fanining bo’limlari, tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilning ijtmoiy mohiyati r e j a : 1.tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. 2. tilshunoslik fanining bo’limlari. 3.tilshunoslik fanining tarmoqlari. 4.tilning ijtimoiy mohiyati. 5.tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasi. 1. tilshunoslik fanining predmeti va vazifalari. til faqat kishilik jamiyati mahsulidir. tilsiz hech bir voqelik va hodisani, insonning tabiatda, jamiyatda tutgan o‘rni, jamiyat taraqqiyoti yo‘llarini bilish, o‘rganish mumkin emas. tilshunoslik yoki til bilimi (lingvistika til haqidagi mustaqil va aniq fan bo‘lib, tilning kelib chiqishi, tarixiy taraqqiyot jarayonlari va qonuniyatlarini ilmiy asosda o‘rganadi. bu fan muayyan va umumiy tilshunoslik sohalaridan iborat. mu...

This file contains 15 pages in PPT format (217.5 KB). To download "tilshunoslik fanining bo‘limlari, tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilning ijtimoiy mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik fanining bo‘limlar… PPT 15 pages Free download Telegram