суюқликли термометрлар

DOCX 4 pages 22.8 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.8 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

2.2-§. кенгайиш термометрлари суюқликли термометрларнинг ишлаш принципи асбоб ичига солинган термометр суюклигининг ҳажми ҳарорат кўтарилиши ёки пасайишида ўзгаришига асосланган. суюқликли термометрлар—2000с дан + 750°с гача оралиқдаги ҳароратни ўлчаш учун ишлатилади. шиша термометрларнинг ишлатилиш усули содда, аниқлиги етарли даражада юқори ва арзон бўлгани сабабли лаборатория ва саноатда кенг тарқалган. шиша термометрларнинг суюклиги сифатида симоб, толуол, этил спирт (этанол), керосин, петролей эфир, пентан ва бошқалар ишлатилади. уларнинг кўлланиш чегаралари 2.2- жадвалда келтирилган. 2.2 – жадвал. термометрларга солинадиган суюқликларнинг қўлланиш чегаралари суюқлик қўлланиш чегаралари, 0с да пастки юқори симоб -35 750 толуол -90 200 этил спирти (этанол) -80 70 керосин -60 200 петролей эфир -120 25 пентан -200 20 суюқликли термометрлар орасида энг кўп тарқалган симобли термометрлардир. симоб кенгайиш коэффициентининг кичиклиги термометрия нуқтаи назаридан унинг камчилиги ҳисобланади. суюқликнинг иссиқликдан кенгайиши ҳажмий кенгайиш коэффициенти билан характерланади. бу коэффициент қуйидаги тенглама орқали аниқланади: (2.7) бу ерда, vt1 ва vt2 — суюқликнинг t1 ва t2 ҳароратлардаги …

2 / 4

ларга мўлжалланган симобли термометрлар (0 дан +500°с гача); в) органик суюқликли термометрлар (—80 дан +100°сгача). тузилишларининг хилма-хиллигига қарамай барча суюқликли термометрлар икки асосий турнинг бирига: таёқча шаклидаги ёки шкаласи ичига ўрнатилган термометрлар турига тегишли бўлади. таёқча шаклидаги термометр қалин деворли, ташқи диаметри 6...8 мм гача қилиб тайёрланган капилляр найчадан иборат. найчанинг пастки қисми суюқлик сақланадиган резервуар ҳосил қилади. уларнинг шкаласи бевосита капиллярнинг сиртида даражаланади. шкаласи ичига ўрнатилган термометрларда капилляр найчаси ингичка деворли бўлиб, резервуари кенгайтирилган. шкала даражалари ясси шиша пластинкада жойлашган ва капилляр билан биргаликда резервуарга ёпишган шиша қобиқ ичига олинган. ҳозирги вақтда шкаласи ичига ўрнатилган ёки бурчакли (термометрнинг пастки қисми 90°, 120°, 135° ли бурчак ҳосил қилади) техник термометрлар тайёрланади. юқори даражали термометрларда капиллярлардаги суюклик устидаги бўшлиқ инерт газ билан тўлдирилади. ҳароратнинг маълум даражада сақланишини автоматик равишда таъминлаш ва унинг маълум қийматини сигнализация килиш учун контактли термометрлар қўлланилади. бундай термометрлар икки ёки ундан кўпроқ контактли бўлиб юқоридаги контакт ўрни …

3 / 4

итдан чиқиб турган устунга тузатма қуйидаги тенглама бўйича киритилади: (2.8) бу ерда, n — чиқиб турган устундаги даражалар (градуслар) сони; βt1 , t2 — шишадаги суюқликнинг кенгайиш коэффициенти (симоб учун 0,00016, спирт учун 0,001), 1/°с; t2 — термометр кўрсатаётган ҳарорат, °с;t1 — муҳитдан чиқиб турган устуннинг ўртача ҳарорати. агар чиқиб турган устун ҳарорати ўлчанаётган муҳит ҳароратидан кам бўлса, унда ∆t тузатма ишораси мусбат, ортиқ бўлса, манфий бўлади. чиқиб турган устун ҳисобига пайдо бўладиган хатолик анча катта бўлиши мумкин ва шунинг учун, уни эътиборга олмасликнинг иложи йўқ. вазифаси ва қўлланиш соҳасига кўра суюқликли термометрлар одатда лаборатория термометрлари, умумсаноат ва махсус вазифаларни бажарувчи техник термометрлар, қишлоқ хўжалик учун мўлжалланган термометрлар, метрологик, маиший термометрларга бўлинади. суюқликли шиша термометрларнинг камчилигига шкала бўйича ҳисоблаш ноқулайлиги, кўрсатишларни кайд қилиб, уларни масофага узатиб бўлмаслиги, иссиклик инерциясининг катталиги (кўрсатишларнинг кечикиши) ва асбобларнинг механик нуқтаи назардан мустаҳкам эмаслиги киради. дилатометр ва биметалли термометрларнинг ишлаш принципи ҳарорат ўзгарншида қаттиқ жисм …

4 / 4

0с-1) қўлланади. ҳарорат ортганда актив элемент (найча) стерженга ннсбатан анча кўпрок узаяди. стерженнинг силжиши (чўзилиши) ҳароратнинг ўзгаришига тўғри мутаносибликда бўлади ва найчанинг бошланғич узунлиги билан аниқланади. дилатометрик термометрлар суюқликлар ҳароратини ўлчашда хамда ҳароратни маълум даражада автоматик равишда сақлаш учун ва сигнализацияда қўлланилади. дилатометрик термометрлар 1,5 ва 2,5 аниқлик синфларида чиқарилади, уларнинг юқориги ўлчаш чегараси 500°с гача. афзалликлари: ишончли, оддий ва арзон. камчиликлари: асбоб ўлчамлари катта, ҳарорат бир нуқтада эмас, балки ҳажмда ўлчанади, иссиклик инерцияси катта. биметалл термометрларнинг сезгир элементи кавшарланган иккита пластинкадан тайёрланган пружинадан иборат. бу пластинка иссиқликдан кенгайиш ҳарорат коэффициенти турлича бўлган металлардан тайёрланади. ҳарорат ўзгарганда пластинкалар оғади. кавшарланган пластинкалар бир-бирига нисбатан силжий олмаганлиги сабабли пружина иссиқликдан кенгайиш ҳарорат коэффиииенти кам бўлган пластинка томонга оғади. пластинкалар узайишининг ҳарорат коэффициенти фарқи қанча катта бўлса, пружинанинг ҳарорат ўзгаришидаги оғиши шунча кўп бўлади. биметалл термометрлар билан ҳароратни ўлчаш чегараси —150°с дан +700°с гача, хатоси 1...1,5%. бу турдаги термометрлар ҳароратни маълум даражада автоматик …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "суюқликли термометрлар"

2.2-§. кенгайиш термометрлари суюқликли термометрларнинг ишлаш принципи асбоб ичига солинган термометр суюклигининг ҳажми ҳарорат кўтарилиши ёки пасайишида ўзгаришига асосланган. суюқликли термометрлар—2000с дан + 750°с гача оралиқдаги ҳароратни ўлчаш учун ишлатилади. шиша термометрларнинг ишлатилиш усули содда, аниқлиги етарли даражада юқори ва арзон бўлгани сабабли лаборатория ва саноатда кенг тарқалган. шиша термометрларнинг суюклиги сифатида симоб, толуол, этил спирт (этанол), керосин, петролей эфир, пентан ва бошқалар ишлатилади. уларнинг кўлланиш чегаралари 2.2- жадвалда келтирилган. 2.2 – жадвал. термометрларга солинадиган суюқликларнинг қўлланиш чегаралари суюқлик қўлланиш чегаралари, 0с да пастки юқори симоб -35 750 толуол -90 200 этил спирти (этанол) -80 70 керосин -60 200 петрол...

This file contains 4 pages in DOCX format (22.8 KB). To download "суюқликли термометрлар", click the Telegram button on the left.

Tags: суюқликли термометрлар DOCX 4 pages Free download Telegram