podsho rosssiyasinining o'rta osiyoga harbiy yurishlari

DOCX 13 sahifa 19,7 KB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 19,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

podsho rosssiyasinining o'rta osiyoga harbiy yurishlari reja: 1. turkiston xonliklarini bosib olish yo`lidagi dastlabki harakatlar. turkiston masalasida ingliz-rus raqobatining kuchayishi. 2. qo`qon xonligining g`arbiy chegaralariga bostirib kirishning boshlanishi. toshkentning zabt etilishi. 3. buxoro va xiva xonliklari bilan olib borilgan urushlar, xonliklarning yarim mustamlakaga aylantirilishi. 4. turkiston general-gubernatorligining tashkil topishi va mustamlakachilik tizimining o`rnatilishi. podsho rossiyasi o`rta osiyo mintaqasiga ko`z olaytirib, bu yerdagi mavjud xonliklar haqida keng ko`lamda josuslik ma`lumotlarini to`play boshladi. bu holat «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoni jenkinson boshchiligidagi elchilarning faoliyatida yaqqol namoyom bo`ldi. antoni jenkinson richard va robert jonsonlar bilan birgalikda 1558 yilning aprelidan to 1559 yilning 2 sentabrigacha buxoroda bo`ldi, u yerda abdullaxon ii bilan uchrashdi. shayboniylar sulolasining salohiyatli va mashhur vakillaridan hisoblangan abdullaxon rus podshosining elchisi bilan bo`lgan suhbatda rossiya, angliya va turkiya davlatlarining harbiy qudrati, qurol-aslahasi haqida ma`lumot olishga qiziqqan bo`lsa, jenkinson va uning hamroxlari buxoroning iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy ahvoli va xalqaro aloqalari …

2 / 13

a yaqinlashmokda edi. imperiya siyosatini amalga oshirishda muhim rol o`ynagan orenburg general-gubernatori vasiliy perovskiy xiva xonligini tiz cho`ktirishga kirishdi. u katta qo`shin bilan 1839 yilda xiva ustiga yurish boshladi. xiva honi olloqulixon ham o`zbek, qozoq, va turkmanlardan iborat birlashgan lashkar bilan ruslarga qarshi otlandi. oxir-oqibat, perovskiy qo`shini zarbaga uchrab, orqaga chekinishga majbur bo`ldi. bu g`alaba rossiyaga qarshi kurash bayrog`ini ko`targan qozoq, istiqlolchilarini ham ruhlantirdi. uzoq yillardan beri qozoqlarning mustaqilligi uchun jang qilayotgan kenesari qosimov harakati keng quloch yoydi. xiva xoni unga doimo madad berib turdi. xix asr ikkinchi yarmi boshlarida turkiston xonliklarini buysundirish maqsadida rossiya olib borayotgan siyosat buyuk britaniyaning shu borada uzoqni ko`zlagan rejalariga jiddiy xavf solar edi. shuning uchun angliya turli yo`llar bilan o`rta osiyodagi davlatlarni rossiyaga qarshi otlantirish payiga tushadi. 1831-1833 yillarda ost-indiya kompaniyasi leytenanti aleksandr berne hindistondan afg`onistonga, undan buxoroga sayyoh sifatida keladi. bu «sayohat» natijasida yig`ilgan dalillar va shaxsiy kuzatuvlar «buxoroga sayohat» deb nomlangan uch …

3 / 13

ya o`rta osiyo xonliklariga, afg`oniston va eronga o`z odamlarini yuborib, bu mamlakatlarni rossiyaga qarshi otlantirish harakatini kuchaytirdi. ammo turkiya ham, angliya ham rossiya xurujiga qarshi o`zbek xonlari birligini vujudga keltirishni ta`minlashning uddasidan chiqa olmadi. chunki xonliklar o`rtasida o`zaro nifoq-nizolar kuchli bo`lib, ularning ildizi chuqur ketgan edi. buning ustiga, rossiya diplomatiyasi buxoro, xiva va qo`qon xonliklarini bir-biriga qarshi gijgijlab, o`zining ig`vogarona siyosatini izchillik bilan yuritar edi. rossiya bu yo`lda sobit turib, to`rg`ay viloyatini, 1846 yilning kuziga kelib, sirdaryoning orol dengiziga quyiladigan yeridagi qozolini ishg`ol etdi va 1847 yilda raim, 1848 yilda kazalinsk istehkomlarini qurdi. bu ahvol xivani tashvishga soldi. hon o`z noroziligini bildirib, elchilarini peterburgga jo`natdi. xiva elchilarini rus amaldorlari bu istehkomlar savdoni yo`lga qo`yish va cho`lda tinchlik o`rnatish uchun qurildi, deb aldadilar. xiva honi bu istehkomlarni yo`q, qilishga harakat qildi, lekin sirdaryo va orolbo`yidagi rus istehkomlaridagi qo`shinlarni yo`qotish xususidagi xiva hukumatining maslahatlariga quloq solmadilar. rossiyaning urushqoq doiralari orenburg va sibir …

4 / 13

slim bo`lishni taklif kildi: «garchand sizlar qal`a ichida turgan bo`lsalaringiz ham oqmachit olingan deb hisoblayvering. men shu yerda turiboq barchangizni bitta qo`ymay kirib tashlashim mumkin. ammo, men bunday qilmayman, chunki, biz bu yerga bir yoki ikki kunga emas, balki abadul-abad keldik, endi orqaga qaytmaymiz». qal`a mudofaachilari bu maktubga «biz bir tomchi qon va ko`chada bir dona kesak qolguncha, hamma qurollarimiz sinib bitguncha kurashaveramiz», deb javob berishdi. yordamchi kuchlar olib kelish uchun ketgan yokubbekning kechikishidan foydalangan ruslar yigirma ikki kunlik qurshovdan so`ng mudofaa ahamiyati juda katta bo`lgan oqmachit qal`asini zabt etdilar. rossiya davlatining hukmron doiralarida esa bu paytga kelib qo`qon, xiva xonliklari va buxoro amirligiga nisbatan istilochilik ruhi ustun kelib, aleksandr ii (1855-1881) hukumatining tashqi siyosatida jangari generallar mavqei kuchaydi. general-ad`yutant graf d. milyutinning harbiy vazir lavozimiga, graf n. ignatyevning esa bosh shtab osiyo bo`limi rahbarligiga tayinlanishi rossiyaning o`rta osiyodagi siyosatida keskin o`zgarishlar bo`lishidan darak berardi. rossiya matbuotida esa hindistondek boy …

5 / 13

dodhox madrasasi mullavachchalari, xususan, eshon sharifxo`ja ofoqxo`ja o`g`li, eshon xojixon malikxoji yuzboshi o`g`li sa`id ahrorxo`ja sotiboldixo`ja o`g`li, pichoqchi usta sodiq hazar, o`ratepalik xidirnazar zargarning ukasi va boshqa ziyoli vakillari «g`azotni va bu sharafli urushni qur`on, tafsir va hadislardan olingan so`zlar bilan isbotlab, hammani g`azotga va urushga chorladi. ularning o`zlari ham qo`qon darvozasiga borib, to`pchilarga qo`shilib o`q joylashda va otishda qatnashdilar». toshkent devori to`plardan o`qqa tutilgandan keyin podpolkovnik obux 2 rota askari va 4 to`pi bilan hujumga o`tib, devorning bir qismini teshishga erishdi. shundan keyin rus askarlari podpolkovniklar obux va lerx qo`mondonligida shu joydan shaharga bostirib kirish uchun zovurni kechib o`tishga harakat qilganlar. muhammad solihning guvohligiga ko`ra, «uruslar olo`a chopib zovurga o`zlarini otdilar; ularning ikkinchi guruhi yordamga kelmokda edi. shu onda devor ustidagi shertabiat va dovyuraklar o`zlarini pastga tashlab, zovur ichida uruslar bilan yoqama-yoqa ushlashib bir-birlarini xanjar bilan o`ldira boshladilar. hatto ba`zi kishilar ko`rqib ketayotgan dushman orqasidan quvib va ushlab, xanjar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"podsho rosssiyasinining o'rta osiyoga harbiy yurishlari" haqida

podsho rosssiyasinining o'rta osiyoga harbiy yurishlari reja: 1. turkiston xonliklarini bosib olish yo`lidagi dastlabki harakatlar. turkiston masalasida ingliz-rus raqobatining kuchayishi. 2. qo`qon xonligining g`arbiy chegaralariga bostirib kirishning boshlanishi. toshkentning zabt etilishi. 3. buxoro va xiva xonliklari bilan olib borilgan urushlar, xonliklarning yarim mustamlakaga aylantirilishi. 4. turkiston general-gubernatorligining tashkil topishi va mustamlakachilik tizimining o`rnatilishi. podsho rossiyasi o`rta osiyo mintaqasiga ko`z olaytirib, bu yerdagi mavjud xonliklar haqida keng ko`lamda josuslik ma`lumotlarini to`play boshladi. bu holat «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoni jenkinson boshchiligidagi elchilarning faoliyatida yaqqol namoyom bo`ldi....

Bu fayl DOCX formatida 13 sahifadan iborat (19,7 KB). "podsho rosssiyasinining o'rta osiyoga harbiy yurishlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: podsho rosssiyasinining o'rta o… DOCX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram