amir temurning harbiy yurishlari

ZIP 29 pages 7.9 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type ZIP

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

1547355996_73834.doc amir temurning harbiy yurishlari reja: 1. amir temurning harbiy salohiyati. 2. amir temurning qo’shin tuzilishi. amir temurning harbiy salohiyati. harbiy qo’mondonga beriladigan eng xolis baho-uning janglarda erishgan g’alabasidir. shu nuqtai nazardan temur tarixidagi buyuk sarkardalar orasida alohida ajralib turadi. amir temur 1371-1404 yillar orasida mo’g’uliston, eron, ozarbayjon, iroq, shom (suriya), hindiston, gurjiston, armaniston, kavkaz orti o’lkalari ustiga harbiy yurishlar qildi. biz uzoq o’tmish, eski zamon ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining qonuniyati va o’sha zamonlardagi hukmron mafkuradan kelib chiqadigan bo’lsak, bunday urushlarning ob`ektiv qonuniyatlari borligini ochiq anglaymiz. birinchidan, qadim zamonlarda va o’rta asrlarda o’tgan xonlar va podshohlar o’z ijtimoiy tabaqasining namoyondalari. o’sha boy-badavlat tabaqalar tarafidan taxtga o’tqazib qo’yilgan kishilar edilar. madomiki, shunday ekan, ular o’z tabaqasining maqsad va manfaatlarini himoya qilishlari, ya`ni katta urushlar olib borib, ularning er-suvlarini ko’paytirishlari mo’may o’lja olib, ularning boyligiga qo’shimcha boylik qo’shib, ularning iqtisodiy salohiyatini oshirishlari kerak edi. buning uddasidan chiqolmagan xon va podshohlarni ular tutib turmas va …

2 / 29

rning ikkinchi yarmidagi ahvoliga bir nazar tashlaylik, chingizxon xurujidan teri shaharlarimiz vayron, dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo-sotiq tushkun bir ahvolda qolgan edi. nafaqat movarounnahr, balki qo’shni mamlakatlarda ham feodal tarqoqlik, parokandalik va o’zaro urushlar avjiga mingan, ayrim harbiy siyosiy guruhlarning nafaqat o’zlarining yaqin qo’shnilari erlariga, balki movarounnahr ustiga ham qilgan talon-tarojlik hurujlari kuchaygan edi. xalqimizda «qo’shning tinch-sen tinch», degan naql bor. qo’shni mamlakatlar tinch bo’lmagandan keyin, movarounnahrda tinchlik, barqarorlik, iqtisodiy madaniy yuksalish qayoqdan bo’lsin?! amir temur o’zining ichki va tashqi siyosatida asosan mana shu omilga suyanib ish tutdi. to’g’ri. amir temur ko’p yillik kurashlardan keyin o’z yurtida feodal tarqoqlik va parokandalikka barham berishga, el-yurtni mo’g’ullar istibdodidan ozod qilishga, markazlashgan davlat tuzib, el-yurtni o’z tug’i ostiga birlashtiridi. lekin faqat birgina shuning o’zi bilan tinchlik va barqarorlik qaror topmaydi. mamlakatning ichki ahvoli yaxshilanmaydi, uning xalqaro obro’si ortib qolmaydi. buning ustiga chingizxon xurujidan beri nafaqat movarounnahr, balki mo’g’ulning oyog’i tekkan barcha mamlakatlarning iqtisodiy ahvoli …

3 / 29

n va farg’ona ustiga bosqin uyushtirib, tinch aholini talon-taroj qilar edilar. masalan, qamariddin va mo’g’uliston beklari temur saltanatining dastlabki yillarida toshkentni bosib oldilar. xiv asrning 80-yillari boshlarida ular andijon ustiga bostirib keldilar, uning tevarak-atrofidagi erlarni talon-taroj qildilar, shaharning o’zini esa bir hafta mobaynida qamal ostida tutdilar. mamlakatimiz janubida-eronda, iroq, ozarbayjonda ham vaziyat yomon edi. 1336 yildan keyin, ya`ni elxoniylar davlati (1256-1335 yillari eron bilan ozarbayjonni idora qilgan mo’g’ul sulolasi) inqirozga uchragandan keyin eron, ozarbayjon va iroq ham feodal tarqoqlik va o’zaro urushlar girdobida qoldilar. masalan, xurosonni sarbadorlar (1337-1381 yillarda idora qilgan) kartlar (g’ur bilan xirotni xiii-xiv asrlarda idora qilgan), jonqurboniy (bular obivard, saraxs va nisoni idora qilgan g’almoq qavmidan chiqqan sulola) qavmining amirlari bo’lishib oldilar. eronning janubiy qismida muzaffariylar sulolasi, jurjon ustidan esa yana bir mahalliy sulola sayyidlar, iroq bilan kurdiston ustidan jaloiriylar, katta va kichik luriston ustidan xorazspiylar va inju sulolasi, ozarbayjonda qora quyunli turkmanlari o’z hukmronligini o’rnatdilar. fojea …

4 / 29

karvon yo’llari ustidan nazorat o’rnatish ulus qudratini yanada oshirish, xalq turmush tarzini yaxshilash singari ustivor maqsadlar yo’lida temurbek o’sha davrda tengi yo’q harbiy kuchlari bilan jata, eron, afg’oniston, kavkaz, iroq, shom, misr. dashti qipchoq, shimoliy anado’li, hindiston kabi mintaqalarga bir necha bor qo’shin tortib bordi va olamshumul zafarlar quchdi. harb tarixi temurbekni jahonning eng buyuk sarkardalaridan biri sifatida haqli ravishda tan oladi. uning harbiy iste`dodi asosan ikki yo’nalishda: mohir harbiy tashkilotchi va atoqli harbiy sarkarda tarzida yorqin namoyon bo’ldi. dunyoning 27 mamlakatini zabt etishda amir temurning qo’shini va uning harbiy san`ati bosh omil bo’ldi. uning g’olibona yurishlarida qo’llagan taktik va strategik jang qilish uslublari bugungi kunda ham jahondagi etakchi mamlakatlarning harbiy bilim va akademiyalarida o’rganiladi va o’qitiladi. amir temur qo’shinlari asosan piyoda va otliq askarlardan iborat edi. ular «o’nliklar»-(«ayl»), «yuzliklar»-(«xo’shun»), «mingliklar»-(«xazora») va «o’n mingliklar»-(«tuman»)ga bo’lingan. ularga o’nboshi, yuzboshi, mingboshi hamda amirlar boshchilik qilganlar. tumanlarda askarlar soni o’n ming, qo’shinda esa …

5 / 29

n ikkinchi darajali amir odatda amir ul-umaroning noibi hisoblangan. o’n ikki amirning har biriga bittadan bayroq va bittadan nog’ora, o’n minglik qo’shin, tug’ va chortug’, to’rt nafar beklar begining har biriga bittadan bayroq, nog’ora, chorto’g’ va burg’u (karnay) berilgan. sohibqiron turk-mo’g’ul xalqlari, xususan chingizxon lashkari tuzilishini, ularning jang olib borish amallarini atroflicha o’rganib, tahlil qiladi va zarur o’zgartirishlar kiritadi. amir temurning qo’shin tuzilishi temurbek barpo etgan armiyaning tuzilishi chingizxon tuzgan qo’shin tizimi va tuzilishiga ma`lum darajada yaqin bo’lsa-da, biroq quyidagi muhim jihatlari bilan farqlanar edi: 1. chingiziylar qo’shini yalpi majburiyat asosida harbiy xizmatga chaqiriladigan xalq lashkaridan iborat bo’lgan holda, temurbek armiyasi umumxalq xarakteriga ega emas edi. 2. chingizxon davrida qo’shin asosini ko’chmanchi omma tashkil qilgan edi. temurbek qo’shiniga oliy bosh qo’mondon ko’rsatgan aniq talabga binoan chorvadorlar qatori kosibchilik, hunarmandchilik, dehqonchilik bilan mashg’ul o’troq aholidan ham sezilarli miqdorda askar olingan. 3. temurbek qo’shinida harbiy kuchlarning asosini tashkil qiluvchi otliq askarlar bilan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amir temurning harbiy yurishlari"

1547355996_73834.doc amir temurning harbiy yurishlari reja: 1. amir temurning harbiy salohiyati. 2. amir temurning qo’shin tuzilishi. amir temurning harbiy salohiyati. harbiy qo’mondonga beriladigan eng xolis baho-uning janglarda erishgan g’alabasidir. shu nuqtai nazardan temur tarixidagi buyuk sarkardalar orasida alohida ajralib turadi. amir temur 1371-1404 yillar orasida mo’g’uliston, eron, ozarbayjon, iroq, shom (suriya), hindiston, gurjiston, armaniston, kavkaz orti o’lkalari ustiga harbiy yurishlar qildi. biz uzoq o’tmish, eski zamon ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining qonuniyati va o’sha zamonlardagi hukmron mafkuradan kelib chiqadigan bo’lsak, bunday urushlarning ob`ektiv qonuniyatlari borligini ochiq anglaymiz. birinchidan, qadim zamonlarda va o’rta asrlarda o’tgan xonlar va podshoh...

This file contains 29 pages in ZIP format (7.9 MB). To download "amir temurning harbiy yurishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temurning harbiy yurishlari ZIP 29 pages Free download Telegram