biotik va antropogen omillar

DOC 74.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363483170_42339.doc www.arxiv.uz reja: 1. edafik omillar haqida tushuncha. 2. orografik omillar haqida tushuncha. 3. biotik omillarning o`simliklarga ta`siri. 4. antropogen omillarning tabiatga ta`siri. tayanch ibora va atamalar: psammofit, anemoxor, indeferent, atsidofil, neytrofil, bazofil, galofit, kaltsefil, kaltsefob, evrof, kalkofil, kalkofob, oligotrof, makrorelef, mikrorelef, mezorelef, fitogen, epifit, liana. edafik omillar tuproq qobig`i yerning mustaqil qobig`i bo`lib, u biosferaning energiya balansida muhim rol o`ynaydi. tuproq turli xil ta`sirlar natijasida yer yuzasidagi o`zgarishlar hisobiga hosil bo`ladi. tuproqda unumdorlik xususiyati bo`lganligi uchun ham o`simlik o`sadi. shuning uchun ham o`simliklar hayoti tuproq bilan chambarchas bog`liq. tuproqning mexanik va ximiyaviy tarkibi, suv rejimi o`simlikning o`sishi uchun katta ahamiyatga ega. tuproqning issiqlik rejimi joyning relefiga, yon bag`irligiga, qiyaligiga, iqlim sharoitiga bog`liq bo`ladi. qumli tuproqlarda o`sadigan o`simlik turlari ham mavjud bo`lib, ular psammofitlar degan nom bilan ataladi. bu turlar, odatda, zich va qalin tarmoqlangan ildiz sistemasiga ega bo`lib, qumlarni ko`chib yurishdan asraydi, tuproqdagi cheklangan omil bo`lgan namlikni saqlaydi. psammofitlarning …

uvchi o`simliklarga otquloq (rumex canfertus. willd), g`ozpanja (potentilla reptans l), chernika, bagulnik kabi turlar kirib, ular kislotali tuproqlarda yaxshi o`sadi. oqso`xta, ajriqbosh (phleum pratense l), hilol (cyperus londus l), beda (medicago sativa l.) va sebarganing ba`zi turlari, lavlagi neytral muhitli tuproqlarda yaxshi o`sadi. shuning uchun ham bu gruppa neytrofillar deyiladi. bazofillar ishqoriy tuproqda yaxshi o`sib, bularga qiltiqsiz yaltirbosh (bromus tectorum l), dukkakdoshlarning ba`zi vakillari misol bo`ladi. ma`lum bir gruppa o`simliklar ma`lum bir tuproq sharoitida o`sgani uchun ham ular shu tuproq nomi bilan ataladi. sho`r tuproqli yerlar o`rta osiyoda ko`p bo`lib bu yerlarda qorasho`ra (salicornia herbacea l.), qizilquyonjun (salsola affinis c.a.v.), boyalish (salsola arbuscula pall), oqboyalish (salsola arbusculae formis drob), baliqko`z (salsola arassa m.b.), sho`rbo`ta (salsola dendraides. pall), buyurg`un, nayzaqora (salsola foliosa (l) schrad) va bir yillik o`t va butalar kiradi, bu tur o`simliklarga galofitlar deb ataladi. ularning poya va barglari etli, sersuv bo`ladi. ular sukkulent tur o`simliklardir. karbonatli tuproqda o`sadigan …

(pinus silvestris l.) misol bo`ladi. orografik omillar orografik omillarni relef omillari deb ham ataladi. bu omil bilvosita ta`sir etib, o`simlikka to`g`ridan-to`g`ri ta`sir etmaydi, balki boshqa omillar — iqlim omili orqali ta`sir ko`rsatadi. orografik omillarga joyning dengiz sathidan balandligi, o`ziga xosligi, yonbag`irliligi kiradi. orografik omillarning ta`siri yer yuzasining balandligiga qarab o`zgarib boradi. o`rta osiyoda dengiz sathidan ko`tarilish darajasiga qarab o`simliklar mintaqalari navbat bilan almashinadi. o`rta osiyo sharoitida o`simliklarning mintaqalar bo`ylab pastdan yuqoriga qarab ko`tarilib borishini va bu yerda bo`ladigan o`zgarishlarning qonuniyatini akademik q. 3. zokirov aniqlagan. o`rta osiyoda cho`l, adir, tog`, yaylov mintaqalari mavjud. dengiz sathidan ko`tarilishi bilan har yuz metrda harorat 0,5 °s ga o`zgarib boradi. shunga ko`ra o`simliklar qoplami ham o`zgarib boradi. shu bilan birga yer yuzasining ekspozitsiyasi va tomonlari ham o`simliklar qoplamiga, qoplamdagi turlar tarkibiga ta`sir ko`rsatadi. bir xil balandlikdagi shimoliy va janubiy tomonlarda o`simliklarning morfologik, biologik, fiziologik, ekologik xususiyatlari ham farq qiladi. o`simliklar qoplami va turlarning tarqalishida …

iborat bo`ladi. misol uchun, pastki tog` mintaqasi va yuqorigi tog` mintaqasi mavjuddir. o`simliklarning mintaqalar bo`ylab tarqalishi hayotiy shakllariga ham ta`sir ko`rsatadi. relefning o`simliklar qoplamiga ta`sir ko`rsatish darajasiga qarab 3 gruppaga bo`linadi. 1. makrorelef — baland tog`lar bo`lib, dengiz sathidan har 100 m ko`tarilishi bilan havo harorati 0,5 °s ga pasayib boradi. natijada o`simliklar qoplami ham o`zgarib boradi. makrorelef, asosan, baland tog` mintaqasi bo`lib, tog`lar ham uch qismga bo`linadi. tog etagi-adir bilan tutashgan joyi, togning asosiy qismi, tog`ning ustki qismi, ya`ni yaylov bilan tutashgan qismi. 2. mezorelefga, asosan, daryo o`zanlari kirib, bu yerda tuproq namligi, oziq moddalar miqdori va tarkibi o`ziga xos rol o`ynaydi. yil fasllarining almashinishi, jumladan bahorgi suv toshqinlari vaqtida daryo o`zanlarining tuproq qatlami va tarkibi o`zgarib turadi. daryo suvlarining tez oqishi natijasida boshlanish qismida yirik toshlar va shag`allar to`planib qoladi. o`rta va quyi qismida esa oqim sekinlashib chirindiga boy tuproq zarrachalari — loyqa yig`iladi. daryoning boshlanish qismida tuproq …

am o`zi yashayotgan muhitdagi mikroorganizmlar, hayvonlar va boshqa tur o`simliklar bilan doimiy ravishda aloqada bo`lib hayot kechiradi. tabiatdagi nafaqat alohida bir tur, balki o`simliklar qoplamini tashkil etadigan o`simliklar guruhi tuproqdagi mikroorganizmlar bilan, hayvonot dunyosi bilan, o`zaro bir-birlari bilan, umuman muhit bilan chambarchas aloqada bo`ladi. biotik omillarni quyidagi guruhlarga bo`lib o`rganish maqsadga muvofiq deb o`ylaymiz: a) o`simliklarning o`simliklarga o`zaro ta`siri; b) hayvonot dunyosining o`simliklarga ta`siri; d) mikroorganizmlarning o`simliklarga ta`siri; e) yuqoridagi har uchala guruh organizmlarning o`zaro ta`siri. o`simliklarning o`simliklarga o`zaro ta`siri fitogen ta`sir deb ham ataladi. fitotsenozdagi o`simliklarning har bir turi yashash uchun kurashadi. yashab qolish uchun, naslini saqlab qolish uchun ko`plab urug` va mevalar, spora hosil qiladi. ba`zi turlar har qanday sharoitda vegetativ ko`payadi. jamoadagi yuksak o`simliklarga mikroorganizmlar ham, tuban o`simliklar ham ta`sir ko`rsatadi. shuning uchun ham har bir tur o`z naslini saqlab qolish uchun urug` va sporalarni turli xil usullar, shamol, suv, hayvonlar orqali tarqatishga moslashgan bo`ladi. o`simliklar qoplamidagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biotik va antropogen omillar"

1363483170_42339.doc www.arxiv.uz reja: 1. edafik omillar haqida tushuncha. 2. orografik omillar haqida tushuncha. 3. biotik omillarning o`simliklarga ta`siri. 4. antropogen omillarning tabiatga ta`siri. tayanch ibora va atamalar: psammofit, anemoxor, indeferent, atsidofil, neytrofil, bazofil, galofit, kaltsefil, kaltsefob, evrof, kalkofil, kalkofob, oligotrof, makrorelef, mikrorelef, mezorelef, fitogen, epifit, liana. edafik omillar tuproq qobig`i yerning mustaqil qobig`i bo`lib, u biosferaning energiya balansida muhim rol o`ynaydi. tuproq turli xil ta`sirlar natijasida yer yuzasidagi o`zgarishlar hisobiga hosil bo`ladi. tuproqda unumdorlik xususiyati bo`lganligi uchun ham o`simlik o`sadi. shuning uchun ham o`simliklar hayoti tuproq bilan chambarchas bog`liq. tuproqning mexanik va ximiyav...

DOC format, 74.0 KB. To download "biotik va antropogen omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: biotik va antropogen omillar DOC Free download Telegram