edafik omillar

DOC 12 стр. 74,0 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 74,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

www.arxiv.uz reja: 1. edafik omillar haqida tushuncha. 2. orografik omillar haqida tushuncha. 3. biotik omillarning o`simliklarga ta`siri. 4. antropogen omillarning tabiatga ta`siri. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tayanch ibora va atamalar: psammofit, anemoxor, indeferent, atsidofil, neytrofil, bazofil, galofit, kaltsefil, kaltsefob, evrof, kalkofil, kalkofob, oligotrof, makrorelef, mikrorelef, mezorelef, fitogen, epifit, liana. edafik omillar tuproq qobig`i yerning mustaqil qobig`i bo`lib, u biosferaning energiya balansida muhim rol o`ynaydi. tuproq turli xil ta`sirlar natijasida yer yuzasidagi o`zgarishlar hisobiga hosil bo`ladi. tuproqda unumdorlik xususiyati bo`lganligi uchun ham o`simlik o`sadi. shuning uchun ham o`simliklar hayoti tuproq bilan chambarchas bog`liq. tuproqning mexanik va ximiyaviy tarkibi, suv rejimi o`simlikning o`sishi uchun katta ahamiyatga ega. tuproqning issiqlik rejimi joyning relefiga, yon bag`irligiga, qiyaligiga, iqlim sharoitiga bog`liq bo`ladi. qumli tuproqlarda o`sadigan o`simlik turlari ham mavjud bo`lib, ular psammofitlar degan nom bilan ataladi. bu turlar, odatda, zich va qalin tarmoqlangan ildiz sistemasiga ega bo`lib, qumlarni ko`chib yurishdan asraydi, tuproqdagi cheklangan omil bo`lgan namlikni saqlaydi. …

2 / 12

.uz atsidofillar gruppasiga kiruvchi o`simliklarga otquloq (rumex canfertus. willd), g`ozpanja (potentilla reptans l), chernika, bagulnik kabi turlar kirib, ular kislotali tuproqlarda yaxshi o`sadi. oqso`xta, ajriqbosh (phleum pratense l), hilol (cyperus londus l), beda (medicago sativa l.) va sebarganing ba`zi turlari, lavlagi neytral muhitli tuproqlarda yaxshi o`sadi. shuning uchun ham bu gruppa neytrofillar deyiladi. bazofillar ishqoriy tuproqda yaxshi o`sib, bularga qiltiqsiz yaltirbosh (bromus tectorum l), dukkakdoshlarning ba`zi vakillari misol bo`ladi. ma`lum bir gruppa o`simliklar ma`lum bir tuproq sharoitida o`sgani uchun ham ular shu tuproq nomi bilan ataladi. sho`r tuproqli yerlar o`rta osiyoda ko`p bo`lib bu yerlarda qorasho`ra (salicornia herbacea l.), qizilquyonjun (salsola affinis c.a.v.), boyalish (salsola arbuscula pall), oqboyalish (salsola arbusculae formis drob), baliqko`z (salsola arassa m.b.), sho`rbo`ta (salsola dendraides. pall), buyurg`un, nayzaqora (salsola foliosa (l) schrad) va bir yillik o`t va butalar kiradi, bu tur o`simliklarga galofitlar deb ataladi. ularning poya va barglari etli, sersuv bo`ladi. ular sukkulent tur o`simliklardir. …

3 / 12

r guruhiga oligotrof o`simliklar deyilib, bunga qarag`ay (pinus silvestris l.) misol bo`ladi. orografik omillar orografik omillarni relef omillari deb ham ataladi. bu omil bilvosita ta`sir etib, o`simlikka to`g`ridan-to`g`ri ta`sir etmaydi, balki boshqa omillar — iqlim omili orqali ta`sir ko`rsatadi. orografik omillarga joyning dengiz sathidan balandligi, o`ziga xosligi, yonbag`irliligi kiradi. orografik omillarning ta`siri yer yuzasining balandligiga qarab o`zgarib boradi. o`rta osiyoda dengiz sathidan ko`tarilish darajasiga qarab o`simliklar mintaqalari navbat bilan almashinadi. o`rta osiyo sharoitida o`simliklarning mintaqalar bo`ylab pastdan yuqoriga qarab ko`tarilib borishini va bu yerda bo`ladigan o`zgarishlarning qonuniyatini akademik q. 3. zokirov aniqlagan. o`rta osiyoda cho`l, adir, tog`, yaylov mintaqalari mavjud. dengiz sathidan ko`tarilishi bilan har yuz metrda harorat 0,5 °s ga o`zgarib boradi. shunga ko`ra o`simliklar qoplami ham o`zgarib boradi. shu bilan birga yer yuzasining ekspozitsiyasi va tomonlari ham o`simliklar qoplamiga, qoplamdagi turlar tarkibiga ta`sir ko`rsatadi. bir xil balandlikdagi shimoliy va janubiy tomonlarda o`simliklarning morfologik, biologik, fiziologik, ekologik xususiyatlari ham …

4 / 12

am har bir mintaqa ikkita bosqichdan iborat, ya`ni pastki va balandgi mintaqalardan iborat bo`ladi. misol uchun, pastki tog` mintaqasi va yuqorigi tog` mintaqasi mavjuddir. o`simliklarning mintaqalar bo`ylab tarqalishi hayotiy shakllariga ham ta`sir ko`rsatadi. relefning o`simliklar qoplamiga ta`sir ko`rsatish darajasiga qarab 3 gruppaga bo`linadi. 1. makrorelef — baland tog`lar bo`lib, dengiz sathidan har 100 m ko`tarilishi bilan havo harorati 0,5 °s ga pasayib boradi. natijada o`simliklar qoplami ham o`zgarib boradi. makrorelef, asosan, baland tog` mintaqasi bo`lib, tog`lar ham uch qismga bo`linadi. tog etagi-adir bilan tutashgan joyi, togning asosiy qismi, tog`ning ustki qismi, ya`ni yaylov bilan tutashgan qismi. 2. mezorelefga, asosan, daryo o`zanlari kirib, bu yerda tuproq namligi, oziq moddalar miqdori va tarkibi o`ziga xos rol o`ynaydi. yil fasllarining almashinishi, jumladan bahorgi suv toshqinlari vaqtida daryo o`zanlarining tuproq qatlami va tarkibi o`zgarib turadi. daryo suvlarining tez oqishi natijasida boshlanish qismida yirik toshlar va shag`allar to`planib qoladi. o`rta va quyi qismida esa oqim …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "edafik omillar"

www.arxiv.uz reja: 1. edafik omillar haqida tushuncha. 2. orografik omillar haqida tushuncha. 3. biotik omillarning o`simliklarga ta`siri. 4. antropogen omillarning tabiatga ta`siri. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tayanch ibora va atamalar: psammofit, anemoxor, indeferent, atsidofil, neytrofil, bazofil, galofit, kaltsefil, kaltsefob, evrof, kalkofil, kalkofob, oligotrof, makrorelef, mikrorelef, mezorelef, fitogen, epifit, liana. edafik omillar tuproq qobig`i yerning mustaqil qobig`i bo`lib, u biosferaning energiya balansida muhim rol o`ynaydi. tuproq turli xil ta`sirlar natijasida yer yuzasidagi o`zgarishlar hisobiga hosil bo`ladi. tuproqda unumdorlik xususiyati bo`lganligi uchun ham o`simlik o`sadi. shuning uchun ham o`simliklar hayoti tuproq bilan chambarchas bog`liq. tuproqning mexanik va xi...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (74,0 КБ). Чтобы скачать "edafik omillar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: edafik omillar DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram