genetiкa fanining vazifasi, uslubi, tarixi va uning qishloq xo`jaligidagi ahamiyati

DOC 50,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363444134_42308.doc genetiкa fanining vazifasi, uslubi, tarixi va uning qishloq xo’jaligidagi ahamiyati www.arxiv.uz reja: 1.genetika fani haqida tushuncha. 2.genetikaning tekshirish usullari. 3.genetika fanining rivojlanish tarixi. 1) genetika fani tirik organizmlarning ikki asosiy xususiyati-irsiyat va o`zgaruvchanligini o`rganadi. genetika grekcha «genetikos» so`zidan olingan bo`lib, tug`ilish kelib chiqish degan ma`noni bildiradi. genetika o`rganadigan man`ba tirik organizmlar-o`simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, hatto viruslar ham bo`lib, ular barchasi hujayradan tuzilgan. irsiyat deganda odatda organizm o`z belgilari va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi naslga o`tkazish xossasi tushuniladi. irsiy belgilar va xususiyatlarini bir bo`g`indan keyingi bo`g`inlarga o`zgarmagan holda o`tishi hujayrada yozilgan axborotga asosan yuzaga chiqadi. bu xususiyat hayvonlar, o`simliklar va mikroorganizmlarda avlod, tur va zot, navlarga oid belgilarni avlodda saqlanib qolishini ta`minlaydi. hujayra yadrosida joylashgan xromosomalar irsiyatning moddiy negizi bo`lib, avlodlar o`rtasida navbatlanishni ta`minlovchi asosiy man`ba hisoblanadi. jinsiy ko`payishda erkak (sperma) va urg`ochi (tuxum) hujayralarining o`zaro qo`shilish, ya`ni urug`lanish davrida, xromosomalar ota-onadan naslga o`tadi. demak, irsiyatning moddiy negizi jinsiy hujayralarda joylashib, avlodlar …

i bo`lgan 2 xususiyat irsiyat va o`zgaruvchanlikni va ularning kelib chiqish sabablarini o`rganadi. 2) genetika fanida tirik organizmlarning irsiyat va o`zgaruvchanlikni o`rganishda asosiy usul-genetik tahlil hisoblanadi. u o`z ichiga bir necha tekshirish usullarini oladi: 1. duragaylash usuli. bu usul yordamida ota-ona belgilarini naslga o`tishini, duragaylash usuli yordamida tahlil qilib boriladi. duragaylash usuli genetik tahlilning asosi bo`lib u o`z ichiga matematik statistika usullarini ham oladi. 2. statistik usul. irsiyat va o`zgaruvchanlik qonuniyatlarini statistik usullar yordamida tahlil qilib kuzatib boriladi. 3. sitologik usul yordamida irsiyatning moddiy asosi, hujayra tarkibidagi o`zgarishlar yorug`lik va elektron mikroskoplar yordamida kuzatib boriladi, bunda bioximiyaviy, fiziologik va boshqa usullar ham birga olib boriladi. 4. ontogenetik usul. genlarning ta`siri va ularni organizm individual rivojlanishida yuzaga chiqishi har xil muhit sharoitda nomoyon bo`lishi o`rganiladi. 3) genetika fanini alohida fan sifatida yuzaga kelishida biologiya fanida ochilgan yirik kashfiyotlar ta`sir ko`rsatdi. shuning uchun genetika fanning rivojlanish tarixi uch davrga bo`linadi: 1. birinchi …

a va lolaqizg`aldoq), germaniyada к. кorrens (makkajo`xori) va avstraliyada z.chermak (no`xat) o`simlik duragaylari ustida ish olib borib, ular bir-biridan xabarsiz g.mendel aniqlagan qonunlarni qayta ochib uni to`g`ri ekanligini tasdiqladilar. shuning uchun 1900 yil genetika fanini tug`g`ilish yili deyiladi. 2. ikkinchi davr 1911-1953 yillar hisoblanadi. bu davrda irsiyatni moddiy negizini aniqlash ustida kuzatishlar olib borildi. 1911 yilda amerika genetigi tomas morgan va uning shogirdlari irsiyatning xromosom nazariyasini yaratdi. u drozofila - meva pashshasi bilan olib borgan tajribalarida belgilar naslga o`tishi xromosomalar bilan bog`liqligini, genlar xromosomalarni moddiy bo`lakchalari ekanligini, ular xromosoma tarkibida zanjir shaklida joylashgan bo`ladi degan ta`limotni yaratdi. t.morgan aniqlagan bu yangilik keyinchalik boshqa olimlar laboratoriya ishlarida ham tasdiqlandi va genlar hujayra yadrosi tarkibidagi xromosomalarda joylashganligi va ular jinsiy hujayralar orqali urug`lanish davrida naslga o`tishi tasdiqlandi. 1925 yilda. g.a.nadson va g.s.fillipov birinchi marta zamburug`larga radiy nuri, 1927 1. g.meller drozofila pashshasiga rentgen nuri ta`sir ettirib irsiy o`zgarishlar mutasiya hosil qilish usulini …

uchun mos bo`lgan nukleotidlar tripletini ochib berishdi. fransuz mikrobiologlari f.jakob va j.mono hujayrada oqsil sintezini boshqarish nazariyasini yaratishdi. 1969 y. g.xorana laboratoriyada zamburug` hujayrasining genini sun`iy sintez qildi. 1970 y. aqsh viskon universiteti olimlari tomonidan m-rnк asosida dnк molekulasini sintez qilishda ishtirok etuvchi transkriptaza fermentining ochilishi katta yutuq bo`ldi. irsiyatning moddiy negizi dnк moddasi ekanligini va uning biologik xususiyati hujayrada oqsil sintezini boshqarishi, gen -dnк molekulasining bir molekula oqsil sintez qilinishini ta`minlovchi bir qismi ekanligini ochilishi, hozirgi vaqtda yangi yo`nalish gen injeneriyasini yuzaga kelishiga olib keldi. hozirgi vaqtda gen injeneriyasi usullari yordamida insoniyat tirik organizmlar irsiyatni o`zgartirish imkoniyatiga ega bo`lmoqda. genlarni bir organizmdan ikkinchisiga o`tkazish, shu yo`l bilan esa yangi shakllar yaratish, inson salomatligi uchun zarur dori-darmonlarni sanoat asosida ko`plab ishlab chiqarish usullariga ega bo`ldik. 4. a) gen injeneriyasi erishgan yutuqlar genlarni bakteriya hujayrasiga o`tkazib, fermentlar, garmonlar, dori-darmonlar va boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarish yo`lga qo`yildi. masalan: 1977 y. boyer insulin …

orilayapti. g) qishloq xo`jaligida ishlatilayotgan gerbisidlar odatda fermentlar sintezini susaytiradi, lekin fermentlar o`simlik xloroplastlarida oqsil sintezi uchun zarur. salmonelle bakteriyasi genini tabak va petuniya genomiga o`tkazildi va o`simliklarni gerbisidga chidamli holga keltirildi. genetika yaratgan usullar mineral o`g`it va zaharli ximikatlar qo`llamay o`stirish mumkin bo`lgan yangi o`simlik navlarini yaratish, bu bilan biosferani sof holda saqlab qolish muammosini hal qilishi mumkin. d) genetika odamda 1000 dan ortiq irsiy kasalliklarni kamaytirish yo`llarini ham ochib beradi. genoterapiya -hujayraga kerakli normal genlarni kiritib odamni sog`lomlashtirish ustida ham ish olib borilmoqda. adabiyotlar: 1. t.e.ostonaqulov, i.t.ergashev, к.q.shermuhamedov, b.a.normatov «genetika asoslari» toshkent 2003 y. 2. m.n.aberqulov, к.к. shermuhamedov genetikadan amaliy mashg`ulotlar. toshkent 2004 y. 3. к.к. shermuhamedov, m.n.aberqulov. «genetika» ma`ruza matnlari 2000 yil. 4. gershenzon m.n. osnovo` sovremennoy genetiki. кiev, «urojay», 1979. 5. gulyaev g.v. genetika. m., «кolos», 1984. 6. dubinin n.p. obshaya genetika. m., «nauka», 1970. 7. maqsudov z.yu. umumiy genetika. t., «o`qituvchi», 1980. 8. morozov e.m.,tarasevich …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "genetiкa fanining vazifasi, uslubi, tarixi va uning qishloq xo`jaligidagi ahamiyati"

1363444134_42308.doc genetiкa fanining vazifasi, uslubi, tarixi va uning qishloq xo’jaligidagi ahamiyati www.arxiv.uz reja: 1.genetika fani haqida tushuncha. 2.genetikaning tekshirish usullari. 3.genetika fanining rivojlanish tarixi. 1) genetika fani tirik organizmlarning ikki asosiy xususiyati-irsiyat va o`zgaruvchanligini o`rganadi. genetika grekcha «genetikos» so`zidan olingan bo`lib, tug`ilish kelib chiqish degan ma`noni bildiradi. genetika o`rganadigan man`ba tirik organizmlar-o`simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, hatto viruslar ham bo`lib, ular barchasi hujayradan tuzilgan. irsiyat deganda odatda organizm o`z belgilari va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi naslga o`tkazish xossasi tushuniladi. irsiy belgilar va xususiyatlarini bir bo`g`indan keyingi bo`g`inlarga o`zgarmagan hold...

Формат DOC, 50,0 КБ. Чтобы скачать "genetiкa fanining vazifasi, uslubi, tarixi va uning qishloq xo`jaligidagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: genetiкa fanining vazifasi, usl… DOC Бесплатная загрузка Telegram