ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари

PPT 16 pages 280.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 280.0 KB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

3-мавзу: ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари 3-мавзу: ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари режа: 1. ўрмон морфологияси тушунчаси. 2. дарахтзорнинг таркиби ва типлари. 3. ўрмон элементлари ва компонентлари. ўрмон дарахтзорлари таркиби ва тўлиқлиги. булар дарахтзорлар, уларнинг қават (яруслари), ёш ва ўрта ёш ниҳоллар, ўрмоннинг энг пастки қаватидаги ўсимликлар, асосий дарахтларнинг яхши ўсишига ёрдам берувчи ўсимликлар, ер юзасидаги ўтлар қопламидан иборат. дарахтлар – ўрмон ташкил қилувчи дарахтлар уюшмаси. бундан ташқари уруғидан ва кўчат экиб кўкартирилган сунъий ўрмонзорлар ҳам мавжуд. умуман, ўрмонзорлар асосий ва ёрдамчи (иккинчи даражали) дарахт турларидан иборат бўлади. асосий, дарахтлар катта иқтисодий ва хўжалик аҳамиятига эгадир. ўстирилаётган ёки табиий ривожланаётган дарахтзорлар юқори маҳсулотли бўлиши керак. шу хусусияти билан улар бошқа дарахт турларидан фарқ қилади. ярус (қават). асосий ўрмонзордаги дарахтларнинг ярим баландлигига етган ва пишган (қирқишга яроқли) дарахтлар ўрнини эгаллай олайдиган ўспирин-ёш дарахтлар йиғиндиси ярус дейилади. ўсмир (ўспирин) лар, деб бир ёшдан ошган асосий ва ёрдамчи дарахтларнинг келажакдаги ўрмон …

2 / 16

илан пайдо бўлади. уруғидан ўсиб ривожланган ўрмонлар бўйининг баландлиги билан ажралиб туради. вегетатив кўпайиш жараёни деб, тўнкасидан-илдизидан ўсиб, илдизини алоҳида экиб ўстиришга айтилади. тўнкалардан чинор, эман, оқ қайин, илдизларидан оқ акация, айлант, тераклар ва бошқа дарахт турлари кўпаяди. дарахтларнинг шакли унинг тузулишидир. шакли бўйича дарахтзорлар оддий ва мураккаб турларга бўлинади. содда турдаги дарахтзорлар ўзининг тузулиши битта ярусни ташкил қилади. аралаш ўрмонлар ҳар хил дарахтлардан иборат бўлади. ўзбекистон ўрмонларининг асосий қисми уруғларидан, илдизларидан ва тўнкаларидан табиий равишда пайдо бўлган. ўрмонлар таркиби деб, ҳар бир дарахт турининг умумий ўрмонни ташкил қиладиган қисмига айтилади ва сон рақамлари билан таърифланади. масалан, бир таркибдаги ёнғоқзорлар 10 ё формуласи билан, агарда кўп таркибли бўлса, яъни иккинчи ярусда олича, дўлана дарахтлари бўлса, сонига қараб, 5ё, 2о, 3д деб ёзилади. ўрмон тўлиқлиги дейилганда дарахтларнинг жойлашиш қалинлиги тушунилади. агар дарахт шох-шаббалари бир-бирига тегиб, аралашиб, умуман қуёш тушмайдиган даражада бўлса, унинг тўлалиги 1,0 га тенг ҳисобланади. умуман, ўрмон тўлалиги 1,0 …

3 / 16

и аниқлашда дарахтларни кўндаланг кесим юзаларининг йиғиндисини 1 га дан олинган қийматига айтилади. шунинг учун 1,0 тўлиқлик учун нормал шароитда ўсаётган ўрта дарахтларни кўндаланг кесим юзалари ҳисобга олинади. анучин призмаси ёрдамида дарахтлар кўндаланг кесим юзаси ва ўрмон тўлиқлиги аниқланади. профессор н.п.анучинни бу призмаси кўндаланг кесим юзанинг метр квадрат ҳисобида (1 га) ги ўрмон маҳсулотини ҳисоблашга асосланган. асбоб билан ишлаш вақтида уни кўз баландлигида ушлаб ҳам, асбоб орқали ҳам асбоб устидан туриб дарахт танасига қаралади. бу вақтда таксатор дарахт танасини призмадан шкала ён томонга сурилганлиги кўрилади. бунда 3 хил кўриниш намоён бўлади: дарахт танаси умуман ўз танасининг диаметридан четга чиқиб кетади, бу ҳол саноқда 0 га тенг деб ҳисобланади. яъни бу дарахт ҳисобга олинмайди. агар дарахт танасининг ўлчами ўз диаметрининг чегарасида қолса ушбу ҳолда саноқ 0,5 деб олинади. яъни бир нечта шундай ярим дарахтларнинг сони умумий сони ярмига кўпайтирилиб яхлитланади. шундан сўнг ҳисобга олинади. агар дарахт танасининг кесилган чегараси ўз диаметрининг …

4 / 16

ри бўлиб, келажакда дарахтзорлар заҳирасини аниқлашда асос бўлиб хизмат қилади. умумий дарахтзорни ташкил этишда қатнашаётган дарахтлар мажмуасига дарахтзорлар таркиби дейилади. агар дарахтзорлар фақат бир хил дарахт туридан иборат бўлса бир хил дарахтлар дейилади. н.п. анучин призмаси асосида ўрмон тўлиқлигини аниқлаш. агар дарахтзорлар бир нечта дарахт туридан иборат бўлса, бундай дарахтзорлар аралаш дарахтзорлар дейилади. дарахтзорлар таркибини шартли формула билан ифодалашда умумий дарахтзорлар таркиби 100% деб олинади ва асосий дарахт туридан бошлаб унинг қатнашиши коэффиценти дарахт турининг бош харфи билан ифодаланади. агар дарахтлар номланиши бир хил харфдан иборат бўлса, у ҳолда бош харфга кейинги икки ёки уч харф қўшиб ёзилади. масалан, осина-ос, ольха-ол. қайси дарахт дарахтзорлар таркибида кўп фоизни ташкил этса бу фақат бош ёки асосий дарахт ҳисобланади ва коэффицент қўйишда биринчи ёзилади. масалан, қарағай-100%, коэффицент 10; терак-100%, коэффицент 10 ёки 10 қ, 10 т. агар зарафшон арчаси 100% бўлса-10 зар. дарахтзорлар таркибининг формуласи бу ҳолда қуйидагича тузилади: 8гр. ён 1ол. 1 …

5 / 16

бўйича озчилик бўлса, бундай дарахтлар ҳар хил ёшдаги дарахтлар дейилади. унинг ёшини топишда дарахтлар бўйича ўртача ёши ҳисоблаб топилади. ўрмончиликда дарахтлар турлари бўйича қуйидагича тартибда синфлараро ёши аниқлаб белгиланади. марказий осиёда саксаул, туранга, жийда, черкез учун бир синфдаги ёши 5 ёшга тенг. тез ўсувчи япроқ баргли дарахтлар учун яъни, қайин,қора терак, тераклар учун бир синф ёши 10 ёшга тенг. игна баргли дарахтлар учун бир синф ёши 20 ёшга тенг. зарафшон, туркистон, туркман арчалари учун бир синф ёши 40 ёшга тенг. дарахтзорларнинг ёшининг гуруҳи бўйича тақсимланиши. жадвалда қуйида кўрсатилган ёшининг гуруҳи бўйича синфи игна баргли дарахтлар япроқ баргли дарахтлар саксаул туранга черкезлар учун марказий осиёдаги арчалар жадвал ёшининг гуруҳи бўйича синфи игна баргли дарахтлар япроқ баргли дарахтлар саксаул туранга черкезлар учун марказ ий осиёдаги арчалар i 1-20 1-10 1-5 1-40 ii 21-40 11-20 6-10 41-80 iii 41-60 21-30 11-15 81-120 vi 61-80 31-40 16-20 121-160 v 81-100 41-50 21-25 161-200 дарахтлар …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари"

3-мавзу: ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари 3-мавзу: ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари режа: 1. ўрмон морфологияси тушунчаси. 2. дарахтзорнинг таркиби ва типлари. 3. ўрмон элементлари ва компонентлари. ўрмон дарахтзорлари таркиби ва тўлиқлиги. булар дарахтзорлар, уларнинг қават (яруслари), ёш ва ўрта ёш ниҳоллар, ўрмоннинг энг пастки қаватидаги ўсимликлар, асосий дарахтларнинг яхши ўсишига ёрдам берувчи ўсимликлар, ер юзасидаги ўтлар қопламидан иборат. дарахтлар – ўрмон ташкил қилувчи дарахтлар уюшмаси. бундан ташқари уруғидан ва кўчат экиб кўкартирилган сунъий ўрмонзорлар ҳам мавжуд. умуман, ўрмонзорлар асосий ва ёрдамчи (иккинчи даражали) дарахт турларидан иборат бўлади. асосий, дарахтлар катта иқтисодий ва хўжалик аҳамиятига эгадир. ўстирилаётг...

This file contains 16 pages in PPT format (280.0 KB). To download "ўрмон морфологияси, асосий элементлари ва компонентлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ўрмон морфологияси, асосий элем… PPT 16 pages Free download Telegram