pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari

DOCX 11 pages 70.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari reja: 1. pmr spektroskopiyasining parametrlari. 2. signallar soni va ularning intensivligi. 3. spekttrlarni soddalashtirish usullari. 4. mavzu yuzasidan test savollari. yamr spektroskopiyasining amaliyotda keng qo‘llaniladigan turi – proton magnit rezonansi (pmr) hisoblanadi. pmr spektroskopiyasining parametrlari pmr parametrlari - kimyoviy siljish va spin-spinlarning o‘zaro ta’sir konstantasi. ularning qiymatlari organik molekulaning tuzilishiga hamda ulardagi elektronlar zichligining taqsimotiga bog‘liq hisoblanadi. kimeviy siljish. molekulalardagi hamma protonlar bir-biridan tabiatan farq qilmasa ular bitta umumiy signalda namoyon bo‘lishi kerak, ya’ni blox tenglamasidagi , va n0 qiymatlar barcha protonlar uchun doimiydir. h atomiga bevosita birikkan c atomi yoki shu atomga tutashgan funksional guruxning elektronga moyilligi (elektronmanfiyligi) h atomining elektron buluti zichligini ko‘p yoki oz darajada kamaytiradi. masalan, ba’zi protonlar qo‘shbog‘, boshqalari esa oddiy yoki uchbog‘ ta’sirida bo‘ladi, ya’ni h atomi atrofidagi elektron bulut zichligi protonni (h yadrosini) tashqi magnit maydon ta’siridan saqlaydi (ekranlaydi). shuning uchun proton atrofida el. bulutining ko‘p …

2 / 11

sbatan belgilanadi va bu ikki signal chastotalarining farqi kimyoviy siljish deb aytiladi. etalon modda bitta intensiv signal berishi va boshqa protonlar signalidan chetda joylashishi zarur. bu talablarga tetrametilsilan - (ch3)4si javob beradi. xalqaro etalon sifatida qabul qilingan tetrametilsilanning (tms) quyidagi xususiyatlari mavjud: a) undagi 12 proton ham bir xilda qurshab olingan, demak ularning ekranlanish konstantasi bir xil. shuning uchun tms bitta chastotadagi energiyani yutadi, ya’ni spektrda yagona signal kuzatiladi. b) bu signal eng kuchli maydonda joylashgan. organik birikmalardagi barcha protonlar esa nisbatan kuchsiz maydonda rezonansga uchraydi. v) tms boshqa organik birikmalar bilan kimyoviy ta’sirlashmaydi va oson uchuvchandir. spektr olib bo‘lingandan keyin moddani yana osongina ajratib olish mumkin. tms ning kamchiligi shundan iboratki, ba’zi organik birikmalarning eritmalarida yaxshi aralashmaydi. million ulushlar birligi delta () harfi bilan belgilanib quyidagi formula asosida hisoblanadi: bu erda, - kimyoviy siljishning million ulushlar birligi - aniqlanayotgan namuna va etalon modda signallari chastotalarining farqi (gersda ifodalangan kimyoviy …

3 / 11

ig‘ida kuzatiladi (34-rasm). har ikkala shkala o‘rtasida juda oddiy bog‘lanish bor: demak kuchsiz maydonda rezonans beruvchi protonning kimyoviy siljishiga shkalada katta, shkalada esa kichik qiymat muvofiq keladi, ammo pmr uchun asosan shkala ma’lum qulaylikka ega, ya’ni kimyoviy siljish qiymatlarining ortib borishi shu signallarga tegishli protonlar ekranlashishining ortib borishiga mos keladi. turli protonlar signallari deyarli katta bo‘lmagan (1-2 m.u.) oralig‘ida kuzatilishi bilan bir qatorda spirtlar va aminobirikmalardagi gidroksil va aminogurux protonlarining signali bir oz kengroq shaklda va kattaroq (5-10 m.u.) oraliqda kuzatiladi. signallar soni va ularning intensivligi. bir xil qurshovga ega bo‘lgan protonlar ekvivalent protonlar, har xil qurshovga ega bo‘lgan protonlar esa noekvivalent protonlar deb nomlanadi. etil spirtining spektrida uch xil noekvivalent protonlar guruxi - ch3, ch2, oh bo‘lgani uchun uchta signal kuzatiladi, ammo sn3 dagi uchta protonlar, ch2 dagi ikkita protonlar guruxlardagi ekvivalent protonlar hisoblanadi. protonlar stereokimyoviy ekvivalent bo‘lishi uchun ular fazoda qo‘sh bog‘ yoki assimmetrik uglerod atomiga nisbatan bir …

4 / 11

etr yoki santimetr hisobida o‘lchanadi (rasm). fenilsirka kislotasining pmr spektridan, pastdagi jadvaldagi kimyoviy siljish qiymatlariga asosan, 12 m.u. dagi signal karboksil guruxining protoniga, 7.2 m.u. dagi signal benzol xalqasidagi protonlarga va nihoyat 3.5 m.u. dagi signal karboksil gurux bilan bog‘langan metilen guruxining protonlariga tegishli ekanini aniqlash mumkin. rasm. fenilsirka kislotasinint pmp spektri (sdsl3). uchta signalni to‘liq talqin qilish uchun spektr ustiga chizilgan integral chizig‘idan foydalaniladi. tarkibida bitta proton tutgan karboksil guruxiga oid signal integral balandligi 5 mm ga tengligini bilib integral chiziq zinalari balandliklarini ana shu bitta protonli signalning integral balandiligiga bo‘lib chiqiladi. demak, spektrdagi signallarga tegishli protonlar soni 1:5:2 kabi nisbatda ekan. ayrim signallarning yuzasi bo‘yicha integrator moslamasi orqali miqdoriy o‘lchashlarni olib borish integrallash jarayoni hisoblangadi .agar tuzilishi noma’lum bo‘lgan moddaning spektri etalon moddaning spektriga nisbatan yozilgan bo‘lsa, har bitta signalning intensivligini hisoblab, ularga mos keluvchi protonlarni aniqlash mumkin. protonlarning kimyoviy siljish qiymatlari (erituvchi -xloroform, r - uglevodorod radikali) …

5 / 11

spektr bilan taqqoslash ma’lum darajada yordam beradi. vodorod atomini deyteriy atomiga almashtirish amaliyotda keng o‘rin olgan. deyteriy atomi massasi juft, tartib nomeri toqson bo‘lgani uchun uning spini yaxlit son, ya’ni 1 ga teng. vodorod atomini deyteriyga almashtirilsa molekuladagi elektronlar zichligi deyarli o‘zgarmasdan qoladi. agar o‘rinbosar spini nolga teng bo‘lsa, spin-spinlar ta’siri natijasida sodir bo‘lgan spektrning murakkablashishiga barham beriladi. deyteriy bu sinfdagi o‘rinbosarga kirmaydi, ammo ular ko‘pincha magnitli xususiyati bo‘lmagan o‘rinbosarlar deb qaraladi, chunki deyteriy yaxlit spinga ega bo‘lgani uchun proton hosil qiladigan sohadagi chastotalarda signal hosil qilishi mumkin emas, bunday yadrolar yadro-kvadr upolrezonansi uslubi yordamida o‘rganiladi. demak, molekuladagi ayrim vodorod atomlarini deyteriyga almashtirib spektrlarning murakkab chiqishiga sababchi bo‘lgan spin-spin ta’sirlar yo‘qotiladi. pmr spektrlarini olishda vodorod atomlari deyteriyga almashtirilgan erituvchilar keng miqyosda foydalaniladi, chunki bunday erituvchilarda proton bo‘lmagani uchun namunaning spektridagi signallarga xalaqit bermaydi. bunday erituvchilarga og‘ir suv (d2o), deytero atseton (cd3cocd3), deyterometanol (cd3od), deyteroxloroform (cdcl3) lar misol bo‘lishi mumkin, ammo …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari"

mavzu: pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari reja: 1. pmr spektroskopiyasining parametrlari. 2. signallar soni va ularning intensivligi. 3. spekttrlarni soddalashtirish usullari. 4. mavzu yuzasidan test savollari. yamr spektroskopiyasining amaliyotda keng qo‘llaniladigan turi – proton magnit rezonansi (pmr) hisoblanadi. pmr spektroskopiyasining parametrlari pmr parametrlari - kimyoviy siljish va spin-spinlarning o‘zaro ta’sir konstantasi. ularning qiymatlari organik molekulaning tuzilishiga hamda ulardagi elektronlar zichligining taqsimotiga bog‘liq hisoblanadi. kimeviy siljish. molekulalardagi hamma protonlar bir-biridan tabiatan farq qilmasa ular bitta umumiy signalda namoyon bo‘lishi kerak, ya’ni blox tenglamasidagi , va n0 qiymatlar barcha protonlar uchu...

This file contains 11 pages in DOCX format (70.5 KB). To download "pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: pmr spektroskopiya parametrlari… DOCX 11 pages Free download Telegram

pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "pmr spektroskopiya parametrlari. spektrlarni soddalashtirish usullari"

Similar files