elektron spektroskopiya

DOCX 27 pages 240.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 240.0 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

elektron spektroskopiya reja: kirish i. asosiy qism 1.1. optik analiz usullari. 1.2. spektroskopiya usullari tahlili va tavsifi. ii. tajriba qismi 2.1. elektron spektroskopiya usuli tahlil olib borish tartibi. 2.2. elektron spektroskopiya tahlilini olib borish qurilmalari. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyot kirish. kurs ishining dolzarbligi. ma'lum bo‘lishicha, istalgan kimyoviy elementning yorug‘lanuvchi bug‘lari faqat unga xos bo‘lgan spektr - monoxromatik nurlanishlar to‘plamini taratadi. spektrda ularning har biriga faqat o‘zigagina xos bo‘lgan chiziq taaluqli bo‘lar ekan. barcha elementlarning spektrlari maxsus jadvallarda aks etgan. ularda spektral chiziqlarning to‘lqin uzunligi, ketma-ketligi va intensivligi ko‘rsatiladi. shunday tarzda spektrlar bo‘yicha olimlar nurlanuvchi moddalar tarkibini aniqlash usuliga ega bo‘ldilar. natijada fizikaning elektromagnit nurlanishlar spektrlarini tadqiq qiluvchi yangi bo‘limi - spektroskopiya vijudga keldi. bu kirxgof va bunzen kimyoviy elementlarning eng dastlabki spektral tahlillarini amalga oshirgan 1859-yilda yuz berdi. kurs ishining maqsadi. spektroskopiya (spektr va ... skopiya) — fizikaning elektromagnit nurlanish spektrlarini oʻrganuvchi boʻlimi. spektroskopiya usullari bilan atom, molekulalarning energiya …

2 / 27

va foydalanilgan adabiyotlar qismidan iborati bo’lib, times new roman bosma taboqda, 14 o’lcham va 1,5 intervallarda yozilgan. kurs ishida 10 ta grafik ma’lumot. kurs ishining hajmi 25 sahifadan tashkil topgan. 14 ta adabiyotlar ro’yxatidan tashkil topgan. asosiy qism 1.1 optik analiz usullari spektroskopiya materiya va nurlanish orasidagi bogʻliqlikni oʻrganuvchi ilmiy sohadir. tarixan, spektroskopiya oq yorugʻlikning shaffof jismlardan oʻtayotib, toʻlqin uzunliklari turli boʻlgan ranglarga ajralishini kuzatishdan boshlangan. keyinchalik ushbu konsept nafaqat koʻrinuvchi yorugʻlik, balki har qanday elektromagnit nurlanishning modda bilan oʻzaro taʼsirlanishini oʻz ichiga qamrab oldi. spektroskopik maʼlumot odatda spektr yordamida beriladi. spektroskopiyaning paydo boʻlishi (i. nyuton birinchi bor quyosh nurlarini spektrga ajratgan vaqti) 1666 yillarga toʻgʻri keladi. asosan, 19-asrning boshidan spektral sistematik ravishda oʻrganilgan. spektroskopiya maʼlum belgilarga koʻra, mas, elektromagnit toʻlqinlarning toʻlqin uzunligiga koʻra radiospektroskopiya (radiotoʻlqin sohasi), optik spektroskopiya, rentgen spektroskopiyasi va h.k., tekshirilayotgan tizimlarning xiliga qarab atom spektroskopiyasi, molekulyar spektroskopiya va boshqa boʻlimlarga boʻlib qaraladi. atom spektroskopiyasi spektrlarni tahlil …

3 / 27

moddalarning spektrlarini tekshiradi. rentgen nurlari spektroskopiyasi moddaning elektron tuzilishini yutilayotgan, chikayotgan rentgen nurlari spektrlari hamda fotoelektron nurlanish spektrlari orqali oʻrganadi [1]. yadro spektroskopiyasi spektroskopiyaning alohida tadqiqot sohasi hisoblanadi. u atom yadrosining tuzilishi, yadro kuchlari va yadroning turli xossalarini oʻrganadi. yadro spektroskopiyasini alfa, beta va gamma spektroskopiyasi deyish ham mumkin. olmon olimi r.bunzen o‘zi kashf qilgan gorelkaning issiqlik alangasida moddalarni bug‘ga aylanib, alangani har xil ranglarga bo‘yashini payqadi. xususan, mis yashil alanga, osh tuzi sariq, stronsiy bo‘lsa to‘q qizil alanga berardi. gorelkaga moddani quyilsa, alanganing rangi bo‘yicha moddaning tarkibini aniqlash mumkin bo‘ladigandek tuyulardi. biroq, bunzen tez orada har xil tarkibli moddalar ba'zi hollarda alangani bir xil bo‘yashini payqab qoldi. shundan keyin uning yurtdoshi fizik g.kirxgof alanga yorug‘ligini rangli nurlarni monoxromatik qismlarga ajratadigan shisha prizmadan o‘tkazishni taklif qildi. litiy hamda stronsiy ta'siridan alanga ko‘zga hammavaqt bir xil rangda - to‘q qizil bo‘lib ko‘rinadi; litiy alangasi yorug‘ligi prizmadan o‘tgandan keyin ikki chiziqqa - …

4 / 27

di. chunonchi yulduzlar ham, huddi yer va boshqa sayyoralar kabi atomlardan iborat ekanligi ma'lum bo‘ldi; qolaversa spektrlar bo‘yicha jismlarning harakat tezligini ham aniqlash imkoniyati paydo bo‘ldi. dopler effekti tufayli harakatlanayotgan manbada, yorug‘lik manbai kuzatuvchidan uzoqlashayotgani yoki, unga yaqinlashayotganiga qarab, spektr tegishlicha uzun yoki qisqa to‘lqin tomon siljiydi. kvant mexanikasining rivojlanishida ham spektroskopiyaning ahamiyati ulkan. shveytsariyalik olim i.balmergning vodorod spektrini tavsiflovchi formulasini tahlil qilish asnosida nils bor atomning birinchi kvant modelini yaratdi. olimlar to‘lqin uzunliklarining keng diapazondagi nurlanishi yordamida spektrlar bo‘yicha atom va molekulalarning energiya sathlarini aniqlaydilar. ionlangan atomlarning spektrlari 0.2-200 nm to‘lqin uzunliklar diapazonida, neytral atomlar va molekulalar 200-700 nm diapazonda nurlanadi. organik molekulalar spektrlari infraqizil diapazonda joylashgan, atomlarning mustahkam bog‘langan ichki elektronlari energiyasi 100 kev gacha energiyali ?-kvantlar yordamida tadqiq qilinadi. atomlarning sathlar orasidagi kichik energiyali o‘tishlaridagi nurlanishlarni olimlar radiotexnika vositalari bilan muvaffaqiyatli tadqiq qiladi. lazerlar paydo bo‘lishi bilan spektroskopiyaning yangi bo‘limi - lazer spektroskopiyasi vujudga keldi. o‘zgartiriluvchi chastotali …

5 / 27

stlab (1933) ammiakning inversion (qarang inversiya) spektrini tadqiq qilishda qoʻllanilgan. optik spektroskopiya, infraqizil spektroskopiya va myossbauer uspektroskopiyadan farqli ravishda, radioskopiya energiyaning ichki kvantlari spektroskopiyasi hisoblanadi, shuning uchun unda energiyaning bir-biriga yaqin turgan satxlari orasidagi energiya oʻtishlari tadqiq qilinadi. radioskopiya usullari tadqiqotlarda foydalaniladigan fizik effektlarga bogʻliq boʻladi. eng keng tarqalgan usullar; antiferromagnit rezonans, elektron paramagnit rezonans, ferromagnit rezonans, siklotron rezonans, yadroviy magnit rezonans, mikrotoʻlqinlar radioskopiyasi, radioskopiya kvant generatorlar va kuchaytirgichlar, lazerlar, molekulyar generatorlar, aniq vaqt va chastota standartlari va boshqalarning yaratilishiga asos boʻldi [4]. yorug‘lik tо‘lqini tarqalayotganda ikki muhit chegarasidan qaytish va sinish qonunlari bizlarga ma’lum. shu bilan birga yorug‘lik tо‘lqini biror bir moddada tarqalayotganda yutilish bilan birga sochiladi ham. bu hodisani biz kundalik hayotimizda har kuni kuzatamiz. yorug‘likning atmosferada sochilishi natijasida osmon kо‘m-kо‘k bо‘lib kо‘rinadi. agar yorug‘lik atmosferada sochilmaganda edi kunduz kuni ham biz quyosh va yulduzlarni qorong‘i osmonda kuzatgan bо‘lar edik. umuman elektromagnit tо‘lqinni (radiasiyaning) modda bilan ta’sirini о‘rganadigan …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron spektroskopiya"

elektron spektroskopiya reja: kirish i. asosiy qism 1.1. optik analiz usullari. 1.2. spektroskopiya usullari tahlili va tavsifi. ii. tajriba qismi 2.1. elektron spektroskopiya usuli tahlil olib borish tartibi. 2.2. elektron spektroskopiya tahlilini olib borish qurilmalari. iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyot kirish. kurs ishining dolzarbligi. ma'lum bo‘lishicha, istalgan kimyoviy elementning yorug‘lanuvchi bug‘lari faqat unga xos bo‘lgan spektr - monoxromatik nurlanishlar to‘plamini taratadi. spektrda ularning har biriga faqat o‘zigagina xos bo‘lgan chiziq taaluqli bo‘lar ekan. barcha elementlarning spektrlari maxsus jadvallarda aks etgan. ularda spektral chiziqlarning to‘lqin uzunligi, ketma-ketligi va intensivligi ko‘rsatiladi. shunday tarzda spektrlar bo‘yicha olimlar nurlanuvchi mod...

This file contains 27 pages in DOCX format (240.0 KB). To download "elektron spektroskopiya", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron spektroskopiya DOCX 27 pages Free download Telegram