hujayralarda oqsillar biosintezi

DOC 54.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363443469_42299.doc hujayralarda oqsillar biosintezi www.arxiv.uz reja: 1. oqsil va aminokislotalar. 2. gen va genetik kod haqida tushuncha. 3. oqsillar biosintezi. 4. oqsillar sintezini boshqarilishi. 1. oqsillar biologik jihatdan murakkab polimer moddalarga kiradi. uning molekulasi uzun zanjirdan iborat yirik bo`lib, tarkibida birmuncha oddiyroq - monomerlar 20 xil aminokislotalar ko`p marta takrorlanadi. oqsil tarkibida aminokislotalar soni va joylanishi turlicha bo`ladi. demak oqsillar xilma-xilligini uning tarkibidagi aminokislotalar joylanishi, tartibi belgilaydi. 20 ta aminokislotaning o`zaro kombinasiyalanish soni 1024 bo`ladi. shundan ko`rinib turibdiki, oqsillar soni ko`p bo`lgani uchun belgi va xususiyatlar soni ham cheklanmagan miqdorida ko`p bo`ladi. oqsil molekulasida bir aminokislota o`zgarsa, oqsil tarkibi va belgini ko`rinishi ham o`zgarishi kuzatiladi. misol: 600 ta aminokislotadan iborat gemoglobin oqsili tarkibidagi glutamin kislota o`rnini valin bilan almashtirsa, odamda og`ir kamqonlik kasali (serpovidno-kletochnaya anemiya) yuzaga keladi. bunday kasalliklarda qizil qon tanachalar (eritrositlar) shakli o`zgaradi va o`ziga kislorod molekulasini biriktirib ololmaydi. bu kasalga uchragan bolalar yoshlik davridayoq halok bo`ladilar. har …

biridan farqi azotli asos qismini joylanishi bilan farq qiladi. dnк tarkibidagi azotli asoslar (nukleotidlar) sintez bo`layotgan oqsil molekulasida aminokislotalarni joylanish tartibini belgilab berishi genetik kod yoki irsiyat kod deyiladi. shuning uchun irsiy axborot dnк molekulasida yozilgan deyiladi. «genetik kod»ni asosi ochilgandan keyin barcha 20 ta aminokislotalarning (20 ta) tripletlari ham aniqlandi. dnкning 1 aminokislotani sintez qiluvchi 3 ta nukleotiddan iborat qismi кodon deyiladi. amerikalik bioximiklar m.nirenberg va s.ochoa 1962 yilda oqsillar tarkibiga kiruvchi 20 ta aminokislota uchun tripletlarning tarkibini aniqladilar. 3. molekulyar genetikasida olib borilgan ko`plab tajriba, kuzatishlarida to`plangan ma`lumotlar asosida irsiyatning umumiy nazariyasi quyidagi qabul qilingan sxema tarzida ko`rsatiladi: dnк (transkripsiya)®a-rnк (translyasiya)®oqsil (replikasiya) replikasiya dnк molekulasini 2 marta ortishi. bunda boshlang`ich dnк qolip vazifani bajaradi. transkripsiya -dnк molekulasida yozilgan nukleotidlar joylanishi haqidagi axborotni rnк ga ko`chirib yozilishi. translyasiya - a-rnк-da yozilgan axborotga asosan oqsil molekulasida aminokislotalarni tartib bilan terilishi. 50-yillarda olimlar tomonidan ochilgan oqsil sintezi nazariyasi - bu jarayon …

hi ta`sir etib polipeptid zanjiriga qo`shiladi. sitoplazmada oqsil molekulasini sintez qilish uchun zarur bo`lgan aminokislotalar doim bo`ladi. ikkinchi bosqichda aktivlashgan aminokislotalar t-rnк yordamida, ribosomalarga ya`ni oqsil sintez bo`ladigan joyga tashib boriladi. t-rnк molekulasi a-rnк-ga qaraganda zanjiri kichik, 70-80 nukleotiddan iborat. aminokislota t-rnк-ni uchki qismiga birikadi. barcha rnк-larda aminokislota birikuvchi qismi bir xil -ssa nukleotiddan iborat bo`ladi. har bir aminokislotani tashuvchi alohida t-rnк mavjud bo`lib, ya`ni 20 hil aminokislotani tashuvchi 20 hil t-rnк bor. uchinchi bosqichda aminokislotalar dnк tarkibidagi nukleotidlar tartibi bo`yicha ketma-ket joylashadi. bu tartibda joylashish a-rnк-da yozilgan axborotga muvofiq yuz beradi. bir necha aminokislotalar birikib bir oqsil molekulasini hosil qiladi, ya`ni r-rnк tarkibidagi ferment ta`sirida murakkab oqsil zanjirini hosil qiladi. bu jarayon ribosomalarda peptidpolimeraza ferment ta`sirida yuz beradi. ribosomalar tarkibi oqsil va rnк-dan iborat bo`ladi. bu rnк ribosomal rnк deyiladi. to`rtinchi bosqich. bu davrda oqsil polipeptid zanjiri to`liq shakllanadi. hosil bo`lgan vodorod bog`g`lar ta`sirida polipeptid oqsil zanjiri spiral shaklida …

dnк molekulasida bo`ladi. bajaradigan vazifasiga qarab, ular har xil bo`ladi. ayrim genlar sintezlanayotgan oqsil molekulasidagi aminokislotalarning joylanishi haqida axborot etkazib bersa, ba`zilari shu genlarning aktivligini nazorat qiladi. organizmda ikki xil gen - quruvchi genlar va regulyator genlar bo`lib, quruvchi genlar bloki - operon deyiladi. operon oqsil sintezini amalga oshiradi va u ba`zan aktiv holatda, ba`zan passiv holda bo`ladi, ya`ni harakatsiz, sintezni to`xtatishi ham mumkin. operonning ishlashi yoki to`xtashi gen operatorga bog`liq. u dnк-ning bir qismi alohida gen bo`lib, operonning bosh qismida joylashgan. agar gen operatoriga repressor molekulasi ta`sir qilsa, operon genlar bloki, tezda o`z ishini to`xtatib passiv holatga o`tadi. repressor tarkibi oqsil bo`lib uni gen-regulyator sintezlaydi. oxirgi mahsulot - d etarli ishlab chiqilganda, repressor ishga tushadi, operatorga ta`sir qiladi va gen operon ishini to`xtatadi. operonning qayta ishga tushishi yoki to`xtashi haqida ikki tomonlama xabar (signal) sintezlangan ferment ta`sirida hosil bo`ladi. hujayrada yana bioximik reaksiya zarur bo`lsa, ya`ni d mahsulot - …

borishini ta`minlaydi. shunday qilib, hujayrada oqsil sintezini boshqarilishi tirik organizmda bo`ladigan murakkab o`z-o`zidan boshqara oluvchi biokibernetik sistema deyish mumkin. ma`lum fermentni sintez qilish haqida dnк-dan olingan axborotni boshqarish, shu fermentni kerakli miqdorda ishlab chiqilganligi va hujayrada unga bo`lgan ehtiyoj haqidagi ma`lumotlarga asoslanib yuz beradi. adabiyotlar: 1. t.e.ostonaqulov, i.t.ergashev, к.q.shermuhamedov, b.a.normatov «genetika asoslari» toshkent 2003 y. 2. m.n.aberqulov, к.к. shermuhamedov genetikadan amaliy mashg`ulotlar. toshkent 2004 y. 3. к.к. shermuhamedov, m.n.aberqulov. «genetika» ma`ruza matnlari 2000 yil. 4. gershenzon m.n. osnovo` sovremennoy genetiki. кiev, «urojay», 1979. 5. gulyaev g.v. genetika. m., «кolos», 1984. 6. dubinin n.p. obshaya genetika. m., «nauka», 1970. 7. maqsudov z.yu. umumiy genetika. t., «o`qituvchi», 1980. 8. morozov e.m.,tarasevich e.i.anoxina v.s.genetika v voprosax i otvetax. minsk, 1989. 9. sobirov p.s., do`stqulov s.d. genetika asoslari va chorva mollarini urchitish. t., «mehnat», 1989. 10. sobirov p.s., do`stqulov s.d.genetikadan amaliy mashg`ulotlar.samarqand, 1990. 11. кrasota v.f., lobanova v.t.,djaparidze t.g. «razvedene selskoxozyaystvenno`x jivotno`x» m., agropromizdat, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "hujayralarda oqsillar biosintezi"

1363443469_42299.doc hujayralarda oqsillar biosintezi www.arxiv.uz reja: 1. oqsil va aminokislotalar. 2. gen va genetik kod haqida tushuncha. 3. oqsillar biosintezi. 4. oqsillar sintezini boshqarilishi. 1. oqsillar biologik jihatdan murakkab polimer moddalarga kiradi. uning molekulasi uzun zanjirdan iborat yirik bo`lib, tarkibida birmuncha oddiyroq - monomerlar 20 xil aminokislotalar ko`p marta takrorlanadi. oqsil tarkibida aminokislotalar soni va joylanishi turlicha bo`ladi. demak oqsillar xilma-xilligini uning tarkibidagi aminokislotalar joylanishi, tartibi belgilaydi. 20 ta aminokislotaning o`zaro kombinasiyalanish soni 1024 bo`ladi. shundan ko`rinib turibdiki, oqsillar soni ko`p bo`lgani uchun belgi va xususiyatlar soni ham cheklanmagan miqdorida ko`p bo`ladi. oqsil molekulasida bir am...

DOC format, 54.5 KB. To download "hujayralarda oqsillar biosintezi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayralarda oqsillar biosintezi DOC Free download Telegram