jins genetikasi. belgilarning jins bilan birikkan holda naslga o’tishi

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363439754_42284.doc jins genetiкasi www.arxiv.uz reja: 1. jinsni aniqlash va ular nisbati. 2. jinslar hosil bo’lishini boshqarish. 3. jinsga bog’langan belgilarning nasldan-naslga o’tishi. 4. jinsiy xromosomalar sonining o’zgarishi bilan bog’liq bo’lgan kasalliklar. 1. jins organizmdagi belgi-xususiyatlar yig’indisi bo’lib, yangi avlodning vujudga kelishini va irsiy belgilarning nasldan-naslga o’tishini ta’minlaydi. barcha hayvonot olami vakillari va odam somatik hujayralarining xromosomalari to’plamida autosomalar va jinsiy xromosomalar x (iks) va u (igrek) mavjud. x.genkin 1891 yili ayrim hashoratlarning mitoz usulida bo’linish jarayonini o’rganish paytida hujayraning bitta qutbida yaxshi bo’yalgan tanacha borligini, ikkinchi qutbida esa bu tanacha yo’qligini yozadi. ana shu bo’yalgan tanachaning nimaligini x.genkin bilmaydi, shuning uchun uni x harfi bilan ifodalaydi. кeyinchalik (1905) e.vilson bu tanachani x-xromosoma deb nomlaydi. jufti bo’lmagan va erkak jinsini aniqlovchi ikkinchi xromosomani esa u-xromosoma deb ataldi. shunday qilib jinsiy xromosomalar x va u deb nomlanadigan bo’ldi. irsiyatning xromosoma nazariyasiga ko’ra, jinsni xromosomalar orqali aniqlashning 4 turi mavjud. barcha hayvonlar jinsini …

’ladigan organizmlar kiradi. jinsni bunday aniqlash usuliga progam usuli deyiladi. bu guruhga kiruvchi organizmlarda (qushlar, kapalaklar va boshqalar) urg’ochi organizm geterogametali bo’lib, ikki xil tuxum hujayrani hosil qiladi. jinslar nisbati odatda uch davrda: 1) zigota, 2) tug’ilish, 3) o’sish va rivojlanish davrlarida o’rganiladi. zigota davrida erkak va urg’ochi zigotalar sonning bir-biriga bo’lgan nisbati aniqlandi va bunga jinslarning birlamchi nisbati deyiladi. lekin odamlarda jinslarning birlamchi nisbatini o’rganib bo’lmaydi. odamlarda jinslarning ikkilamchi (tug’ilganda) 1:1 ga yaqin, aniqrog’i 100 ta qizga 102-106 ta o’g’il bola tug’iladi. o’sish va rivoj-lanish davrida jinslarning uchlamchi nisbati o’rganiladi. jinslar-ning uchlamchi nisbatida yosh ulg’aygan sari erkak soni kamaya boradi. 2) jinsiy demorfizm organizmdagi bioximik, morfologik va fiziologik xususiyatlarning o’zgarishiga sabab bo’lganligi tufayli erkak va urg’ochi organizm har xil mahsuldorlikka ega bo’ladi. sut qaromolchiligida ko’proq urg’ochi buzoq olish, go’sht qoramolchiligida ko’proq buqacha olish maqsadga muvofiqdir. tuxum etishtirish uchun makiyon parranda, go’sht etishtirish uchun ko’proq xo’rozchalar olish foydalidir. n.к.кolsov va …

oitida jinsni boshqarish uchun v.n.shreder naslli erkak va urg’ochi hayvonlarni x yoki u xromosomali sperma bilan emlash ya’ni immunlashtirishni taklif qildi. immunlashtirilgan hayvonlarning bolalari orasida 75 % atrofida istalgan jins (erkak yoki urg’ochi) olindi. e.m.vladimirskaya erkaklik jinsiy - gormoni metiltestosteronni buqalar, quyonlar va erkak cho’chqalar urug’iga ta’sir qildirib, jinslar nisbatini o’zgartirish bo’yicha tajribalar o’tkazdi. bu gormon juda oz miqdorda (0,013 dan 0,125 % gacha) yuborilganda erkak jinslar soni 2-3 marta ko’paydi. akademik b.l.astaurov tajribalarida, urg’ochi pilla qurtlar olish uchun jinsiy hujayralarning paydo bulishida yuqori temperatura (18 minut davomida 48°s) ta’sirida xromosomalar bo’linishi to’xtatildi. bunda har bir tuxum hujayrada zw xromosomalari va to’liq autosomalar nabori hosil bo’ldi. bu tuxum hujayralar otalanmasdan rivojlandilar va faqat urg’ochi (ginogenez) qurtlarni hosil qildi. erkak qurtlar olish uchun tuxum hujayraga rentgen nurlari va yuqori temperatura ta’sir qildirildi (135 minut davomida 40°s issiqlikda). natijada tuxum hujayra yadrosi emirildi. urug’lanishda esa tuxum hujayraga ikkita spermatozoid kirib, shu ikki …

lgilar deb ataladi. jins bilan birikkan belgilarning naslga berilishi irsiyatning xromosom nazariyasi avtorlari t.morgan va unig shogirdlari meva pashshasida (drozofilada) ko’zning oq va qizil rangining naslga berilishini o’rganishda aniqladilar. oq ko’z urg’ochi pashshalar qizil ko’z erkak pashshalar bilan chatishtirilsa, birinchi bo’g’inda (f1) hamma urg’ochi pashshalar qizil ko’z, erkak pashshalar esa oq ko’z bo’ladi. ya’ni erkaklari ona belgisini urg’ochilari esa ota belgisini meros qilib oladi. birinchi bo’g’in erkak va urg’ochi pashshalar bir-biri bilan chatishtirilganda, ikkinchi bo’g’inda (f2) teng nisbatda to’rt tip pashsha paydo bo’ladi: oq ko’z va qizil ko’z erkak pashshalar, hamda oq ko’z va qizil ko’z urg’ochi pashshalar. biroq ota-onalar teskari chatishtirilsa (resiprok), ya’ni qizil ko’z gomozigot urg’ochi pashsha oq ko’z erkak pashsha bilan chatishtirilsa birinchi bo’g’inda erkak va urg’ochi pashshalar qizil ko’z bo’lib chiqadi. ikkinchi bo’g’inda (f2) esa, hamma urg’ochi pashshalar qizil ko’z bo’lib qoladi. erkak pashshalar esa yarmi qizil, yarmi oq ko’z bo’ladi. mana shu tajriba asosida morgan …

dominant gen bo’lgan zigotadan sog’lom organizm rivojlanadi (xnu), chunki dominant gen (n) resessiv (h) genning belgisini yuzaga chiqarmaydi. organizmlarda jins bilan chegaralangan belgilar ham mavjud. bu belgilar faqat bir jinsda rivojlanishi mumkin. masalan, qoramollarning sut mahsuloti, tovuqlarning tuxum mahsuloti, qo’chqorlarda shoxlilik, sigirlarda qo’shimcha emchaklarning bo’lishi va hokazo. bu belgilarni boshqaruvchi genlar xromosomalarning har qanday juftida bo’ladi, hamda ota va ona tomonidan keng holda bolalarga, ya’ni o’g’il va qizlarga berilishi mumkin. 4) к.bridjes rentgen nurlari ta’sirida drozofila pashshasida har xil jinsiy xromosomalar va autosomalar nisbatini aniqladi. shunday qilib jinsni belgilashning balans nazariyasi yaratildi. bu nazariyaga ko’ra jinsning rivojlanishi autosomalar bilan jinsiy xromosomalar orasidagi nisbatga bog’liq ekan. tuxum hujayralar etilishida-meyozda jinsiy xromosomalar qiz hujayralarga bo’linmasdan qolishi tufayli ikki xil tuxum hujayralar hosil bo’lar ekan, birinchi tuxum hujayrada ikkita x xromosomali bo’lib, ikkinchi tuxum hujayrada esa jinsiy x xromosoma bo’lmaydi. natijada xx va o tipdagi tuxum hujayralar hosil bo’ladi. ularning yadrosi normal spermatozoidlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jins genetikasi. belgilarning jins bilan birikkan holda naslga o’tishi"

1363439754_42284.doc jins genetiкasi www.arxiv.uz reja: 1. jinsni aniqlash va ular nisbati. 2. jinslar hosil bo’lishini boshqarish. 3. jinsga bog’langan belgilarning nasldan-naslga o’tishi. 4. jinsiy xromosomalar sonining o’zgarishi bilan bog’liq bo’lgan kasalliklar. 1. jins organizmdagi belgi-xususiyatlar yig’indisi bo’lib, yangi avlodning vujudga kelishini va irsiy belgilarning nasldan-naslga o’tishini ta’minlaydi. barcha hayvonot olami vakillari va odam somatik hujayralarining xromosomalari to’plamida autosomalar va jinsiy xromosomalar x (iks) va u (igrek) mavjud. x.genkin 1891 yili ayrim hashoratlarning mitoz usulida bo’linish jarayonini o’rganish paytida hujayraning bitta qutbida yaxshi bo’yalgan tanacha borligini, ikkinchi qutbida esa bu tanacha yo’qligini yozadi. ana shu bo’yalgan t...

DOC format, 48.0 KB. To download "jins genetikasi. belgilarning jins bilan birikkan holda naslga o’tishi", click the Telegram button on the left.

Tags: jins genetikasi. belgilarning j… DOC Free download Telegram