genlarning birikkan holda naslga o'tishi

DOCX 9 pages 522.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 522.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

6-мавзу: генларнинг бириккан ҳолда наслга ўтиши. ишдан мақсад: генларни бириккан ҳолда наслдан-наслга ўтиш ҳодисасини f1 ва иккинчи f2 авлодда белгиларнинг тўлиқ ирсийланиш қонуниятларини, т.морган тажрибаларини ўсимликларни чатиштириш мисолларида ўрганиш ва кроссинговер ва унинг моҳияти, гомологик хромосомаларда жойлашган генларнинг кроссинговерланишини, f1 ва fb да белгиларнинг тўлиқсиз ирсийланишини т.морган тажрибаси ва ўсимликларни чатиштириш мисолларида таҳлил қилиш. методик кўрсатмалар организмда генлар назорат қиладиган белги ва хусусиятлар сони жуда кўп. дидурагай ва полидурагайларда белгиларни ҳосил қилувчи генлар хар хил хромосомаларда жойлашган тақдирдагина бу белгилар бир-биридан мустақил равишда наслдан-наслга ўтади. шунинг учун ҳам мендель генлар хромосомаларнинг турли жуфтларида жойлашган бўлса, амалга ошади. альтернатив белгиларнинг мустақил тақсимланиши хромосомалар жуфтларининг сони билан чекланган. бироқ битта хромосомада битта ген эмас, балки бир неча ген жойлашган бўлади. демак, генлари битта хромосомада жойлашган белгиларнинг бир-биридан мустақил холда наслга ўтиши мумкин эмас. масалан, дрозофиланинг соматик хужайраларида 4 жуфт хромосомалар бўлган ҳолда белги ва хоссаларни вужудга келтирувчи генлар 1100 та, биринчи хромосомада …

2 / 9

иккита ген хромосомаларнинг турли жуфтларида жойлашган бўлса, тўртта фенотипик синф ҳосил бўлади. аавв х аавв │ │ гамета ав ав ав ав ав ғ1 аавв аава аавв аавв худди шундай чатиштириш, генлар бирикан ҳолда бўлганда қуйидагича кўринишда бўлади: р ав х ав ав ав гаметалар + ав ав ав ғ1 ав ав ав ав ҳосил бўлган генотиплар 1:1 нисбатда бўлиб, фенотипик синфлар сони икки марта камайди. генларнинг бириккан ҳолда ирсийланиши. т.морган ва унинг шогирдлари генларнинг бириккан ҳолда ирсийланиш ходисасини қуйидаги тажрибада исботлашди. танаси кул ранг, қаноти узун (нормал) дрозофилани танаси қора, қаноти қисқа дрозофила билан чатиштирилди. f1 дурагай авлодининг танаси кул ранг ва қаноти узун бўлади. бу икки жуфт белгининг ирсийланишини қуйидагича ифодалаймиз: она организми: танаси кулранг-аа, қаноти узун-вв. ота организми: танаси қора-аа, қаноти қисқа-вв f1 орагнизми: танаси кул ранг ав, қаноти узун вв. бу икки жуфт геннинг битта хромосомада ёки ҳар хил хромосомаларда жойлашаганликларини билиш учун бу генларнинг таъсирида …

3 / 9

й авлодларининг биз фикр юритаётган белгилари бўйича генотипларни қуйидагича ифодалаш мумкин: таҳлилий (беккросс) чатиштириш натижаси ҳам қайд этилган хулосани тасдиқлади: кўриниб турибдики, бу мисолда fв да дидурагайдаги каби 4 та эмас, балки фақат 2 та генотипик гуруҳ ажралиб чиқади. улардан бири кул ранг танали, узун қанотли бўлади, иккинчиси эса қора танали, қисқа қанотли эди. бу икки гуруҳ организимларнинг миқдори нисбати 1:1 бўлади. бу а-в ҳамда а-в генлари бириккан ҳолда ирсийланишидан далолат беради. бундай ирсийланиш генларнинг тўлиқ бириккан ҳолда ирсийланиши деб юритилади. белгиларнинг тўлиқ бириккан ҳолда ирсийланиши маккажўхори ўсимлигида ҳам мукаммал ўрганилган. маккажўхорининг икки белгиси бўйича альтернатив (кескин фарқланувчи) фенотипга, гомозиготали генотипга эга бўлган навлари ўзаро чатиштирилди. она ўсимлигининг дони сариқ (сс) ва юзаси текис (аа), ота ўсимлигининг дони оқ рангсиз (сс), юзаси эса буришган (аа) бўлган. олинган дурагай авлодларида бу икки белги бўйича генетик таҳлил ўтказиш жуда қулай, чунки ота – она ўсимликларини чатиштириш натижасида она ўсимлигида ривожланган маккажўхори сўтасида …

4 / 9

р эди. тахлилий чатиштириш учун олинган ота ўсимлиги хар икки ген бўйича рецессив гомозиготали (ссаа) бўлганлиги учун фақат бир хил генотипга эга бўлган (са) гаметалар ҳосил қилади.улар жинсий жараёнда тўрт хил вариантда қўшилиб уруғланади. натижада fb да тўртта фенотипик синф ажралиб чиққан бўлар эди. улар қуйидаги фенотипларга -25% ссаа, 25% ссаа, 25% ссаа ,25% ссаа эга бўлган бўлар эди. тажрибада бутунлай бошқача , яъни бу иккита ген аллелларининг битта хромосомада жойлашганлигини исбот этувчи далиллар олинди. юқорида қайд этилган тажрибада олинган f1 ўсимлигининг дони сариқ ва текис бўлганини кўрдик.унинг бу белгилар бўйича генотипи гетерозигота (ссаа) ҳолатида эди. уни ушбу икки белги бўйича рецессив гомозиготали (ssaa), дони оқ ва буришган ўсимлик билан чатиштириб олинган fb ўсимликлари фақат иккита фенотипик синф ҳосил қилган: дони сариқ,шакли текис ўсимликлар ва дони оқ, шакли буришган ўсимликлар. уларнинг нисбати 1:1 , яъни 50% :50% бўлган. fb даги ажралишнинг генетик тахлили қуйидагича: ♀ c a ♂ c a …

5 / 9

гик жуфт хромосомада жойлашган бир ген аллеллари ўрин алмашиниши ва битта гомологик хромосомадан бошқасига ўтиб, ўрин алмашиши мумкинми, деган савол туғилади. агар бундай жараён содир бўлмаганда эди, мейозда ногомологик хромосомаларнинг тасодифий ажралишлари туфайлигина генларнинг комбинирланишлари рўй берган бўлар эди. бир жуфт гомологик хромосомаларда жойлашган генлар ҳамма вақт бириккан ҳолда ирсийланган бўлиши керак эди. т.морган ва унинг шогирдлари томонидан ўтказилган тадқиқотларда гомологик жуфт хромосомаларда генлар алмашинувининг бўлиб туришлиги кўрсатиб берилди. генлар жойлашган гомологик хромосомаларнинг айнан ўхшаш қисмлари билан ўзаро ўрин алмашиниш жараёни хромосомалар чалкашиши ёки кроссинговер дейилади. кроссинговер гомологик хромосомаларда жойлашган генларнинг янги бирикмаларини ҳосил қилади. кроссинговер ҳамда бирикканлик ходисалари барча ўсимлик, ҳайвон ва микроорганизмлар учун умумий ҳисобланади. гомологик хромосомаларнинг айнан ўхшаш қисмлари билан ўрин алмашинишларининг мавжудлиги, генлар рекомбинациясини амалга ошириб, шу орқали эволюцияда комбинатив ўзгарувчанликнинг ролини оширади. кроссинговернинг генетик таҳлили қандай генетик методлар ёрдами билан бириккан ҳолда ирсийланиш ходисасини генларнинг мустақил комбинирланиш ходисасидан ажратиш мумкин. хромосомаларда рўй берадиган чалкашишни белгиларнинг …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genlarning birikkan holda naslga o'tishi"

6-мавзу: генларнинг бириккан ҳолда наслга ўтиши. ишдан мақсад: генларни бириккан ҳолда наслдан-наслга ўтиш ҳодисасини f1 ва иккинчи f2 авлодда белгиларнинг тўлиқ ирсийланиш қонуниятларини, т.морган тажрибаларини ўсимликларни чатиштириш мисолларида ўрганиш ва кроссинговер ва унинг моҳияти, гомологик хромосомаларда жойлашган генларнинг кроссинговерланишини, f1 ва fb да белгиларнинг тўлиқсиз ирсийланишини т.морган тажрибаси ва ўсимликларни чатиштириш мисолларида таҳлил қилиш. методик кўрсатмалар организмда генлар назорат қиладиган белги ва хусусиятлар сони жуда кўп. дидурагай ва полидурагайларда белгиларни ҳосил қилувчи генлар хар хил хромосомаларда жойлашган тақдирдагина бу белгилар бир-биридан мустақил равишда наслдан-наслга ўтади. шунинг учун ҳам мендель генлар хромосомаларнинг турли жуфтл...

This file contains 9 pages in DOCX format (522.1 KB). To download "genlarning birikkan holda naslga o'tishi", click the Telegram button on the left.

Tags: genlarning birikkan holda naslg… DOCX 9 pages Free download Telegram