tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi

DOCX 17 pages 131.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.7 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi reja: 1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni 2. tushunchalar ustida bo`ladigan mantiqiy amallar 3. ta'rifni shakllantirishning turli xil usullari 4. xotirani mustahkamlash usullari 1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni ta'riflar ma'noni tushuntirish tasvirlashda juda foydali hisoblanadi. odatiy ta'rif ikki qismdan iborat. odamlar ta'rif berishda tenglik belgisidan ko'pincha quyidagi jarayonlarda foydalanadilar masalan: bo`ydoq = bu turmush qurmagan erkak. atama ta’rfi - bu atama nimaligini anglatadi. everestr so’zi bizga tog’ bilan bo’g’liq so’z ekanligini anglatadi. ammo 8848 (everest cho’qqisining uzunligi) kabi boshqa atamalar ko'proq mavhum narsalarni anglatadi. tushunchalarni ta'riflash. ilmiy va amaliy faoliyat davomida har doim muhokamada ishtirok etuvchi tushunchalarni mazmuni va mohiyatini ochish ehtiyoji paydo bo’ladi. tushunchaning mazmunini ochishga qaratilgan mantiqiy amal tushunchani ta'riflash ((definition) definitsiya) deyiladi. tushunchalarni ta'riflash aniqlanuvchi, ya'ni mazmuni ochib berilishi lozim bo’lgan tushuncha hamda aniqlovchi – aniqlanuvchi tushunchaning mazmunini ochib beruvchi tushunchalardan iborat bo’lgan qismlardan tashkil topadi. masalan: “o’zbekiston markaziy osiyoda joylashgan …

2 / 17

dagogika institutida o’qiydigan kishi” – tor hajmli tushuncha; b) ta'rif aniq bo’lishi kerak. bunda obrazli iboralar, mazmuni noaniq so’zlar ishlatilmasligi lozim. masalan, “materializm – idealizmga qarama-qarshi bo’lgan falsafiy ta'limot” – ta'rif aniq emas. chunki “idealizm” tushunchasining o’zi ta'rifga muhtoj; c) ta'rif aylanma bo’lmasligi lozim. aylanma ta'rif berishda aniqlovchi tushunchaning mazmunini aniqlash uchun aniqlanuvchi tushunchaning o’ziga murojaat etiladi. tavtologiya ham mana shu qoidaning buzilishi natijasida sodir bo’ladi. bunda aniqlanuvchi tushunchadan uning mazmunini ochish uchun foydalanilgan bo’ladi. masalan, “materialist – materialistik dunyoqarashga ega bo’lgan kishi” – ta'rif aylanma shaklda; d) ta'rif iloji boricha inkor shaklida bo’lmasligi lozim. agar shunday ta'rif berilsa predmetga xos belgi o’rniga unda yo’q belgi ko’rsatiladi. masalan, “norma – hukm emas”. biroq musbat tushunchalarni ta'riflashga bu qoida ta'luqli emas. masalan, “e'tiqodsiz – ma'lum bir o’z qarash, maqsad va printsiplariga ega bo’lmagan kishi”. 7.2. tushunchalar ustida bo`ladigan mantiqiy amallar tafakkur shakli fikrning mazmunini tashkil etuvchi elementlarning bog’lanish usuli, uning tuzilishidir. …

3 / 17

urli xil strukturalarda, har xil mantiqiy amallarda o’z aksini topadi. fikrning to’g’ri qurilishi tafakkur qonunlariga rioya qilish orqali amalga oshadi. tafakkur qonunlari mazmunidan kelib chiqadigan, muhokamani to’g’ri qurish uchun zarur bo’lgan talablar fikrning aniq, ziddiyatsiz, izchil, yetarli asosga ega bo’lishidan iborat. mazkur talablarga rioya qilmaslik muhokamaning noto’g’ri tuzilishiga sabab bo’lishi mumkin. tushuncha – bu predmetlarning zaruriy, muhim belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shaklidir. mantiqda predmet tafakkur predmeti sifatida nazarda tutiladi. unga buyumlar (kitob, qalam), buyumlarning xossalari (issiq, sovuq), buyumlar munosabati (yaqin, uzoq), jarayonlar (o’qimoq, yozmoq) kiradi. fikr predmetida nafaqat real mavjud bo’lgan buyumlar, balki xossa va munosabat hamda inson ongidagi g’oya, nazariya kabilar ham tushuniladi. predmet belgilari deb, predmetlarni bir-biridan farq qiluvchi hamda ularning bir-biriga o’xshashligini ifoda qiluvchi tomonlar, munosabatlar va xususiyatlarga aytiladi. har bir predmet olamdagi boshqa predmetlar bilan aloqada bo’lganligi uchun o’zining ko’pgina belgilariga ega bo’ladi. bu belgilar: 1) yakka va umumiy, 2) muhim va nomuhim, 3) zaruriy va …

4 / 17

tasodifiy belgilarning yo’qolishidan predmet o’z mohiyatini yo’qotmaydi. avtomobilning rangi tasodifiy belgi, uning dvigatelining mavjudligi zaruriy belgi. ma'lum xossalarning mavjud va mavjud emasligiga qarab belgilar ijobiy va salbiy belgilarga bo’linadi. masalan: talabalarni qobiliyatli(ijobiy) va qobiliyatsizlarga (salbiy) ajratish mumkin. tushuncha tafakkur shakli bo’lganligi uchun yuqorida aytilganidek sezgi, idrok va tasavvurdan farqli o’laroq unda predmetning yaqqol obrazi emas, balki abstrakt obrazi aks etadi. tushuncha predmetlarning muhim belgilarini in'ikos qilishi, mohiyatini aks ettirishi bilan hissiy bilish shakllariga ko’ra borliqni chuqurroq, to’laroq ifodalaydi. tushuncha inson miyasida to’g’ridan-to’g’ri aks etmasdan, ma'lum bir mantiqiy usullardan foydalanish orqali hosil bo’ladi. bu usullarga taqqoslash, analiz, sintez, abstraktsiyalash, umumlashtirish kiradi: a) taqqoslash yordamida predmetlarni boshqalari bilan o’zaro solishtirilib, ularning o’xshash va umumiy belgilari hamda boshqalaridan ajratib turuvchi yakka belgilari aniqlanadi; b) analiz yordamida predmetni fikran tashkil qiluvchi muhim belgilar alohida ajratilib, har qaysisi o’rganiladi. sintez analizga teskari jarayon bo’lib, unda fikran ajratilgan predmetning belgilari birlashtirilib, bir butun holga ketiriladi. sintez …

5 / 17

ha va so’z aynan bir xil bo’lmasdan bir tushuncha turli xil tillarda turlicha ifodalanadi yoki ba'zi so’zlar (bog’lovchilar) tushunchalarni ifodalamaydi. turli fan sohalarga oid tushunchalarni tushunchalarni mazmunini aniq ifodalash uchun maxsus terminlardan foydalaniladi. tushunchalar o’zining mazmuni va hajmiga ega. tushunchaning mazmuni unda fikr qilinayotgan predmet va hodisalarning muhim belgilari yig’indisini tashkil etadi. masalan: “jinoyat” tushunchasining mazmunini ijtimoiy xavfli, qonunga zid bo’lgan hatti-harakatlar tashkil etadi, hajmiga esa o’g’irlik, jonga qasd qilish, ta'magirlik va hakozalar kiradi. o’z hajmiga ko’ra ikki yoki undan ortiq predmetlardan tashkil topgan tushunchalar mantiqiy sinf deyiladi. sinflar uni hajmini tashkil etgan kichik sinflardan va yakka predmetlarni ifodalovchi sinf elementlaridan tashkil topadi. masalan: o’simlik – sinf, daraxt – kichik sinf, archa daraxti – sinf elementi hisoblanadi. mantiqda tushunchalar hajmiga ko’ra universal sinf (osiyo mamlakatlari), yakka sinf (o’zbekiston respublikasi) va bo’sh sinflar (aylana kvadrat)ga ajratiladi. tushunchaning mazmuni va hajmi uzviy bog’liq bo’lib, u tushunchaning mazmuni va hajmi o’rtasidagi teskari nisbat …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi"

mavzu: tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi reja: 1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni 2. tushunchalar ustida bo`ladigan mantiqiy amallar 3. ta'rifni shakllantirishning turli xil usullari 4. xotirani mustahkamlash usullari 1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni ta'riflar ma'noni tushuntirish tasvirlashda juda foydali hisoblanadi. odatiy ta'rif ikki qismdan iborat. odamlar ta'rif berishda tenglik belgisidan ko'pincha quyidagi jarayonlarda foydalanadilar masalan: bo`ydoq = bu turmush qurmagan erkak. atama ta’rfi - bu atama nimaligini anglatadi. everestr so’zi bizga tog’ bilan bo’g’liq so’z ekanligini anglatadi. ammo 8848 (everest cho’qqisining uzunligi) kabi boshqa atamalar ko'proq mavhum narsalarni anglatadi. tushunchalarni ta'riflash. ilmiy va amaliy faoliyat davomida ...

This file contains 17 pages in DOCX format (131.7 KB). To download "tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: tasvirlash. kreativ shaxs tavsi… DOCX 17 pages Free download Telegram