tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi

DOC 7 pages 170.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 170.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4-mavzu: tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi reja: 4.1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni 4.2. tushunchalar ustida bo`ladigan mantiqiy amallar 4.3. ta'rifni shakllantirishning turli xil usullari 4.4. xotirani mustahkamlash usullari tayanch iboralar: tushuncha,aniqlovchi, qarashlar,yondashuvlarni shakllantirish, taqlid qilish ,tafakkurini tavsiflash, o‘ynash, o‘zgartirish,sintez qilish,ijodiylik,vaqt qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”,“aqliy xujum”, «bumerang» usullari 4.1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni ta'riflar ma'noni tushuntirish tasvirlashda juda foydali hisoblanadi. odatiy ta'rif ikki qismdan iborat. odamlar ta'rif berishda tenglik belgisidan ko'pincha quyidagi jarayonlarda foydalanadilar masalan: bo`ydoq = bu turmush qurmagan erkak. atama ta’rfi - bu atama nimaligini anglatadi. everestr so’zi bizga tog’ bilan bo’g’liq so’z ekanligini anglatadi. ammo 8848 (everest cho’qqisining uzunligi) kabi boshqa atamalar ko'proq mavhum narsalarni anglatadi. tushunchalarni ta'riflash. ilmiy va amaliy faoliyat davomida har doim muhokamada ishtirok etuvchi tushunchalarni mazmuni va mohiyatini ochish ehtiyoji paydo bo’ladi. tushunchaning mazmunini ochishga qaratilgan mantiqiy amal tushunchani ta'riflash ((definition) definitsiya) deyiladi. tushunchalarni ta'riflash aniqlanuvchi, ya'ni mazmuni ochib berilishi lozim bo’lgan …

2 / 7

ri mavjud: a) ta'rif teng hajmli bo’lishi kerak, ya'ni aniqlanuvchi tushuncha bilan aniqlovchi tushuncha hajmi teng bo’lishi kerak. masalan, “talaba – oliy o’quv yurtida o’qiydigan kishi” – teng hajmli ta'rif, “talaba – o’qiydigan kishi” – keng hajmli tushuncha, “talaba – pedagogika institutida o’qiydigan kishi” – tor hajmli tushuncha; b) ta'rif aniq bo’lishi kerak. bunda obrazli iboralar, mazmuni noaniq so’zlar ishlatilmasligi lozim. masalan, “materializm – idealizmga qarama-qarshi bo’lgan falsafiy ta'limot” – ta'rif aniq emas. chunki “idealizm” tushunchasining o’zi ta'rifga muhtoj; c) ta'rif aylanma bo’lmasligi lozim. aylanma ta'rif berishda aniqlovchi tushunchaning mazmunini aniqlash uchun aniqlanuvchi tushunchaning o’ziga murojaat etiladi. tavtologiya ham mana shu qoidaning buzilishi natijasida sodir bo’ladi. bunda aniqlanuvchi tushunchadan uning mazmunini ochish uchun foydalanilgan bo’ladi. masalan, “materialist – materialistik dunyoqarashga ega bo’lgan kishi” – ta'rif aylanma shaklda; d) ta'rif iloji boricha inkor shaklida bo’lmasligi lozim. agar shunday ta'rif berilsa predmetga xos belgi o’rniga unda yo’q belgi ko’rsatiladi. masalan, “norma – …

3 / 7

yotgan predmet va ularning xossalari va munosabatlariga muvofiq kelishi bilan izohlanadi. fikr chin bo’lishi bilan bir qatorda formal jihatdan to’g’ri qurilishi ham mantiqiy fikr yuritishning zaruriy sharti hisoblanadi. fikrning to’g’ri qurilishi tafakkurda hosil bo’ladigan turli xil strukturalarda, har xil mantiqiy amallarda o’z aksini topadi. fikrning to’g’ri qurilishi tafakkur qonunlariga rioya qilish orqali amalga oshadi. tafakkur qonunlari mazmunidan kelib chiqadigan, muhokamani to’g’ri qurish uchun zarur bo’lgan talablar fikrning aniq, ziddiyatsiz, izchil, yetarli asosga ega bo’lishidan iborat. mazkur talablarga rioya qilmaslik muhokamaning noto’g’ri tuzilishiga sabab bo’lishi mumkin. tushuncha – bu predmetlarning zaruriy, muhim belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shaklidir. mantiqda predmet tafakkur predmeti sifatida nazarda tutiladi. unga buyumlar (kitob, qalam), buyumlarning xossalari (issiq, sovuq), buyumlar munosabati (yaqin, uzoq), jarayonlar (o’qimoq, yozmoq) kiradi. fikr predmetida nafaqat real mavjud bo’lgan buyumlar, balki xossa va munosabat hamda inson ongidagi g’oya, nazariya kabilar ham tushuniladi. predmet belgilari deb, predmetlarni bir-biridan farq qiluvchi hamda ularning bir-biriga o’xshashligini ifoda …

4 / 7

illik ekanligi muhim belgi, kim tomonidan ekilganligi nomuhim belgi hisoblanadi. ba'zi hollarda muhim belgilar nomuhimga, nomuhim belgilar esa muhimga aylanadi. zaruriy belgilar predmetning mavjudligi bilan uzviy bog’liqdir va uning yo’qolishidan predmet ham mavjud bo’lmaydi. tasodifiy belgilarning yo’qolishidan predmet o’z mohiyatini yo’qotmaydi. avtomobilning rangi tasodifiy belgi, uning dvigatelining mavjudligi zaruriy belgi. ma'lum xossalarning mavjud va mavjud emasligiga qarab belgilar ijobiy va salbiy belgilarga bo’linadi. masalan: talabalarni qobiliyatli(ijobiy) va qobiliyatsizlarga (salbiy) ajratish mumkin. tushuncha tafakkur shakli bo’lganligi uchun yuqorida aytilganidek sezgi, idrok va tasavvurdan farqli o’laroq unda predmetning yaqqol obrazi emas, balki abstrakt obrazi aks etadi. tushuncha predmetlarning muhim belgilarini in'ikos qilishi, mohiyatini aks ettirishi bilan hissiy bilish shakllariga ko’ra borliqni chuqurroq, to’laroq ifodalaydi. tushuncha inson miyasida to’g’ridan-to’g’ri aks etmasdan, ma'lum bir mantiqiy usullardan foydalanish orqali hosil bo’ladi. bu usullarga taqqoslash, analiz, sintez, abstraktsiyalash, umumlashtirish kiradi: a) taqqoslash yordamida predmetlarni boshqalari bilan o’zaro solishtirilib, ularning o’xshash va umumiy belgilari hamda boshqalaridan ajratib …

5 / 7

sinfi haqida fikr yuritiladi. tushunchalar so’z va so’z birikmalari orqali ifodalanadi. masalan: “kitob”, “kompyuter”, “navoiy shahri”, “birlashgan millatlar tashkiloti” va hakozo. tushuncha va so’zning aloqadorligi tafakkur bilan tilning bog’liqligidan kelib chiqadi. tushuncha va so’z aynan bir xil bo’lmasdan bir tushuncha turli xil tillarda turlicha ifodalanadi yoki ba'zi so’zlar (bog’lovchilar) tushunchalarni ifodalamaydi. turli fan sohalarga oid tushunchalarni tushunchalarni mazmunini aniq ifodalash uchun maxsus terminlardan foydalaniladi. tushunchalar o’zining mazmuni va hajmiga ega. tushunchaning mazmuni unda fikr qilinayotgan predmet va hodisalarning muhim belgilari yig’indisini tashkil etadi. masalan: “jinoyat” tushunchasining mazmunini ijtimoiy xavfli, qonunga zid bo’lgan hatti-harakatlar tashkil etadi, hajmiga esa o’g’irlik, jonga qasd qilish, ta'magirlik va hakozalar kiradi. o’z hajmiga ko’ra ikki yoki undan ortiq predmetlardan tashkil topgan tushunchalar mantiqiy sinf deyiladi. sinflar uni hajmini tashkil etgan kichik sinflardan va yakka predmetlarni ifodalovchi sinf elementlaridan tashkil topadi. masalan: o’simlik – sinf, daraxt – kichik sinf, archa daraxti – sinf elementi hisoblanadi. mantiqda tushunchalar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi"

4-mavzu: tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi reja: 4.1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni 4.2. tushunchalar ustida bo`ladigan mantiqiy amallar 4.3. ta'rifni shakllantirishning turli xil usullari 4.4. xotirani mustahkamlash usullari tayanch iboralar: tushuncha,aniqlovchi, qarashlar,yondashuvlarni shakllantirish, taqlid qilish ,tafakkurini tavsiflash, o‘ynash, o‘zgartirish,sintez qilish,ijodiylik,vaqt qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”,“aqliy xujum”, «bumerang» usullari 4.1. tasvirlash va ta’riflash tushunchalari mazmuni ta'riflar ma'noni tushuntirish tasvirlashda juda foydali hisoblanadi. odatiy ta'rif ikki qismdan iborat. odamlar ta'rif berishda tenglik belgisidan ko'pincha quyidagi jarayonlarda foydalanadilar masalan: bo`ydoq = bu turmush qurmagan erkak. a...

This file contains 7 pages in DOC format (170.0 KB). To download "tasvirlash. kreativ shaxs tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: tasvirlash. kreativ shaxs tavsi… DOC 7 pages Free download Telegram