til va nutq munosabatlari

PPTX 10 pages 69.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.3 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

презентация powerpoint mavzu: til sathlari, birliklari. til va nutq munosabati. reja 1. til va nutqning farqlanishi. lison va nutqni ajratishda f.de sossyur ta’limoti. 2. umis tabiatli lison va yahbo tabiatli nutq hodisasi. 3. lisoniy va nutqiy birliklar haqida ma’lumot. lison va nutq farqlanishi, f.de sossyur ta’limoti,tilning psixofizik hodisa ekanligi, umis (umumiylik, mohiyat, imkoniyat, sabab) yahvo (yakkalik, hodisa, voqelik, oqibat) lisoniy birlikning shakily va ma’noviy qiymati, lisoniy birliklar, nutqiy birliklar, fonema va tovush munosabati, leksema va so‘z munosabati, morfema va qo‘shimcha munosabati, qolip va hosila munosabati. tilshunoslik boshqa fanlardan ajratilib, o‘zicha alohida mustaqil fan sifatida tanilgan davrlardayoq til va nutqni farqlashga e’tibor berilgan edi. ammo fan taraqqiyoti tarixi davomida hamma jihatdan ham til bilan nutq bir-biridan farqlanavermadi. shuning ucun, ko‘pincha, nutqqa xos hodisalar til hodisasi sifatida talqin qilinib kelindi. tilshunosligimizning keyingi taraqqiyotida til va nutqni farqlashga jiddiy e’tibor berilmoqda. til va nutq hodisalariga o‘zaro farqlab yondashishni dastlab viii-ix asrlarda arab tilshunosligida, …

2 / 10

tamalarga esa bir ma’nolilik xosdir. lisonda birliklar va birikish qonuniyatlari farqlanadi. lisoniy birlik ikki tomonning bir butunligidan iborat bo‘ladi: lisoniy birlikning shakily, tashqi tomoni; lisoniy birlikning ma’lum bir vazifasi, ma`noviy qiymati. lisoniy birlik ongda qandaydir tarh, ramz sifatida saqlanadi. masalan, [a] fonemasining talaffuz xususiyatlari haqida umumlashma tasavvur o‘zbek tilida so‘zlashuvchi barcha jamiyat a’zolari tilida birdir. bu [a] fonemasining tashqi tomonidir, uning ichki tomonini ma’no farqlash, chegaralash xususiyati tashkil etadi. ichki va tashqi tomonni bir- biridan ajratib bo‘lmaydi. bir-birini shartlovchi, bir-biriga bog`liq bo‘lgan “lison – nutq qobiliyati - nutq” zanjirida faqat nutqqina tashqi shaklda (og‘zaki, yozma) namoyon bo‘ladi. f.de sossyur lison – nutq munosabatini shatranj o‘yini qoidalari asosida tushuntirib o‘tgan. shaxmat donalari va har bir donaning yurish qoidasi ongimizdagi lisoniy birliklar va ularning birikish imkoniyatlariga o‘xshaydi. o‘yin qoidalari hamma uchun bir xil. o‘yinchi xuddi so‘zlovchi bo‘lib, shaxmat oyinini bilishi esa so‘zlovchining nutq qobiliyatiga o‘xshaydi. lison va nutq munosabatiga dialektik, dialektika kategoriyalari …

3 / 10

] fohemasining unlilik, kenglik, lablanmaganlik, [u] fohemasining unlilik, torlik, lablanganlik, [p] fonemasining undoshlik, shovqinlilik, jarangsizlik, portlovchilik, lab – lablik kabi belgilarga ega ekanligi haqidagi “tabiiy” (go‘yoki o‘zi hosil qilingan) bilimga ega bo‘ladi. nutq so‘zlaganda, kishi ana shu tipik belgilarni jonlantirishga, ongidagi imkoniyatni voqelantirishga, fonetik umumiylikni xususiylashtirishga harakat qiladi. har bir leksema lisoniy birlik sifatida mazmun mundarijasiga ham ega. leksemalarning mazmun rejasi denotatlar yoki referentlar deb ataladigan borliqdagi narsa, harakat, belgi, miqdor kabilarni ifodalovchi tushunchalarni bildiradi. masalan, borliqda yuz deb ataluvchi kishi burnining ikki tomonidagi peshonadan iyakkacha bo‘lgan qismi mavjud. shu asosda kishilar ongida yuz tushunchasi vujudga kelgan. mazkur tushuncha asosida esa semema (leksema ma’nosi) shakllanadi. tushuncha bilan ma’no bitta narsa emas, ular farqli xususiyatlarga ega. masalan, ingliz, rus, nemis tillarida so‘zlashuvchi kishilarning ongida aka va uka tushuchalari mavjud. biroq bu tushunchalar brother (ingliz), brat (rus) va bruder (nemis) leksemalarida bitta ma’no (semema)da birlashgan. yoki [yuz], [bet], [bashara], [chehra], [oraz] leksemalari …

4 / 10

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "til va nutq munosabatlari"

презентация powerpoint mavzu: til sathlari, birliklari. til va nutq munosabati. reja 1. til va nutqning farqlanishi. lison va nutqni ajratishda f.de sossyur ta’limoti. 2. umis tabiatli lison va yahbo tabiatli nutq hodisasi. 3. lisoniy va nutqiy birliklar haqida ma’lumot. lison va nutq farqlanishi, f.de sossyur ta’limoti,tilning psixofizik hodisa ekanligi, umis (umumiylik, mohiyat, imkoniyat, sabab) yahvo (yakkalik, hodisa, voqelik, oqibat) lisoniy birlikning shakily va ma’noviy qiymati, lisoniy birliklar, nutqiy birliklar, fonema va tovush munosabati, leksema va so‘z munosabati, morfema va qo‘shimcha munosabati, qolip va hosila munosabati. tilshunoslik boshqa fanlardan ajratilib, o‘zicha alohida mustaqil fan sifatida tanilgan davrlardayoq til va nutqni farqlashga e’tibor berilgan edi. ammo...

This file contains 10 pages in PPTX format (69.3 KB). To download "til va nutq munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: til va nutq munosabatlari PPTX 10 pages Free download Telegram