bayramlarning vujudga kelishi

PPTX 17 pages 663.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 663.7 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

слайд 1 mavzu: bayramlarning vujudga kelishi. reja: 1. o’zbek xalq bayramlari tarixidan. 2. zardushtiylik dini bilan bog’liq marosimlar. 3. islomgacha bo’lgan davrdagi bayramlar. bayramlar eng qadimiy davrlardan boshlab inson hayotining eng muhim va tarkibiy qismiga aylangan. ularsiz insoniyat hayotini mutlaqo tasavvur qilib bo’lmaydi. bayramlar xalq hayotining eng yaxshi va go’zal tomonlarini aks ettiruvchi ko’zgudir. bayramlar insoniyat hayotida shu qadar mustahkam o’rin egallaganki, ularni nishonlamaydigan hech bir shaxs, oila, jamoa topilmaydi. shuningdek, har bir millat va elat, xalqning o’z taraqqiyot tarixi jarayonida shakllangan bayramlari mavjud. o’rta osiyo xalqlari, jumladan, o’zbek xalqining ham eng qadimiy davrlardan shakllana boshlagan, asrlar bo’yi avloddan avlodga o’tib, kamol topib, bebaho merosga aylangan bayramlari ko’p. bu bayramlarning ma’lum qismi turli sabablar tufayli yo’qotilgan, ayrim bayramlar esa qarama-qarshiliklarni yengib, ko’pgina fazilatlardan ajralsada, butunlay yo’qolib ketmagan, yana boshqalari esa xalq hayotida mustahkam o’rin olib, bizning zamonamizgacha yetib kelgan. o’zbek xalqining bayramlari qon-qardosh xalqlarning tarixiy - madaniy aloqalari jarayonida shakllangan …

2 / 17

an inson o’z mehnati tufayli hayvonot dunyosidan ajralib chiqqach, yashash uchun kurash jarayonida qanchalik ongli mehnat qilsa, u shuncha muvaffaqiyatlarga erishgan. bu jarayon ibtidoiy odamlar ovchilik bilan kun ko’rayotgan davrlarda yaqqol sodir bo’la boshlagan. va bu holatni ovchilar imo-ishora, maxsus harakatlar hamda o’yin shaklida ifodalashga urinishgan. s hu tarzda "o’yin - mehnat farzandi" bo’lib vujudga kelgan . ibtidoiy ovchilar hayotida ovchilik o’yinlari muhim o’rin tutgan. ovchilik o’yinlari ovdan oldin ham, undan so’ng ham o’tkazilgan. ovdan oldingi o’yinlar - ovoldi mashqi vazifasini o’tagan hamda jiddiy o’ziga xos kichik marosim shaklida uyushtirilgan. o’yinlar jarayonida yoshlarni ham ov qilishga o’rgatishgan. shu boisdan qam u o’ziga xos maktab vazifasini o’tab, bir tomondan, ovchilar mahoratini o’stirishga yordam bergan bo’lsa, ikkinchi tomondai esa, ularda taqlid sano’atini shakllantirgan va rivojlantirgan. ovdan so’nggi o’yinlar ov muvaffaqiyatli tugagandagina uyushtirilgan deb taxmin qilish mumkin. chunki ovdan o’lja bilan qaytish, bu ziyofat, xursandchilik qilishga, butun jamoaning bayram qilishiga imkon yaratgan. ovchilar …

3 / 17

ttirilgan. so’ngi paleolit davrida (taxminan miloddan 40-41 ming yil avval) yer yuzining shimoliy qismida totemga oid "ayiq bayramlari" bo’lgan. o’rta osiyoda "ayiq o’yini" (pantomimik raqs sifatida) keyingi vaqtlargacha yetib kelgan. mexnat taqsimotining vujudga kelishi munosabati bilan qadimgi odamlarning chorvachilik va dehqonchilikka o’tishi (bu jarayon o’rta osiyoda miloddan oldingi iii ming yillik oxiri - ii ming yillik boshlariga to’qri keladi) ana shu yangi sohaga oid odat, marosim va bayramlarni vujudga keltira boshlagan. dehqonlarning hayotida eng quvonchli voqea - bu hosilni yiqish va yangi nozneo’matlarni tatib ko’rish jarayoni bo’lgan yil bo’yi kutilgan bunday jarayon, tabiiyki, dehqonlarda bayram kayfiyatini vujudga keltirgan. bundan ko’tarinki kayfiyatni harakatlarda aks ettirish maqsadida kishilar o’yinlar va marosimlarni tashkil qilgan. "mehnat o’yinlari" yaxshi kayfiyat, bayram holatini vujudga keltirgan. bronza davrilaridan boshlab o’troq dehqonchilikning vujudga kelishi va uning tez rivoj-lanishi natijasida bahorda mehnat mavsumiga kirishish, kuzda hosilni yiqib olish yakuniga baqishlangan bayramlar shu tariqa yuzaga kelib, ular yillar o’tishi bilan …

4 / 17

zolariga baqishlangan tantanalar asta-sekin shakllana borgan. bu xildagi ilk shakllarga -"orgaist bayramlari"ni misol qilib olsak bo’ladi. bu bayram o’tkaziladigan kunda barcha erkak va ayollarga o’zlari uchun juft tanlash erkinligi berilgan. qadimiy davrdagi bayram kayfiyatida o’tadigan marosimlardan yana biri -"erkaklikka o’tish" ("erkakka aylanish") edi. o’spirin unga uzoq tayyorgarlik ko’rib, o’zining hayotga tayyorligi va kuchini namoyish qilishga intilgan. bu marosimda o’spirin qiynalgan, sinalgan, xullas, imtihondan o’tkazilgan. marosimlar kishilarning mehnat va kurashda erishgan yutuqi va xursandchiligi, boshqacha qilib aytganda, bayram holati asosida vujudga kelgan. bunga ovchilik va deqqonchilik marosim - bayramlari misol bo’la oladi. buning ustiga mehnatga baqishlangan tantanalar faqat marosimdan tashkil topib qolmay, balki unda o’yinlar, musobaqalar uyushtirilib, hatto shu tantana uchun maxsus taomlar tayyorlangan. shunday qilib, ibtidoiy davrda qadimiy odam-larning o’zlari kabi juda sodda bo’lgan mehnat, hayot va dinga oid turli bayramlar shakllari vujudga kela boshlagan. ana shu oddiy shakllar keyingi tarixiy davrlardagi bayramlarga asos va zamin bo’la oldi. zardushtiylar o’z …

5 / 17

va odatlar haqida tarixiy-madaniy ahamiyatga ega bo’lgan bebaqo fikrlar qoldirgan. beruniy bergan ma’lumotlarga qaraganda, so’qdiylarda mavsard oyining birinchi kuni-navro’z va 28-kuni - romush odam (otashxonalarda to’planish qayiti); nipsanj oyining 12-kuni - moqirj; basokanj oyining 7-kuni-nikq oqam; 15-kuni - amsxvora (olov tegmagan narsalarni yeyish qayiti); ashnxnda oyining 18-kuni- boboxvora yoki bomixvora (uzumdan siqib olingan toza, xolis shirani ichish) qayiti; nimsarda (yil yarmi); "bod omkom"; o’lganlarga aza tutish kuni kabi qayit (bayramlari) o’tkazilgan . miloddan avvalgi eron, so’qd va xorazmda zardushtiylik ("zorastriy") kalendaridan foydalanilgan. yilning har fasli qar oyining o’z bayramlari va mashqur kunlari bo’lgan. masalan, "farvardin moq - yoz boshi, tir moq -kuz boshi, meqr moq - qish boshi, diy moq - baqor boshi. ularning oylari ichida to’rt faslga qarab ishlatiladigan (qayit) kunlari bo’lgan . "navro’z"ning kelib chiqishi haqida ko’plab fikrlar, afsonalar, miflar mavjud. masalan, zardushtiylar davridagi ba’zi bir tushunchalarga qaraganda, yaxshilik xudosi axuramza (xurmuz)-bahor yozda, yomonlik xudosi anxara-maynyu (axriman) - …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bayramlarning vujudga kelishi"

слайд 1 mavzu: bayramlarning vujudga kelishi. reja: 1. o’zbek xalq bayramlari tarixidan. 2. zardushtiylik dini bilan bog’liq marosimlar. 3. islomgacha bo’lgan davrdagi bayramlar. bayramlar eng qadimiy davrlardan boshlab inson hayotining eng muhim va tarkibiy qismiga aylangan. ularsiz insoniyat hayotini mutlaqo tasavvur qilib bo’lmaydi. bayramlar xalq hayotining eng yaxshi va go’zal tomonlarini aks ettiruvchi ko’zgudir. bayramlar insoniyat hayotida shu qadar mustahkam o’rin egallaganki, ularni nishonlamaydigan hech bir shaxs, oila, jamoa topilmaydi. shuningdek, har bir millat va elat, xalqning o’z taraqqiyot tarixi jarayonida shakllangan bayramlari mavjud. o’rta osiyo xalqlari, jumladan, o’zbek xalqining ham eng qadimiy davrlardan shakllana boshlagan, asrlar bo’yi avloddan avlodga o’tib, ka...

This file contains 17 pages in PPTX format (663.7 KB). To download "bayramlarning vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: bayramlarning vujudga kelishi PPTX 17 pages Free download Telegram