ирсият конунлари

DOC 335.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363262316_42156.doc ирсият šонунлари режа: 1. монодурагайларда ирсийланиш 2. дидурагай чатиштиришда белгиларнинг ирсийланиши 3. дидурагайларда гаметалар софлик гипотезасининг цитологик асослари қадимдан одамлар фарзандлари ўғил ёки қизнинг ўз ота-оналарига ўхшашлигини кузатганлар. лекин шунга қарамай, кўп асрлар мобайнида ирсият муаммоси ҳал қилинмаган. фақат xix асрнинг иккинчи ярмига келиб, ирсият қонунларини ихтиро қилишга мушарраф бўлди. дарсликнинг iii-v боблари мазкур олимларнинг бу соҳадаги кашфиётларига бағишланади ш бобда ирсиятнинг дурагайлаш методи, мендельнинг ирсият қонунлари одам ирсиятига ҳам тегишли эканлиги исботланилган. бу соҳа бўйича берилган масалаларни ечиш билимнинг янада мустаҳкам бўлишига кўмак беради. дурагайлаш методи. нима учун буғдойдан буғдой, арпадан арпа ҳосил бўлади, қўйдан қўзичоқ туғилади, ҳар бир бола ота-онасига ўхшаш бўлади, деган масала минг йиллар мобайнида одамларни қизиқтириб келган. фақат чех табииётшуноси грегор мендель биринчи маротаба бу жумбоқни ечди ва ирсият қонунларини ихтиро қилишга муваффақ бўлди. ирсият қонунларини яратишга имкон берган мендель тадқиқотларининг ўзига хос жиҳатлари нималардан иборат? биринчидан, мендель ўз ўтмишдошларидан фарқли равишда ота-она организмларнинг …

қотчи олимлар томонидан одамларда кўп белги-хоссаларнинг ирсийланиши аниқланган. монодурагайларда ирсийланиш дурагайлаш учун танланган ота-она организмлари биргина қарама-қарши белгиси билан фарқланса, улардан ҳосил бўлган дурагайларни монодурагайлар деб аталади. мендель тажрибаларида нўхат ўсимлигининг дони текис ва бужур, дони сариқ ва яшил, гул тожбарглари қизил ва оқ, пояси узун ва калта бошқа қарама-қарши белгили хилларини чатиштириб, улардан олинган дурагайларнинг бир неча авлодида мазкур белгиларнинг ирсийланиши ўрганилди. мендель олиб борган тажрибаларининг бирида дони сариқ ва яшил бўлган хилларини чатиштирди. олинган дурагайларнинг биринчи авлодида дурагайларнинг дони сариқ рангда эканлиги маълум бўлди. мендель биринчи авлод дурагайларнинг ривожланган белгисини доминант, ривожланмаган-яширин белгисини рецессив деб номлади. биринчи авлод дурагайларнинг ҳаммасида ранги бир хил сариқ бўлганлигини эътиборга олиб, мендель «биринчи авлод дурагайларнинг бир хиллик қонунини» кашф этди. бу мендель томонидан очилган ирсиятнинг биринчи қонуни саналади. мендель ўз тажрибасини давом эттириб, биринчи авлод дурагайларни ўзаро чатиштирди. дурагайларнинг иккинчи авлоди текширилганда уларнинг тўртдан уч қисми сариқ донли, тўртдан бир қисми яшил …

унлари одамлар никоҳида ҳам ўз тасдиғини топади. чунончи никоҳланган эркак ва аёлнинг бирининг қоши айри-айри, иккинчисиники бир-бири билан қўшилган ҳолда бўлса, уларнинг фарзандларининг қоши айри-айри бўлади. бинобарин, қошнинг айри-айри ҳолатда эканлиги доминант, бир-бири билан бирлашганлиги рецессивдир. мабодо шундай белгили икки нотаниш оиланинг ўғил ва қизлари ўзаро никоҳлансалар, невараларининг 3/4 тасида қошлар айри-айри, 1/4 тасида эса бир-бири билан қўшилган ҳолатда бўлади. худди шундай ҳолат қалин лабли ва юпқа лабли эркак ва аёлларнинг никоҳи ва уларнинг ўғил ва қизларининг бўлган никохида ҳам кузатилади. бунда қалин лаб доминант, юпқа лаб эса рецессив белги ҳисобланади. мендель нима сабабдан иккинчи авлод дурагайлари хилма-хиллик берадилар ва уларда доминант ва рецессив белгили индивидларнинг нисбати 3:1 схемада бўлади, - деган муаммони хал этиш учун ўз даврида гаметалар софлиги илмий фараз (гипотеза) сини илгари сурди. бу фараз хали фанда ҳужайранинг митоз ва мейоз бўлиниши кашф қилинмасдан анча илгари сурилганлигини таъкидлаб ўтиш жоиздир. мазкур илмий фаразга биноан ҳар бир организм …

низмида белги-хоссалардан ташқари авлоддан-авлодга олиб ўтувчи ирсиятнинг моддий асослари –омиллар мавжуд. генетикада организмларнинг ташқи, ички белги-хоссаларининг мажмуасини фенотип, моддий ирсий омилларнинг йиғиндисини эса генотип деб аталади. модомики шундай экан, у ҳолда генетик символлардан фойдаланган ҳолда лаби қалин ва лаби юпқа эркак ва аёл организми, уларнинг никоҳидан ҳосил бўлган фарзандлар ҳамда неваралари ҳақида тубандагича изоҳ бериш мумкин. фенотип ♀ қалин лабли ♂ юпқа лабли р генотип аа х аа гаметалар а а а а фенотип ♀ қалин лабли ♂ қалин лабли (бегона эркак) f1 генотип аа х аа гаметалар а а а а фенотип қалин лабли қалин лабли қалин лабли юпқа лабли (неваралар) f2 генотип аа: аа: аа: аа кўриниб турибдики, илгари қайд қилинганидек биринчи авлод дурагайларнинг барчасининг лаби қалин, фенотип жиҳатдан ўхшаш. дурагайларнинг иккинчи авлодида фенотип бўйича 3:1 нисбат олинган, бошқача айтганда, ташқи белгилари бўйича уч ҳисса қалин лабли, бир ҳисса юпқа лабли неваралар туғилган. (23-расм) 23 – расм. лаб …

кўрадиган f1 ген аа агар шундай никоҳдан туғилган бошқа-бошқа оилаларнинг ўғил ва қизлари ўзаро турмуш қурсалар, у ҳолда биринчи тажрибадаги каби туғилган фарзандларнинг тўртдан уч қисми яқинни яхши кўрадиган, тўртдан бир қисми нормал кўрадиган бўладилар. уларни генетик символлар ёрдамида шундай изоҳлаш мумкин: фен ♀ кўзи яқинни яхши кўрадиган ♂ кўзи яқинни яхши кўрадиган f1 ген аа аа х гам а а а а фен кўзи яқинни яхши кўрадиган кўзи нормал кўрадиган f2 ген аа: аа: аа : аа генетикада бир хил ота-она организмларининг чатишишидан ҳосил бўлган ва келгусида ўрганилаётган белги-хоссалар бўйича хилма-хиллик бермайдиган организмларни гомозигота, ҳар хил ирсиятга эга ота-она организмларининг чатишишидан олинган ва келгусида авлодларда хилма-хиллик берадиганларни гетерозигота организмлар дейилади. таҳлилий чатиштириш. агар ота ёки онадаги доминант белги тўлиқ ҳолда авлоддан-авлодга берилса, дурагайларнинг гомозигота ва гетерозигота формалари фенотип жиҳатдан ўхшаш бўлганликлари сабабли уларни бир-биридан фарқлаш қийин. буларнинг генетик жиҳатдан ҳар хил эканлигини келгуси авлодда билиш мумкин. одатда гомозигота ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ирсият конунлари"

1363262316_42156.doc ирсият šонунлари режа: 1. монодурагайларда ирсийланиш 2. дидурагай чатиштиришда белгиларнинг ирсийланиши 3. дидурагайларда гаметалар софлик гипотезасининг цитологик асослари қадимдан одамлар фарзандлари ўғил ёки қизнинг ўз ота-оналарига ўхшашлигини кузатганлар. лекин шунга қарамай, кўп асрлар мобайнида ирсият муаммоси ҳал қилинмаган. фақат xix асрнинг иккинчи ярмига келиб, ирсият қонунларини ихтиро қилишга мушарраф бўлди. дарсликнинг iii-v боблари мазкур олимларнинг бу соҳадаги кашфиётларига бағишланади ш бобда ирсиятнинг дурагайлаш методи, мендельнинг ирсият қонунлари одам ирсиятига ҳам тегишли эканлиги исботланилган. бу соҳа бўйича берилган масалаларни ечиш билимнинг янада мустаҳкам бўлишига кўмак беради. дурагайлаш методи. нима учун буғдойдан буғдой, арпадан арпа ҳо...

DOC format, 335.5 KB. To download "ирсият конунлари", click the Telegram button on the left.

Tags: ирсият конунлари DOC Free download Telegram