bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida

PPTX 16 pages 443.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 443.1 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

презентация powerpoint “bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida” mavzusida tayyorlagan taqdimoti bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida reja: 1.bilim va bilish — falsafiy tahlil mavzui sifatida. 2. inson bilishining asosiy bosqichlari: hissiy va aqliy bilish. 3. haqiqat tushunchasi. haqiqatning turli shakllari. bilim va bilish — falsafiy tahlil mavzui sifatida. bilish va bilim. bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini o’rganish falsafa tarixida muhim o’rin egallab kelmoqda. inson o’z bilimi tufayli borliq, tabiat, jamiyatni va nihoyat, o’z-o’zini o’zgartiradi. bilishga qaratilgan inson faoliyatini va uni amalga oshirishning eng samarali usullarini tadqiq etish falsafa tarixida muhim ahamiyatga ega. shu bois ham falsafaning bilish masalalari va muammolari bilan shug’ullanuvchi maxsus sohasi — gnoseologiya vujudga keldi. bilish nima? bilish insonning tabiat, jamiyat va o’zi tug’risida bilimlar hosil qilishga qaratilgan aqliy, ma’naviy faoliyat turidir. inson o’zini qurshab turgan atrof-muhit tug’risida bilim va tasavvurga ega bo’lmay turib, faoliyatning biron-bir turi bilan muvaffaqiyatli shug’ullana olmaydi. bilishning …

2 / 16

faylasuf, san’atkor va boshqalarning, umuman insonning bilimlar hosil qilish uchun ilmiy faoliyati qaratilgan narsa, xodisa, jarayon, munosabatlar bilish obyektlari hisoblanadi. bilish obyektlari moddiy, ma’naviy, konkret, mavhum, tabiiy va ijtimoiy bo’lishi mumkin. bilish obyektlari eng kichik zarralardan tortib ulkan galaktikagacha bo’lgan borliqni qamrab oladi. bilish obyektlariga asoslanib, bilim sohalari tabiiy, ijtimoiy-gumanitar va texnik fanlarga ajratiladi. inson bilishining asosiy bosqichlari: hissiy va aqliy bilish. insonning sezgi a’zolari (ko’rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish, teri sezgisi) boshqa mavjudotlarda bo’lgani singari uning narsalarga xos xususiyat, belgilarini farqlash, tabiiy muhitka moslashish va himoyalanishi uchun yordam beradi. bilishning quyi bosqichida sezgi, idrok, tasavvur, diqqat, xayol tashqi olam to’g’risida muayyan bilimlar hosil qilishga yordam beradi.bilishning yo’qori bosqichi faqat insonlargagina xos bo’lib, aqliy bilish (rasional bilish) deyiladi. agar inson o’z sezgilari yordamida narsa va xodisalarning faqat tashqi xossa va xususiyatlarini bilsa, tafakkur vositasida narsa va xodisalarning ichki mohiyatini bilib oladi. mohiyat hamisha yashirindir, u doimo xodisa sifatida namoyon …

3 / 16

xizmat qiladi. aqliy bilish xissiy bilishga nisbatan ancha murakkab va ziddiyatli jarayondir. aqliy bilishda narsa va xodisalarning tub mohiyatini bilish uchun ulardan fikran o’zoqlashish talab etiladi. masalan, insonning mohiyati uning sezgi a’zolarimiz qayd etadigan kelishgan qaddi-qomati, chiroyli qoshu ko’zi, ijodkor quli, oyoqlari bilan belgilanmaydi. insonning mohiyati avvalo, uning aql va tafakkurga, yaratish qudratika, mehr-shafqat hissiga, mehnat qilish, so’zlash qobiliyatika ega ekaniligida namoyon bo’ladi. aqliy bilish narsa va hodisalarga xos bo’lgan belgi va xususiyatlarni tasdiqlash yoki inkor etishni takozo etadi. tafakkurga xos bo’lgan ana shu tasdiqlash yoki inkor etish qobiliyatika xukm deyiladi. xukmlar tushunchalar vositasida shakllanadi. xukmlar yangi bilimlar hosil qilishka imkoniyat yaratadi, ular vositasida narsa va xodisalar mohiyatiga chuqurroq kirib boriladi. shunday qilib, xukm narsa va xodisalarning tub mohiyatini ifodalovchi eng muhim belgi va xususiyatlar mavjudligini yo tasdiqlaydi yoki inkor etadi. masalan, «inson aqlli mavjudotdir», degani xukmda insonga xos eng asosiy belgi - aqlning mavjudliki tasdiqlanayapti. biroq inson shunday murakkab …

4 / 16

retdir. gegel so’zlari bilan aytganda, nimaiki voqe bo’lsa, u haqiqatdir, haqiqat — vokelikdir. haqiqat mazmunining konkret xarakteri joy, vaqt va sharoitni e’tiborga olishni talab etadi. gnoseologiyada tabiiy-ilmiy va ijtimoiy bilishning o’ziga xos xususiyatlarini anglash muhim ahamiyatga egadir. o’zoq yillar davomida tabiatshunoslik fanlariga xos bo’lgan obyektivlik, xolislik ilmiylikning muhim mezoni deb hisoblab kelindi. biroq xx asr o’rtalarida fan-texnika inqilobi insoniyat oldida paydo bo’lgan muammolar tabiatshunoslik fanlari oldiga qadriyatli yondashuv vazifasini quya boshladi. aqlli mavjudot bo’lgan inson har qachon tabiatni o’rganishda hamisha o’z manfaatlarini ko’zlaydi. tabiat resurslari cheksiz va bitmas-tuganmasdir, degani bir yog’lama qarash oxir-oqibatda inson tomonidan tabiatga nisbatan shafqatsiz munosabatni vujudga keltirdi. xx asr oxirlariga kelib tabiatga nisbatan insonlarcha, qadriyatli munosabatda bo’lish zaruriyati chuqurroq anglana boshladi. ijtimoiy fanlar hamisha mavjud siyosiy to’zum, davrning talab va extiyojlari bilan uzviy bog’liq ravishda rivojlanadi. ijtimoiy bilishda jamiyat ham bilish obyekti, ham bilish subyekti sifatida namoyon bo’ladi: “insoniyat o’z tarixini yaratuvchi va o’z-o’zini biluvchidir”. tabiatshunoslikda …

5 / 16

ini shakllantirishda aloxida urin tutadi. bilish nazariyasi bo’lajak mutaxassis-kadrlarda muayyan ilmiy layoqat va qobiliyatlarni shakllantirishga ko’maklashadi. milliy mustaqillik yillarida gnoseologiya oldiga quyilayotgan eng muhim vazifalardan biri, ilmiy bilimlarning jamiyatimiz taraqqiyoti, tinchligi va farovonliki uchun xizmat qilishini ta’minlaydigan omil va mexanizmlarni o’rganish, ulug ajdodlarimizning ilmiy bilimlarni rivojlantirish borasida orttirgan tajribalarini g’eng ommalashtirishdir. haqiqiylik (muvofiqlik) sharti – «agar p haqiqiy bo‘lsa, u holda s p ni biladi». biz chimyon toshkentdan shimolroqda joylashganligini bilaman, basharti chimyon chindan ham toshkentdan shimolroqda joylashgan bo‘lsa. agar biz amudaryo tinch okeaniga quyiladi, deb aytsak, bizning bu fikrimiz bilim emas, balki yanglish fikr, xato bo‘ladi. ishonchlilik (e'tiqod, maqbullik) sharti – «agar s p ni bilsa, u holda s p ga ishonadi (uning mavjudligiga e'tiqodi komil bo‘ladi). masalan, agar biz o‘zbekistonda dengiz bor desak, biz uning amalda mavjudligiga ishonamiz. odatda bilim shunday ishonch yoki shunday e'tiqod hisoblanadi va ularni ajratish mumkin emas. shunday bir vaziyatni tasavvur qiling: siz oyna …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida"

презентация powerpoint “bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida” mavzusida tayyorlagan taqdimoti bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida reja: 1.bilim va bilish — falsafiy tahlil mavzui sifatida. 2. inson bilishining asosiy bosqichlari: hissiy va aqliy bilish. 3. haqiqat tushunchasi. haqiqatning turli shakllari. bilim va bilish — falsafiy tahlil mavzui sifatida. bilish va bilim. bilishning mohiyati, shakllanish va rivojlanish qonuniyatlari, xususiyatlarini o’rganish falsafa tarixida muhim o’rin egallab kelmoqda. inson o’z bilimi tufayli borliq, tabiat, jamiyatni va nihoyat, o’z-o’zini o’zgartiradi. bilishga qaratilgan inson faoliyatini va uni amalga oshirishning eng samarali usullarini tadqiq etish falsafa tarixida muhim ahamiyatga ega. shu bois ham falsafaning bilish mas...

This file contains 16 pages in PPTX format (443.1 KB). To download "bilim va bilish falsafiy tahlil mavzusi sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: bilim va bilish falsafiy tahlil… PPTX 16 pages Free download Telegram