kimyoviy kataliz va katalizatorlar

DOCX 20 pages 84.1 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.1 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: kimyoviy kataliz va katalizatorlar. reja: 1. katalitik jarayonlarni sinflash. 2. katalizatorlarni tavsifi. kataliz mexanizm. 3.sanoat katalizatorlariga qo`yiladigan talablar va ularni tayorlash. tayanch iboralar: kataliz, katalizator aktivligi, katalitik reaksiyalar,katalitik zaharlar, regenerasiya, kontakt massa, kontakt qurilmalar muammoli savollar: tirik tabiatda sodir bo`ladigan kimyoviy jarayonlarni tezlatadigan moddalar qanday ataladi? katalizatorni tanlab ta`sir etishini qanday misollar asosida tushuntirish mumkin? katalitik jarayonlarni sinflash. kimyoviy reaksiyalar va jarayonlarni tezligini oshirishni eng qulay usuli bu katalizatorlardan foydalanishdir. katalizatorlar kimyoviy ishlab chiqarishda keng qo`llanmoqda. u jarayon tezligini bir necha yuz marta oshirib, ba`zi jarayonlarni sanoatda faqat katalizator qo`llabgina amalga oshirilmoqda. katalizatorlar noorganik, organik (kreking, riforming, izomerizasiya, aromatizasiya, alkillash va h.k.) va suyuq motor yoqilg`i ishlab chiqarishda keng qo`llanmokda. kataliz natijasida reaksiya tezligi o`zgaradi, o`zi reaksiyada ishtirok etadi, lekin reaksiya oxirida o`zini kimyoviy tarkibini saqlab qoladi. katalizatorlar gaz, suyuq, qattiq bo`lishi mumkin. katalitik jarayonarlar reagent va katalizatorlarni agregat holatiga qarab: gomogen, geterogen, mikrogeterogen (fermentativ) jarayonlarga bo`linadi. hamma katalitik …

2 / 20

tor bilan reaksiyaga kirishayotgan moddalarda protonlar yoki ionlar almashadi. agar proton reagentga berilsa (kislotali kataliz ), agar proton reagentdan berilsa ( asosli kataliz) bo`ladi. hosil bo`lgan oraliq nomustahkam birikmalar parchalanadi yoki boshqa molekula bilan birikadi. har ikkala tur ta`sirlashuvda katalizator qaytadan tiklanadi. katalizatorlar individual va spesifik tavsif ega. ularga erigan kislota va asoslar, qattiq inert moddalar, amorf gellar, ionli kristallar katalizator rolini o`ynadi. muhim katalitik jarayonlar va ularda qo`llaniladigan katalizatorlar reaksiyalarning sxemasi maqsadli mahsulot qo`llaniladigan katalizator oksidlanish-qaytarilish (gomolitik) reaksiyalari oksidlanish 2so2+o22so3 sulfat kislota olishda pt,v2o5 ishqoriy metall sulfatlari bilan, fe2o3 2co+o22co2 so va tutun gazlaridan tozalashda gopkalit–mn, cu, co, ag, pt, pd oksidlari aralashmasi h2, ch4 va boshqa uglevodorodlar + o2 co2+h2o havo va tutun gazlarini tozalashda pt, pd, cuo, coo, v2o5, nio 4nh3+5o24no+6h2o nitrat kislota pt ni pd, rh, co3o4, fe2o3+cr2o3 lardagi suyuqlanmasi 4hcl+o22cl2+2h2o xlor cucl2, crcl3 ch3oh+0,5o2hcoh+h2o formaldegid ag,cu, temir molibdat ch4+o2 hcoh+h2o formaldegid alyuminiy silikatlarga yuttirilgan magniy …

3 / 20

ir karbidi promotorlar bilan nco+2nh2 cnh2n + nh2o sinten (suyuq sintetik yoqilg`i) olish uchun uglevodorodlar co+tho2+mgo, fe+cu promotorlar bilan, fe, ni, cr2o3+zno 2nco+nh2 cnh2n + nco2 cnh2n+h2 cnh2n+2 co+h2ch4+h2o gazlarni tozalash ni+cr2o3 ch2=ch2+h2 ch3-ch3 gazlarni tuyinmagan uglevodorodlardan tozalash pt,ni cl2+ch4+1,5o22hcl+co2+h2o gazlarni xlordan tozalash cr2o3 no2+ch4+o2n2+co2+2h2o gazlarni azot oksidlaridan tozalash pd rs+2h2rh2+h2s neft va neft maxsulotlarini sulfidli birikmalardan tozalash co va mo oksidlari, sulfatlari c6h6+3h2c6h12 aramatik uglevodordlarni gidrogenlash uchun ni,co,pb,pt c6h5no2(bug`)+h2s6h5nh2 anilin ni degidrogenlanish c4h10h2+c4h8h2+c4h6 butadien cr2o3, nikel fosfat + cr2o3 c6h5c2h5h2+c6h5ch=ch2 stirol fe,cr,k,mg,ca,cu birikmalari c6h144h2+c6h6 benzol pt,ni kislota-asosli (geterogen) reaksiyalar gidratlanish ch2=ch2+h2oc2h5oh etil spit kremniy-volfram, h3po4 tashuvchilarda ch≡ch+h2och3coh asetaldegid hgso4 (suyuq fazada) ca va cd fosfatlari (gaz fazasidagi sintez) 2ch≡ch+3h2o ch3coch3+co2+2h2 aseton ko`mirga yuttirilgan zno (gaz fazasidagi sintez) spirtlarni degidratlash 2c2h5ohh2o+c2h5oc2h5 dietil efir alyuminiy silikatlar, al2o3, tho2 gidroliz s6h5cl+h2ohcl+c6h5oh fenol al2o3,h3po4 (tashuvchilarda) polimerlanish nc2h4[–ch2=ch2–]n polietilen ticl4+alr3(sigler-natta reaksiyasi) nc4h6[–ch2–ch=ch–ch2–]n butadien kauchuk na,ticl4+alr3 (sigler-natta reaksiyasi) nc4h5ch3 [–ch2–c(ch3)=ch–ch2–]n izopren kauchuk ticl4+al(c2h5)3 (sigler-natta reaksiya …

4 / 20

pt ftorlangan al2o3, molibden oksidi al2o3 da, xrom (iii)-oksidi al2o3 da gidrokreking dizel yoqilg`ilari va benzin pt, ni seolitlarda, kobolt-molibden katalizatorlari al2o3da 2c2h5oh ch2=ch–ch=ch2+2h2o+h2 butadien zno, al2o3,mgo va boshqa metall oksidlari aralashmasi kimyoviy reaksiya tezligiga katalizator ijobiy va salbiy ta`sir ko`rsatishi mumkin. katalizatorlarni reaksiya tezligini oshirishi - harorat, bosim, konsentrasiya, yorug`lik ta`siri va boshqa tashqi omillar ta`siridan tubdan farq kiladi. katalizator reaksiya muvozanatiga ta`sir qilmaydi, uni yurituvchi kuchini - s o`zgartirmaydi, faqat reaksiyani tezlik konstantasini cheklanmagan holda oshiradi. bu kimyoviy reaksiyaning aktivlanish energiyasini pasaytirish orqali boradi: kataliz reaksiyani borish yo`lini bir necha elementlar bosqichlarga bo`lib, aktivlash uchun kam energiya talab qiladi. a + k = ak* ak + b = ab·k* ab·k* = c + k reaksiya tezligi qancha aktivlanish energiyasi kam bo`lsa shuncha ortadi, katalizatorni eng asosiy ko`rsatkichi bu uning aktivligidadir. aktivlik quyidagi formula bilan hisoblandi: bu erda:gmax - olingan mahsulot; v – hajm; t – vaqt. katalizatorlarning tavsifi. …

5 / 20

nisbatiga aytiladi misol: platina katalizatori ammiakni oksidlashdagi xar xil parallel reaksiyalardan faqat ammiakni azot (ii)-oksidgacha oksidlanishini tezlatadi: 4nh3+5o24no+6h2o+q boshqa parallel reaksiyalarni sekinlatadi: 4nh3+4o22n2o+6h2o+q 4nh3+3o22n2+6h2o+q boshqa misol katalizator ta`siridan bir xil dastlabki moddadan xar xil moddalar olinadi: c2h5oh ch3–cho+h2 c2h5oh ch2=ch2+h2o gomogen katalitik jarayonlar faza holatiga qarab (eritmada) va gaz fazadan boradigan bo`linadi. bu xildagi reaksiya (jarayonlarga) gidratasiya, degidratasiya, gidroliz, eterifikasiya, polikondensasiya reaksiyalar misol bo`ladi: rch = ch2+ha rch2 –ch2++a+ rch = ch2-+hoh rch2 –ch2+h+ h++a+ha gaz fazada boradigan gomogen katalitik reaksiyalarga sirka kislota bug`ini degidrasiyalanish, metandan formaldegid olish, uglerod (ii)-oksididan uglerod (iv)-oksidi olish misol bo`ladi. katalitik jarayoni qattiq katalizatorlarda borsa, kamida etti elementar bosqichlardan iborat bo`ladi. bunda jarayonning umumiy tezligi bosqichlardan har birini tezligi yig`indisiga teng. bu bosqichlarni ba`zilari asosiy tezlikni belgilab beradi, ularni kinetik yoki diffuzion sohada boradigan jarayonlarga bo`linadi. katalizatorni boshqa xossalaridan uning kontaktlanish vaqti: t = zaharlanishi ( reaksiyani tezlik konstantasi asosida ): metallik katalizatorlarning ko`pchiligiga (temir, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy kataliz va katalizatorlar"

mavzu: kimyoviy kataliz va katalizatorlar. reja: 1. katalitik jarayonlarni sinflash. 2. katalizatorlarni tavsifi. kataliz mexanizm. 3.sanoat katalizatorlariga qo`yiladigan talablar va ularni tayorlash. tayanch iboralar: kataliz, katalizator aktivligi, katalitik reaksiyalar,katalitik zaharlar, regenerasiya, kontakt massa, kontakt qurilmalar muammoli savollar: tirik tabiatda sodir bo`ladigan kimyoviy jarayonlarni tezlatadigan moddalar qanday ataladi? katalizatorni tanlab ta`sir etishini qanday misollar asosida tushuntirish mumkin? katalitik jarayonlarni sinflash. kimyoviy reaksiyalar va jarayonlarni tezligini oshirishni eng qulay usuli bu katalizatorlardan foydalanishdir. katalizatorlar kimyoviy ishlab chiqarishda keng qo`llanmoqda. u jarayon tezligini bir necha yuz marta oshirib, ba`zi jara...

This file contains 20 pages in DOCX format (84.1 KB). To download "kimyoviy kataliz va katalizatorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy kataliz va katalizator… DOCX 20 pages Free download Telegram