шоли - биологияси ва етиштириш технологияси

DOC 57.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363179068_42085.doc www.arxiv.uz режа: 1. шолининг халқ хўжалигидаги ахамияти 2. келиб чиқиши, таркалиши, экин майдонлари ва хосилдорлиги 3. систематикаси, биологияси ва навлари 4. шолини алмашлаб эқишдаги урни ва ерни эқишга тайёрлаш, угитлаш. 5. шолини эқиш, уругни эқишга тайёрлаш, эқиш муддатлари, усуллари ва меъёри. 6. шолини парвариш килиш. 7. шолини кучат килиб эқиш. 8. хосилни йигиштириб олиш. 1. ер юзидаги кўпчилик мамлакатларда шоли энг асосий ва қадимги озиқ-овқат экини хисобланади. гуруч одам организми учун юқори сифатлиги ва тез хазм бўлиши билан ажралиб туради. унинг таркибида организм учун керак бўлган озиқ моддалар:оқсил, фосфорли бирикмалар ва витаминлар бор гуруч таркибида 7,7% оқсил бор. у бошқа ёрмаларга нисбатан тез хазм бўлади ва тулик узлашади. шолини оклашда оқсил ва майда гуруч олинади.улардан спирт.пиво тайёрланади ва крахмал олинади. шоли кепаги корамоллар, айникса чучкалар учун тўйимли озука хисобланади.унинг таркибида 10-13% гача оқсил ва 14%гача мой бўлади. ундан техникавий мой фосфорли органиқ моддалар олинади. шоли окланганда 60-65 % гуруч, …
2
бразилияда 4,4 млн.гектар майдонга шоли экилади. узбекистонда эса 1995 йилда 154,1 минг гектар,1996 йилда 176,7 минг гектар майдонга шоли экилган. хосилдорлиги.-шоли донли ўсимликлар орасида энг юқори хосилли экин хисобланади. 1994 йилда шолининг бутун дунё бўйича ўртача хосилдорлиги 35 центнерни ташқил этган. айрим мамлакатларда шоли хосилдорлиги гектаридан 57-75 центнерни ташқил қилади. энг юқори хосил етиштирадиган давлатларга жанубий корея –75 ц.га, миср-73,0 ц.га, акш-бз ц.га, шимолий корея-62,0 ц.га, япония-59 ц.га, хитой-57 ц.га ва бошқа мамлакатлар киради. узбекистонда шоли хосилдорлиги охирги беш йилликда ўртача 30-35 центнерни ташқил этади. 3. маданий шоли оrуzа sativa- қўнгирбошлар оиласига мансуб бўлиб, бир йиллик ўсимлик хисобланади. бу тур иккита тур хилига бўлинади. хақиқий шоли ва майда шоли. бу тур хиллари асосан донининг узунлиги билан фарк қилади. доннинг узунлиги биринчи тур хилида 7 мм .икқинчисида 4 мм. бўлади. шоли иссиқга талабчан, унинг уруги 10-14°с иссиқликда уна бошлайди. леқин бу жараён сеқин боради.14-15°с иссиқликда унинг униб чиқиши тезлашади, 22-25°с иссиқлик …
3
ан хисобланади. бир гектардан 50 центнер шоли ва 50 ц. похол олинадиган бўлса ўсимлик тупроқдан 90 кг азот, 40 кг.фосфор ва 160 кг калий олади. демак 1 кг азот солиш эвазига 20 кг қўшимча хосил олиш мумкин, агар у фосфорли угит билан кушиб қўлланилса зо кг гача ортиши мумкин. шоли турли тупроқларда ўса олади. дарё водийларидаги чуқинди тупроқли ерлар шоли учун айникса кулай бўлади. таркибида лойка заррачалар ва органиқ моддалар миқдори кўп бўлган огир, соз тупроқли ерларда шоли яхши ўсади. кучли даражада боткокланган ва кумли тупроқли ерлар шоли учун яроксиздир.шоли ернинг шурига анча чидамсиз. шоли тупроқ эритмасининг муқобил мухити рн - 4,5-5,7 га тенг бўлиши керак. шоли қисқа кунли ўсимликларга киради, қисқа кунда шоли тез ривожланади.узун кунда унинг ривожланиши сеқинлашади. республикамизда туманлаштирилган шолининг барча навлари узининг пишиш муддати бўйича кечпишар (130-140 кун ва ундан кўп), ўртапишар (115-125 кун)ва эртапишар (100-110 кун) гурухларга бўлинади. экиладиган навлар: авангард, аланга, арпа-шоли, гулзор, жайхун, …
4
зилади. эскидан хайдалиб келинаётган ўтлоқи тупроқларда хар гектарига 180кг азот, 120кг фосфор солинади. 5.уруглик шоли эқишдан олдин махсус машиналарда тозаланган ва давлат андозасига жавоб бериши керак. шоли тупроқ ва сув харорати 12° с га етганда яьни совук бўлиш хавфи утиб кетгандан кейин экилади. леқин асосан тупроқ ва сув харорати 14-16° га етганда ёппасига эқиш бошланади. шоли эқишни нихоятда қисқа муддатларда узоги билан 10-15 кун ичида эқишни тугаллаш лозим. шоли машиналарда оддий усулда каторлаб ва сочма килиб экилади. хозирги пайтда узбекистонда дон сеялкасида каторлаб эқиш кенг таркалган. сув бостиришдан олдин шолини ёппасига каторлаб катор ораси 15 ёки 7,5 см килиб су-4,2 суб-48,сзб-3,6 русумли дон сеялкаларидан фойдаланилади шолини дон сеялкасида каторлаб экиб уругни тупроқни табиий намига ундириб олиш шоли етиштиришда янги прогрессив . усуллардан хисобланади. шолини самолётда хам эқиш мумкин. шоли эқиш меьёри ўсимликларни кучат калинлигини белгилайди, эқиш меьёри шоли навининг биологик хусусиятларига. тупроқни унумдорлигига, эқиш муддатига ва усулига богликдир. узбекистон шароитида …
5
сув катлами 5-6 см калинликда сақлаб турилади, сўнгра сув тухтатилади. уруг униб чиккандан сўнг сув бостирилиб охиригача шоли сувда ўсади 7. шоли кучат усулида етиштирилганда уругни экканга нисбатан кўпгина афзалликларга эга. 1. шоли уруги кучатхонага экилиши муносабати билан кеч кузга колмасдан етиштириб олиш имконияти тугилади. 2.кучат усули хар бир ердан унумли фойдаланиб икки марта хосил олишга имкон беради. 3. шоли уруги 60-70% иктисод қилинади. 4. шолининг усув давринннг 30-35 куни кучатхонада ўтиши муносабати билан сув сарфи 20-25% тежалади. 5.шоли хосилдорлиги эса уруг билан эқишга нисбатан 15-30% юқори бўлади. шолини бу усули такрорий экин сифатида эқишда қўлланилади. бунда кучатхоналарга 20-30 майда уруг экилади. асосий майдонга 20-30 июнда кучат кучириб ўтказилади.бунда кучатхоналарга гектар хисобида 20-25 млн. дона уруг ёки 650-750 кг шоли уруги сепилади. агар шоли кулда экиладиган бўлса уруглик шолини намлаб олиб экилади. кучатхонада шоли нихолини олишда сув тизими ва бошқа амалий ишлар умумий тавсия этилган агротехника асосида олиб борилади. кучатхонада …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шоли - биологияси ва етиштириш технологияси"

1363179068_42085.doc www.arxiv.uz режа: 1. шолининг халқ хўжалигидаги ахамияти 2. келиб чиқиши, таркалиши, экин майдонлари ва хосилдорлиги 3. систематикаси, биологияси ва навлари 4. шолини алмашлаб эқишдаги урни ва ерни эқишга тайёрлаш, угитлаш. 5. шолини эқиш, уругни эқишга тайёрлаш, эқиш муддатлари, усуллари ва меъёри. 6. шолини парвариш килиш. 7. шолини кучат килиб эқиш. 8. хосилни йигиштириб олиш. 1. ер юзидаги кўпчилик мамлакатларда шоли энг асосий ва қадимги озиқ-овқат экини хисобланади. гуруч одам организми учун юқори сифатлиги ва тез хазм бўлиши билан ажралиб туради. унинг таркибида организм учун керак бўлган озиқ моддалар:оқсил, фосфорли бирикмалар ва витаминлар бор гуруч таркибида 7,7% оқсил бор. у бошқа ёрмаларга нисбатан тез хазм бўлади ва тулик узлашади. шолини оклашда оқсил в...

DOC format, 57.5 KB. To download "шоли - биологияси ва етиштириш технологияси", click the Telegram button on the left.